მსოფლიოს ბირთვული იარაღის მქონე სახელმწიფოები სულ უფრო მეტად გადააქვთ ქობინები საცავებიდან ოპერატიულ მიწოდების სისტემებზე, რაც ზრდის კონფლიქტის რისკს, მიუხედავად ბირთვული არსენალის საერთო რაოდენობის თანდათანობითი შემცირებისა, გააფრთხილეს მკვლევარებმა ორშაბათს.

SIPRI-მ განაცხადა, რომ გეოპოლიტიკურმა მეტოქეობამ და ახალი შეიარაღების ბუმმა შეიძლება შეცვალოს ათწლეულების განმავლობაში ბირთვული არსენალის შემცირების ტენდენცია.

მკვლევრებმა ორშაბათს გააფრთხილეს, რომ ბირთვული იარაღის მქონე სახელმწიფოები თავიანთ იარაღს საცავებიდან იღებენ და მიწოდების სისტემებზე ათავსებენ, რადგან მასობრივი განადგურების იარაღი სულ უფრო მნიშვნელოვან როლს თამაშობს გლობალურ პოლიტიკაში.

სტოკჰოლმის საერთაშორისო მშვიდობის კვლევის ინსტიტუტმა (SIPRI) განაცხადა, რომ ბირთვული იარაღის მქონე ქვეყნებს აქვთ სავარაუდო საერთო რაოდენობა 12,187 ქობინი, მათგან დაახლოებით 9,745 პოტენციურად გამოსაყენებლად მარაგებში.

ეს იყო უმნიშვნელო შემცირება წინა წელთან შედარებით, რადგან ცივი ომის დასრულების შემდეგ ძველი ქობინები ზოგადად უფრო სწრაფად იშლებოდა, ვიდრე ახალი განლაგდებოდა, რაც იწვევს საერთო რაოდენობის შემცირებას.

"უფრო შემაშფოთებელი სიახლეა ის, რომ მიუხედავად იმისა, რომ ჩვენ გვაქვს ბირთვული იარაღის ნაკლები რაოდენობა, ბირთვული საფრთხისა და ბირთვული რისკების დონე იზრდება", - განუცხადა AFP-ს SIPRI-ის დირექტორმა კარიმ ჰაგაგმა.

SIPRI ასევე პროგნოზირებს, რომ ბირთვული იარაღის მარაგების შემცირების ტენდენცია, სავარაუდოდ, უახლოეს წლებში შეიცვლება, რადგან "დაშლის ტემპი ნელდება, ხოლო ახალი ბირთვული იარაღის განლაგების ტემპი იზრდება", ნათქვამია განცხადებაში.

ჰაგაგმა ასევე ჩამოთვალა რამდენიმე შემაშფოთებელი ნიშანი, როგორიცაა სტრატეგიული შეიარაღების კონტროლის დაშლა, როგორიცაა საერთაშორისო შეთანხმებები და კონკურენცია დიდ ძალებს შორის ბირთვული იარაღით.

საშიში ტენდენციაა ის, სადაც ბირთვული იარაღის მქონე სახელმწიფოები თავიანთ ბირთვულ იარაღს საცავებიდან იღებენ და ბირთვული იარაღის მქონე მიწოდების სისტემებზე ათავსებენ. "და ასე ვხედავთ უფრო განლაგებულ ბირთვულ იარაღს", - თქვა ჰაგაგმა.

შეერთებულ შტატებსა და რუსეთს ერთად აქვთ ბირთვული იარაღის მსოფლიო მარაგის დაახლოებით 83 პროცენტი, თითოეულს 5000-ზე მეტი ქობინი აქვს.

ორივე ქვეყანას აქვს პროგრამები თავიანთი არსენალის მოდერნიზებისთვის, მაგრამ ორივე შეხვდა გამოწვევებს.

შეერთებული შტატების ბირთვული მოდერნიზაციის პროგრამა მიმდინარეობს, მაგრამ შეხვდა "დაგეგმვისა და დაფინანსების გამოწვევებს, რომლებიც, სავარაუდოდ, კიდევ უფრო შეაფერხებს და მნიშვნელოვნად გაზრდის პროგრამის ღირებულებას", - განაცხადა SIPRI-მ.

რუსეთის პროგრამას ასევე შეექმნა პრობლემები კონტინენტთაშორისი ბალისტიკური რაკეტების (ICBM) წარუმატებელი ტესტებით, ხოლო ეკონომიკურმა სანქციებმა და უკრაინის ომში დაკავშირებულმა კონკურენტულმა მოთხოვნებმა, როგორც ჩანს, გავლენა იქონია.

გეოპოლიტიკური კონკურენცია

ჩინეთი აფართოებს თავის ბირთვულ არსენალს უფრო სწრაფად, ვიდრე ნებისმიერი სხვა ქვეყანა.

"გეოპოლიტიკური კონკურენციის გამწვავება ნიშნავს ჩინეთის მხრიდან ბირთვული იარაღის გამოყენების ძლიერ სტიმულს", - თქვა ჰაგაგმა.

SIPRI აფასებს, რომ ჩინეთს ახლა აქვს 620 ქობინი და, იმისდა მიხედვით, თუ როგორ გადაწყვეტს ძალების სტრუქტურირებას, შეიძლება ჰქონდეს იმდენივე კონტინენტთაშორისი ბალისტიკური რაკეტა, რამდენიც შეერთებულ შტატებსა და რუსეთს 2030 წლისთვის.

მაგრამ ინსტიტუტმა აღნიშნა, რომ თუ ქვეყანა მიაღწევს 1000 ბირთვულ ქობინს იმ დროისთვის, ეს მხოლოდ აშშ-ისა და რუსეთის მარაგების მეოთხედს შეესაბამება.

ევროპაში საფრანგეთმა და გაერთიანებულმა სამეფომ შეინარჩუნეს ბირთვული არსენალი 290-ზე და 225-ზე, შესაბამისად, მაგრამ SIPRI-მ აღნიშნა, რომ გაერთიანებული სამეფოს მარაგი სავარაუდოდ გაიზრდება 2021 წლის მიმოხილვის შემდეგ, რომელმაც რეკომენდაცია გაუწია უფრო მაღალ ჭერს.

საფრანგეთის პრეზიდენტმა ემანუელ მაკრონმა მარტში ასევე ბრძანა საფრანგეთის მარაგის გაზრდა.

SIPRI-მ განაცხადა, რომ ინდოეთს, სავარაუდოდ, ოდნავ გააფართოვა ბირთვული არსენალი 190-მდე.

ინდოეთის მეზობელ და მთავარ მეტოქეს, პაკისტანს, რიცხვი სტაბილური დარჩა 170-ზე, მაგრამ ქვეყანამ განაგრძო პლუტონიუმის მასალის დაგროვება, "რაც იმაზე მიუთითებს, რომ მისი ბირთვული არსენალი შეიძლება გაფართოვდეს მომდევნო ათწლეულის განმავლობაში".

ჩრდილოეთ კორეა ასევე აგრძელებს "მისი გაცხადებული მიზნის შესრულებას ბირთვული არსენალის "ექსპონენციალურად" გაფართოების შესახებ", - განაცხადა SIPRI-მ, რომელიც აფასებს, რომ ჩრდილოეთ კორეას აქვს დაახლოებით 60 ბირთვული ქობინი.

(საფრანგეთი 24-თან ერთად)