როდესაც მთვარის ათვისებაზე ვსაუბრობთ, ყველაზე ხშირად ადამიანური ნაბიჯი გვახსენდება, თუმცა ისტორია ბევრად ადრე დაიწყო. 1966 წლის 3 თებერვალს კაცობრიობამ პირველად შეძლო მთვარის ზედაპირთან კონტაქტი არა ადამიანის, არამედ რობოტის მეშვეობით. სწორედ ამ დღეს საბჭოთა კოსმოსურმა აპარატმა ლუნა 9-მა პირველად განახორციელა მთვარეზე რბილი, კონტროლირებადი დაშვება.

ლუნა-9 რობოტული აპარატი იყო, დაახლოებით 1,5 მეტრი სიგანისა და 99 კილოგრამი წონის. მისი მთავარი მისია მთვარის ზედაპირის შესწავლა და მონაცემების დედამიწაზე გადმოგზავნა იყო. სწორედ ამ აპარატმა გადაიღო და გადმოსცა მთვარის ზედაპირის პირველი რეალური ფოტოები, რომლებმაც საბოლოოდ დაადასტურა, რომ მთვარის ნიადაგი მყარია და მასზე დაშვება ტექნიკურად შესაძლებელია. მანამდე მეცნიერებს სერიოზული ეჭვი ჰქონდათ, რომ ზედაპირი ფხვიერი მტვრისგან შედგებოდა და ნებისმიერი აპარატი მასში ჩაიძირებოდა.

ლუნა-9-ის წარმატებამ კოსმოსის კვლევა თეორიიდან პრაქტიკულ რეალობად აქცია. ამ მისიის შემდეგ დაიწყო მთვარის სისტემური შესწავლა და შეიქმნა „ლუნას“ აპარატების სერია - ლუნა-10, ლუნა-16 და სხვა ავტომატური მისიები, რომლებმაც ორბიტალური კვლევები, ნიადაგის ანალიზი და მონაცემთა დაბრუნება განახორციელეს. სწორედ ამ გზამ გახსნა საფუძველი იმ კოსმოსური ეპოქისთვის, რომელმაც საბოლოოდ ადამიანი მთვარემდე მიიყვანა.

ამ ისტორიის ნაკლებად ცნობილ, მაგრამ მნიშვნელოვან ნაწილს საქართველოც წარმოადგენს. იმ პერიოდში საქართველო საბჭოთა კოსმოსური მეცნიერების ერთ-ერთი ინტელექტუალური ცენტრი იყო. აბასთუმნის ობსერვატორია აქტიურად მონაწილეობდა ასტრონომიულ დაკვირვებებსა და კვლევებში, რომლებიც უკავშირდებოდა მთვარის გარემოს, ტრაექტორიებსა და დაშვების ფიზიკურ მოდელებს. ქართველი ასტრონომები საერთაშორისო სამეცნიერო ჟურნალების მეშვეობით ჩართულნი იყვნენ იმ გლობალურ დისკუსიაში, თუ როგორ იკვლევდა კაცობრიობა კოსმოსს რობოტული ტექნიკის დახმარებით.

ლუნა-9 არ იყო უბრალოდ ტექნიკური მიღწევა. ის გახდა სიმბოლო იმისა, რომ ადამიანი შეძლებდა დედამიწის საზღვრებს გასვლას  ჯერ რობოტით, შემდეგ კი თავად. სწორედ ამ პატარა აპარატმა დაამტკიცა, რომ მთვარე აღარ იყო მხოლოდ შორეული, მიუწვდომელი ციური სხეული, არამედ რეალური კვლევის სივრცე.

დღეს, როცა მსოფლიო კვლავ ამზადებს ახალ მისიებს მთვარისკენ, ღირს გვახსოვდეს, რომ ყველაფერი დაიწყო 1966 წლის 3 თებერვალს, ერთი რობოტით და ამ ისტორიულ გზაზე საქართველოც თავისი ცოდნითა და მეცნიერებით იდგა.