არასამთავრობო ორგანიზაციის ადამიანის უფლებათა დაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (HRW) მიერ ჩატარებულმა კვლევამ აჩვენა, რომ ბურკინა-ფასოს მთავრობის ძალები პასუხისმგებელნი არიან სამოქალაქო მსხვერპლთა ორჯერ მეტ რაოდენობაზე, ვიდრე ჯიჰადისტური ტერორისტული ჯგუფები ორწლიან პერიოდში.
"ეს სისასტიკე, მათ შორის მთავრობის ეთნიკური წმენდა ფულანის მშვიდობიანი მოსახლეობის, წარმოადგენს ომის დანაშაულს და კაცობრიობის წინააღმდეგ ჩადენილ დანაშაულს, რისთვისაც შეიძლება პასუხისმგებელი იყოს ყველა მხარის უმაღლესი თანამდებობის პირი", - ნათქვამია HRW-ის 316-გვერდიან მოხსენებაში.
ჯიჰადისტური ძალადობა 2021 წლიდან აწუხებს საჰელის რეგიონს, ბურკინა-ფასო, მალი და ნიგერი აჯანყების ცხელ წერტილებად აქცია. HRW-მა განაცხადა, რომ მალიში იგივე ნიმუში დაფიქსირდა, სადაც მთავრობის ძალები იქაც უფრო მეტ მშვიდობიან მოქალაქეს კლავდნენ.
სამხედრო ხუნტამ ძალაუფლება 2022 წელს აიღო, მაგრამ მას შემდეგ ვერ შეძლო ქვეყნის სტაბილიზაცია, ქვეყნის 60%-ზე მეტი მთავრობის კონტროლის მიღმაა.
2.1 მილიონზე მეტმა ადამიანმა დაკარგა სახლები და თითქმის 6.5 მილიონს სჭირდება ჰუმანიტარული დახმარება გადარჩენისთვის.
ილარია ალეგროზიმ, Human Rights Watch-ის უფროსი მკვლევარმა, განაცხადა, რომ ბურკინა-ფასოს უსაფრთხოების ძალები და მოკავშირე მილიციები "როგორც ჩანს, უფრო სასტიკები და ძალადობრივები არიან", ვიდრე ისეთი ტერორისტული ჯგუფები, როგორიცაა ადგილობრივი ალ-ქაიდას ფილიალი, Jama'at Nusrat al-Islam wal-Muslimin (JNIM).
ბურკინა-ფასოს მთავრობამ ადრე უარყო ბრალდებები სასამართლო პროცესების გარეშე მკვლელობების შესახებ და ამტკიცებდა, რომ მათმა ძალებმა მხოლოდ "ტერორისტები" მოკლეს.
HRW აფრთხილებს, რომ მთავრობის მხრიდან ძალადობამ შეიძლება გააძლიეროს ტერორისტული ჯგუფები და გაართულოს ურთიერთობა დასავლურ მთავრობებთან ბურკინა-ფასოსთან, რომელსაც უკვე გააძევა ფრანგული ჯარები თავისი ტერიტორიიდან და მიესალმა უფრო მჭიდრო კავშირები რუსეთთან გადატრიალების შემდეგ.
ფულანის ეთნიკური ჯგუფი სამიზნეა
HRW-ის მოხსენებაში დეტალურადაა აღწერილი კონფლიქტის ყველა მხარის მიერ ჩადენილი ფართოდ გავრცელებული დარღვევები. HRW-მა განაცხადა, რომ მისი მოხსენება ეფუძნებოდა 450 ინტერვიუს და გადამოწმებულ სოციალურ მედიასა და სატელიტურ გამოსახულებას.
მაგრამ მან ასევე დაადგინა, რომ 2023 წლის იანვრიდან 2025 წლის აგვისტომდე ძალადობის სულ მცირე 57 ინციდენტში 1837 მშვიდობიანი მოქალაქე დაიღუპა და მათგან 33 მთავრობის ძალებმა და მათმა მოკავშირეებმა ჩაიდინეს.
ჯამში, სამოქალაქო მსხვერპლთა დაახლოებით 1255 სიკვდილი მიეწერება ოფიციალურ ძალებს.
ალეგროზიმ განაცხადა, რომ მას შემდეგ, რაც JNIM აკონტროლებს ტერიტორიის დიდ ნაწილს, უსაფრთხოების ძალები ზოგჯერ იწვევენ ჰუმანიტარულ ან მიწოდების კონვოებს სოფლის რაიონებში და ბევრ შემთხვევაში ეს ძალები კლავენ მშვიდობიან მოქალაქეებს, რომლებსაც გზად ხვდებიან.
განსაკუთრებით, ფულანის თემი - ტრადიციულად ნახევრად მომთაბარე მწყემსი ეთნიკური ჯგუფი, რომელიც ცხოვრობს მიმოფანტული მრავალ საჰელის სახელმწიფოში - სავარაუდოდ, სამიზნეა.
ბურკინა-ფასოში ფულანის ხალხი დაახლოებით 1.8 მილიონს შეადგენს, რაც მთლიანი მოსახლეობის დაახლოებით 8.5%-ს შეადგენს. კონფლიქტები ფერმერებსა და მწყემსებს შორის პერიოდულად იფეთქებდა რეგიონში წლების განმავლობაში.
HRW-ის თქმით, როგორც ჩანს, ბურკინა-ფასოს მთავრობის დე ფაქტო პოლიტიკაა ჯგუფის სამიზნე, რადგან შურისძიების თავდასხმები ხორციელდება JNIM-ის მებრძოლებთან თანამშრომლობის ბრალდებით ეჭვმიტანილ სოფლებზე.
"მთავრობის უმაღლესი დონეები, როგორც ჩანს, მხარს უჭერენ სამხედრო მოქმედებებს ფულანის ხალხის წინააღმდეგ ამ დამოკიდებულებების საფუძველზე", - ნათქვამია მოხსენებაში.
HRW-მა ასევე განაცხადა, რომ ოფიციალურმა პირებმა დააწესეს ცენზურის სისტემა, რაც ართულებს ქვეყანაში არსებული სიტუაციის ზუსტი სურათის მიღებას.
მთავრობის ძალების წინააღმდეგ გამოსვლამ შეიძლება გამოიწვიოს გატაცება, დაპატიმრება ან ჯარში გაწვევა.
რედაქტირება: საიმ დუშან ინაიათულაჰ
