BBC • 1 საათის წინ
შიმპანზეების
მსოფლიოში ველური შიმპანზეების ყველაზე დიდი ცნობილი ჯგუფი გაიყო და ბოლო რვა წელია ჩაკეტილია სასტიკ "სამოქალაქო ომში", მკვლევართა თქმით.ზუსტად არ არის ნათელი, თუ რატომ არიან ოდესღაც მჭიდრო საზოგადოების მქონე ნგოგოს შიმპანზეები უგანდის კიბალის ეროვნულ პარკში, მაგრამ 2018 წლიდან მეცნიერებმა დააფიქსირეს 24 მკვლელობა, მათ შორის 17 ჩვილი."ეს იყო შიმპანზეები, რომლებიც ხელს ჩაჰკიდებდნენ ერთმანეთს," თქვა მთავარმა ავტორმა აარონ სენდელმა. "ახლა ისინი ცდილობენ ერთმანეთის მოკვლას."ჟურნალ Science-ში გამოქვეყნებული კვლევა ამბობს, რომ ძალადობის ინტენსივობამ და ხანგრძლივობამ შეიძლება გვაცნობოს, თუ როგორ განვითარდა ადრეული ადამიანური კონფლიქტი.სენდელი, ანთროპოლოგი ტეხასის უნივერსიტეტიდან აშშ-ში და ნგოგოს შიმპანზეების პროექტის თანადირექტორი, ამბობს, რომ შიმპანზეები "ძალიან ტერიტორიულები" არიან და აქვთ "მტრული ურთიერთქმედება სხვა ჯგუფების წევრებთან"."ეს ჰგავს უცხოების შიშს", - უთხრა მან Science-ის პოდკასტს.მაგრამ რამდენიმე ათწლეულის განმავლობაში სენდელმა თქვა, რომ თითქმის 200 ნგოგოს შიმპანზე ჰარმონიაში ცხოვრობდა.ისინი ორ კომპლექტად იყოფოდნენ - მკვლევარებისთვის ცნობილი როგორც დასავლეთ და ცენტრალური - მაგრამ მთლიანობაში ისინი არსებობდნენ როგორც შეკრული ჯგუფი.სენდელმა თქვა, რომ მან პირველად შენიშნა მათი პოლარიზაცია 2015 წლის ივნისში, როდესაც დასავლეთ შიმპანზეები გაიქცნენ და ცენტრალური ჯგუფი დაედევნა."შიმპანზეები ცოტა მელოდრამატულები არიან", - თქვა მან, განმარტა, რომ კამათის შემდეგ ჩვეულებრივ იქნებოდა "ყვირილი და დევნა" და შემდეგ მოგვიანებით, ისინი გაიხეხავდნენ და ითანამშრომლებდნენ.მაგრამ 2015 წლის დავის შემდეგ, მკვლევარებმა დაინახეს, რომ იყო ექვსკვირიანი აცილების პერიოდი ორ კომპლექტს შორის, ურთიერთქმედება უფრო იშვიათი ხდებოდა.როდესაც ისინი მოხდა, სენდელმა თქვა, რომ ისინი "ცოტა უფრო ინტენსიური, ცოტა უფრო აგრესიული" იყო.2018 წელს ორი განსხვავებული ჯგუფის გაჩენის შემდეგ, დასავლეთ ჯგუფის შიმპანზეებმა დაიწყეს ცენტრალური შიმპანზეების თავდასხმა.24 მიზანმიმართული თავდასხმის შემდეგ, ცენტრალური შიმპანზეების სულ მცირე შვიდი ზრდასრული მამაკაცი და ჩვიდმეტი ჩვილი დაიღუპა, დაადგინა კვლევამ, თუმცა მკვლევარები თვლიან, რომ სიკვდილიანობის რეალური რაოდენობა უფრო მაღალია.მკვლევარები თვლიან, რომ მრავალი ფაქტორი, როგორიცაა ჯგუფის ზომა და რესურსების შემდგომი კონკურენცია და "მამაკაცთა შორის კონკურენცია" გამრავლებისთვის, შეიძლება დამნაშავე იყოს.მაგრამ ისინი თვლიან, რომ სამი სავარაუდო კატალიზატორია:სენდელმა და მისმა კოლეგებმა განაცხადეს, რომ მათი დასკვნები ხალხს უბიძგებს გადახედონ იმას, რაც მათ იციან ადამიანური კონფლიქტისა და ომის შესახებ."