ბურკინა ფასომ უარყო მოხსენება, რომელშიც ნათქვამია, რომ 1800-ზე მეტი მშვიდობიანი მოქალაქე დაიღუპა "კაცობრიობის წინააღმდეგ დანაშაულში" მას შემდეგ, რაც იბრაჰიმ ტრაორემ ძალაუფლება მოიპოვა.

კვირას მთავრობამ ადამიანის უფლებათა დაცვის ორგანიზაციას (HRW) "ყალბი" უწოდა და დასკვნები "ვარაუდად და სერიოზულ უსაფუძვლო პრეტენზიებად" მოიხსენია."

მოხსენებას "მხოლოდ ერთი მიზანი აქვს... ქვეყნის ჯარების დემონიზაცია", - დასძინა მისმა განცხადებამ, "პროფესიონალიზმით" ყოველთვის იბრძოდნენ.

მთავრობამ უარყო წინა ბრალდებები, რომ მათმა ძალებმა მშვიდობიანი მოქალაქეები მოკლეს. გასულ კვირას, HRW-მა 1255 მკვლელობა სამხედროებსა და მოკავშირე მილიციებს მიაწერა.

უფლებათა ჯგუფმა დანარჩენი სიკვდილი ისლამისტ მეამბოხეებს დააბრალა.

დაახლოებით 1837 მშვიდობიანი მოქალაქე დაიღუპა 57 ინციდენტში 2023 წლის იანვრიდან 2025 წლის აგვისტომდე, მათ შორის ათობით ბავშვი, ნათქვამია მოხსენებაში.

HRW-მ დაადგინა, რომ პრეზიდენტ ტრაორეს და ექვს უმაღლეს სამხედრო მეთაურს "შეიძლება დაეკისროს პასუხისმგებლობა მძიმე დარღვევებისთვის და უნდა გამოიძიონ". მან ასევე განაცხადა, რომ ხუთი ჯიჰადისტური ლიდერი შეიძლება იყოს დამნაშავე.

სამხედროების მიერ ძალაუფლების ხელში ჩაგდების ერთ-ერთი მიზეზი იყო ჯიჰადისტურ ჯგუფებთან ბრძოლა, რომლებიც დაკავშირებულია ალ-ქაიდასთან, რომლებიც ათწლეულზე მეტი ხნის განმავლობაში აწარმოებდნენ აჯანყებას ბურკინა ფასოში და მეზობელ ქვეყნებში და აკონტროლებენ ქვეყნის დიდ ნაწილს.

მოხსენება ეფუძნება ღია წყაროს ინფორმაციის ანალიზს, მათ შორის ფოტოებს, ვიდეოებს და სატელიტურ სურათებს და ინტერვიუებს მოწმეებთან და გადარჩენილებთან.

"ყველა მხარე პასუხისმგებელია ომის დანაშაულებზე განზრახ მკვლელობის, სამოქალაქო და სამოქალაქო ობიექტებზე თავდასხმების, ძარცვისა და ძარცვის, იძულებითი გადაადგილების გამო", - ნათქვამია მოხსენებაში.

მან დაადანაშაულა ხუნტა "საშინელი დანაშაულების" ჩადენაში და დამნაშავეების პასუხისმგებლობის დაკისრების წარუმატებლობაში, ხოლო ძალადობის შედეგად დაზარალებული მშვიდობიანი მოსახლეობის შესახებ მოხსენების დაბლოკვაში.

"ბურკინა ფასოში ჩადენილი სისასტიკის მასშტაბი გამაოგნებელია, ისევე როგორც ამ კრიზისის მიმართ გლობალური ყურადღების ნაკლებობა", - თქვა ფილიპ ბოლოპიონმა, HRW-ის აღმასრულებელმა დირექტორმა.

მოხსენებამ დაასახელა ერთ-ერთი ყველაზე სასიკვდილო ინციდენტი 2023 წლის დეკემბერში, როდესაც მან განაცხადა, რომ სამხედროებმა და მოკავშირე მილიციებმა მოკლეს 400-ზე მეტი მშვიდობიანი მოქალაქე ჩრდილოეთ ქალაქ დიბოში.

35 წლის ქალმა უფლებადამცველ ჯგუფს განუცხადა, რომ მისი ორი ქალიშვილი ადგილზე გარდაიცვალა, ხოლო ტყვიებმა დაჭრა იგი და მისი ცხრა თვის ვაჟი.