ნგოგოს გაყოფის შემთხვევაში, ინდივიდები, რომლებიც წლების განმავლობაში ცხოვრობდნენ, ჭამდნენ, იხეხავდნენ და პატრულირებდნენ ერთად, გახდნენ სასიკვდილო თავდასხმების სამიზნე მათი ახალი ჯგუფის წევრობის საფუძველზე", - წერდნენ ისინი ნაშრომში.თუ შიმპანზეები - ერთ-ერთი სახეობა, რომელიც გენეტიკურად ყველაზე ახლოს არის ადამიანებთან - ამას აკეთებდნენ რელიგიის, ეთნიკური წარმომავლობისა და პოლიტიკური შეხედულებების ადამიანური კონსტრუქტების გარეშე, მაშინ "ურთიერთობის დინამიკამ შეიძლება უფრო დიდი როლი შეასრულოს ადამიანურ კონფლიქტში, ვიდრე ხშირად ვარაუდობენ", - დაამატეს მათ.გერმანიის პრიმატების ცენტრის მკვლევარმა ჯეიმს ბრუკსმა თქვა, რომ ეს იყო "შეხსენება იმ საფრთხის შესახებ, რომელსაც ჯგუფის დაყოფა წარმოადგენს ადამიანთა საზოგადოებებისთვის".კვლევაზე კომენტარის გაკეთებისას მეცნიერებაში მან დაწერა: "ადამიანებმა უნდა ისწავლონ სხვა სახეობების ჯგუფზე დაფუძნებული ქცევის შესწავლით, როგორც ომში, ასევე მშვიდობაში, ხოლო გვახსოვდეს, რომ მათი ევოლუციური წარსული არ განსაზღვრავს მათ მომავალს."https://ichef.bbci.co.uk/news/1536/cpsprodpb/0a19/live/7c722dc0-089d-11ef-b9d8-4f52aebe147d.jpgეწვიეთ BBCAfrica.com-ს მეტი ახალი ამბებისთვის აფრიკის კონტინენტიდან.მიჰყევით @BBCAfrica-ს ტვიტერზე, Facebook-ზე BBC Africa-ზე ან ინსტაგრამზე bbcafrica-ზე

მსოფლიოში ველური შიმპანზეების ყველაზე დიდი ცნობილი ჯგუფი გაიყო და ბოლო რვა წელია ჩაკეტილია სასტიკ "სამოქალაქო ომში", მკვლევართა თქმით.ზუსტად არ არის ნათელი, თუ რატომ არიან ოდესღაც მჭიდრო საზოგადოების მქონე ნგოგოს შიმპანზეები უგანდის კიბალის ეროვნულ პარკში, მაგრამ 2018 წლიდან მეცნიერებმა დააფიქსირეს 24 მკვლელობა, მათ შორის 17 ჩვილი."ეს იყო შიმპანზეები, რომლებიც ხელს ჩაჰკიდებდნენ ერთმანეთს," თქვა მთავარმა ავტორმა აარონ სენდელმა. "ახლა ისინი ცდილობენ ერთმანეთის მოკვლას."ჟურნალ Science-ში გამოქვეყნებული კვლევა ამბობს, რომ ძალადობის ინტენსივობამ და ხანგრძლივობამ შეიძლება გვაცნობოს, თუ როგორ განვითარდა ადრეული ადამიანური კონფლიქტი.სენდელი, ანთროპოლოგი ტეხასის უნივერსიტეტიდან აშშ-ში და ნგოგოს შიმპანზეების პროექტის თანადირექტორი, ამბობს, რომ შიმპანზეები "ძალიან ტერიტორიულები" არიან და აქვთ "მტრული ურთიერთქმედება სხვა ჯგუფების წევრებთან"."ეს ჰგავს უცხოების შიშს", - უთხრა მან Science-ის პოდკასტს.მაგრამ რამდენიმე ათწლეულის განმავლობაში სენდელმა თქვა, რომ თითქმის 200 ნგოგოს შიმპანზე ჰარმონიაში ცხოვრობდა.ისინი ორ კომპლექტად იყოფოდნენ - მკვლევარებისთვის ცნობილი როგორც დასავლეთ და ცენტრალური - მაგრამ მთლიანობაში ისინი არსებობდნენ როგორც შეკრული ჯგუფი.სენდელმა თქვა, რომ მან პირველად შენიშნა მათი პოლარიზაცია 2015 წლის ივნისში, როდესაც დასავლეთ შიმპანზეები გაიქცნენ და ცენტრალური ჯგუფი დაედევნა."შიმპანზეები ცოტა მელოდრამატულები არიან", - თქვა მან, განმარტა, რომ კამათის შემდეგ ჩვეულებრივ იქნებოდა "ყვირილი და დევნა" და შემდეგ მოგვიანებით, ისინი გაიხეხავდნენ და ითანამშრომლებდნენ.მაგრამ 2015 წლის დავის შემდეგ, მკვლევარებმა დაინახეს, რომ იყო ექვსკვირიანი აცილების პერიოდი ორ კომპლექტს შორის, ურთიერთქმედება უფრო იშვიათი ხდებოდა.როდესაც ისინი მოხდა, სენდელმა თქვა, რომ ისინი "ცოტა უფრო ინტენსიური, ცოტა უფრო აგრესიული" იყო.2018 წელს ორი განსხვავებული ჯგუფის გაჩენის შემდეგ, დასავლეთ ჯგუფის შიმპანზეებმა დაიწყეს ცენტრალური შიმპანზეების თავდასხმა.24 მიზანმიმართული თავდასხმის შემდეგ, ცენტრალური შიმპანზეების სულ მცირე შვიდი ზრდასრული მამაკაცი და ჩვიდმეტი ჩვილი დაიღუპა, დაადგინა კვლევამ, თუმცა მკვლევარები თვლიან, რომ სიკვდილიანობის რეალური რაოდენობა უფრო მაღალია.მკვლევარები თვლიან, რომ მრავალი ფაქტორი, როგორიცაა ჯგუფის ზომა და რესურსების შემდგომი კონკურენცია და "მამაკაცთა შორის კონკურენცია" გამრავლებისთვის, შეიძლება დამნაშავე იყოს.მაგრამ ისინი თვლიან, რომ სამი სავარაუდო კატალიზატორია:სენდელმა და მისმა კოლეგებმა განაცხადეს, რომ მათი დასკვნები ხალხს უბიძგებს გადახედონ იმას, რაც მათ იციან ადამიანური კონფლიქტისა და ომის შესახებ."ნგოგოს გაყოფის შემთხვევაში, ინდივიდები, რომლებიც წლების განმავლობაში ცხოვრობდნენ, ჭამდნენ, იხეხავდნენ და პატრულირებდნენ ერთად, გახდნენ სასიკვდილო თავდასხმების სამიზნე მათი ახალი ჯგუფის წევრობის საფუძველზე", - წერდნენ ისინი ნაშრომში.თუ შიმპანზეები - ერთ-ერთი სახეობა, რომელიც გენეტიკურად ყველაზე ახლოს არის ადამიანებთან - ამას აკეთებდნენ რელიგიის, ეთნიკური წარმომავლობისა და პოლიტიკური შეხედულებების ადამიანური კონსტრუქტების გარეშე, მაშინ "ურთიერთობის დინამიკამ შეიძლება უფრო დიდი როლი შეასრულოს ადამიანურ კონფლიქტში, ვიდრე ხშირად ვარაუდობენ", - დაამატეს მათ.გერმანიის პრიმატების ცენტრის მკვლევარმა ჯეიმს ბრუკსმა თქვა, რომ ეს იყო "შეხსენება იმ საფრთხის შესახებ, რომელსაც ჯგუფის დაყოფა წარმოადგენს ადამიანთა საზოგადოებებისთვის".კვლევაზე კომენტარის გაკეთებისას მეცნიერებაში მან დაწერა: "ადამიანებმა უნდა ისწავლონ სხვა სახეობების ჯგუფზე დაფუძნებული ქცევის შესწავლით, როგორც ომში, ასევე მშვიდობაში, ხოლო გვახსოვდეს, რომ მათი ევოლუციური წარსული არ განსაზღვრავს მათ მომავალს."https://ichef.bbci.co.uk/news/1536/cpsprodpb/0a19/live/7c722dc0-089d-11ef-b9d8-4f52aebe147d.jpgეწვიეთ BBCAfrica.com-ს მეტი ახალი ამბებისთვის აფრიკის კონტინენტიდან.მიჰყევით @BBCAfrica-ს ტვიტერზე, Facebook-ზე BBC Africa-ზე ან ინსტაგრამზე bbcafrica-ზე