"დარწმუნდით, რომ არავინ სუნთქავს გასვლამდე", - გაიხსენა მან მილიციის წევრის ნათქვამი.

გადარჩენილებმა მკვლელობები აღწერეს, როგორც სასტიკი და თქვეს, რომ ისინი აგრძელებენ ღრმა ფსიქოლოგიურ ტრავმას.

"ბევრმა გადარჩენილმა აღწერა მკვლელობები, როგორც "დაკრძალვა" და თქვა, რომ მათ ღრმა ფსიქოლოგიური ნაწიბურები დაუტოვეს", - აღნიშნა მოხსენებამ.

სამხედროებთან მოკავშირე მილიციები არიან ეგრეთ წოდებული სამშობლოს თავდაცვის მოხალისეები (VDP) - სამოქალაქო პირები, რომლებიც დაქირავებულნი არიან ხუნტის მიერ, რათა მხარი დაუჭირონ არმიის ბრძოლას ჯიჰადისტური ჯგუფების წინააღმდეგ.

ხუნტას ბრალი ედება კრიტიკოსების იძულებაში, შეუერთდნენ ჯგუფს მათ დასასჯელად.

ტრაორემ ადრე დაიცვა გაწვევა და თქვა, რომ "ინდივიდუალური თავისუფლებები [არ არის] ეროვნული თავისუფლებისთვის" და რომ "ერი არ შენდება დაუმორჩილებლობისა და არეულობის საფუძველზე".

სამხედრო მთავრობის ხელში ჩაგდების შემდეგ, ხელისუფლება დაადანაშაულეს სასტიკი კამპანიების განხორციელებაში, რომლებიც სულ უფრო მეტად მიზნად ისახავს მშვიდობიან მოქალაქეებს ალ-ქაიდას შვილობილი JNIM-ის თავდასხმების საპასუხოდ.

სამოქალაქო პირებმა HRW-ს უთხრეს, რომ თავს "კლდესა და მძიმე ადგილს შორის" გრძნობენ, სიკვდილით ემუქრებიან JNIM-ის მიერ, ხოლო მთავრობის ძალების სამიზნეები.

უფლებათა ჯგუფმა განაცხადა, რომ JNIM-ის თავდამსხმელებმა "მოკლეს მინიმუმ 133 ადამიანი და დაშავდა 200-ზე მეტი ორ საათზე ნაკლებ დროში" 2024 წლის აგვისტოში.

HRW ახლა მოუწოდებს სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოს, გახსნას წინასწარი გამოძიება სავარაუდო დანაშაულების შესახებ, რომლებიც ჩადენილია ყველა მხარის მიერ 2022 წლის სექტემბრიდან.

მან ასევე მოუწოდა ბურკინა ფასოს პარტნიორებსა და დონორებს, დააწესონ სანქციები და თავი შეიკავონ ქვეყნის არმიასთან თანამშრომლობისგან.

ტრაორემ ძალაუფლება 2022 წლის სექტემბერში აიღო, მას შემდეგ, რაც დაამხო პოლ-ჰენრი სენდაგო დამაბა, რომელიც ხელისუფლებაში მხოლოდ ცხრა თვის განმავლობაში იყო.

მიუხედავად მისი ავტორიტარული რეპუტაციისა, 38 წლის ტრაორემ უზარმაზარი მიმდევარი მოიპოვა მთელ კონტინენტზე პან-აფრიკანისტი ხედვისა და დასავლეთის გავლენის კრიტიკის გამო.

ბურკინა ფასო, ისევე როგორც მისი მეზობელი მალი და ნიგერი, რომლებიც ასევე სამხედრო მმართველობის ქვეშ არიან, დაშორდნენ დასავლეთ ქვეყნებთან მუშაობას, განსაკუთრებით საფრანგეთს, მათ ჯიჰადისტურ ჯგუფებთან ბრძოლაში. სამივემ ამის ნაცვლად რუსეთს მიმართა სამხედრო დახმარებისთვის, თუმცა ძალადობამ უკონტროლოდ განაგრძო.

ეწვიეთ BBCAfrica.com-ს აფრიკის კონტინენტიდან მეტი ახალი ამბებისთვის.

მიჰყევით @BBCAfrica-ს ტვიტერზე, Facebook-ზე BBC Africa-ზე ან ინსტაგრამზე @bbcafrica