თუ ახლო აღმოსავლეთის კონფლიქტი გაგრძელდება მომავალ წლამდე, ეს მძიმედ დაარტყამს გლობალურ ზრდას, ზოგიერთი ეკონომიკა რეცესიაში შეიყვანს და გამოიწვევს ენერგიის დეფიციტს, ეკონომიკური თანამშრომლობისა და განვითარების ორგანიზაციის პროგნოზების მიხედვით.
პარიზში დაფუძნებულ ინდუსტრიული ქვეყნების კლუბში თავის უახლეს ეკონომიკურ მიმოხილვაში, ის ასახავს "გაჭიანურებულ შეფერხების" სცენარს, რომელშიც არ არის შეთანხმება აშშ-სა და ირანს შორის 2027 წლამდე.
პროგნოზირებს, რომ ასეთი სცენარი შეამცირებს გლობალური მშპ-ს ზრდას 2.1%-მდე წელს, 2025 წლის 3.4%-დან, "ზოგიერთ ეკონომიკას რეცესიაში ან მის მახლობლად უბიძგებს" - ყველაზე მეტად დაზარალდებიან განვითარებადი ეკონომიკები.
ნავთობისა და გაზის დეფიციტი გამოიწვევს "ენერგეტიკის იძულებით რაციონირებას" ბიზნესისთვის, ხოლო "სასუქებისა და სხვა დაზარალებული ინგრედიენტების ფასები სამრეწველო პროცესებში, როგორიცაა გოგირდი და ჰელიუმი, ასევე გაიზრდება, რადგან მიწოდება შეიზღუდება".
ეს შექმნის თავსატეხებს პოლიტიკის შემქმნელებისთვის, რომლებსაც შეიძლება შეექმნათ რეცესია, თუ ისინი ზედმეტად სწრაფად გაზრდიან საპროცენტო განაკვეთებს ინფლაციის რისკის შესამცირებლად, რადგან ენერგიისა და საკვების ფასები იზრდება.
ანალიზი ვარაუდობს, რომ აშშ-ს ხელოვნური ინტელექტის ხანგრძლივი ბუმი შეიძლება საფრთხის ქვეშ იყოს: "მნიშვნელოვანი ენერგეტიკული ფასების შოკები ან ენერგეტიკული დეფიციტი, რომელიც დაკავშირებულია გახანგრძლივებულ შეფერხების სცენართან, გაზრდის მონაცემთა ცენტრის საოპერაციო ხარჯებს და შეზღუდავს კრიტიკული ტექნიკის მიწოდებას, რომელიც გამოიყენება ხელოვნური ინტელექტის სისტემებში."
ამან შეიძლება "კიდევ უფრო შეამციროს ხელოვნური ინტელექტის ინვესტიციისა და წარმოების სიმძლავრისა და სტიმულის უნარი, რაც გამოიწვევს შესამჩნევად სუსტ ზრდას იმ ეკონომიკებში, რომლებიც ამჟამად სარგებლობენ ხელოვნური ინტელექტისთან დაკავშირებული ინვესტიციებითა და წარმოებით", ნათქვამია მასში.
დონალდ ტრამპმა ბოლო კვირების განმავლობაში არაერთხელ მიანიშნა, რომ თეირანთან გარიგება გარდაუვალია, რაც ხელს უწყობს ნავთობის ბაზრების დამშვიდებას, მაგრამ არაფერი განხორციელებულა ჯერ. მოლაპარაკებები ახლა შეჩერებულია, რადგან ირანი უარს ამბობს მონაწილეობაზე, სანამ ისრაელი გააგრძელებს თავდასხმას ჰეზბოლაზე ლიბანში.
ჰორმუზის საკვანძო სრუტეზე ზეწოლა გრძელდება სამ თვეზე მეტი ხნის განმავლობაში, რაც ზღუდავს საერთაშორისო ნავთობის მარაგს, ზრდის ფასებს და იწვევს საგანგებო ზომებს ათობით ქვეყანაში.
მისი ორჯერ წელიწადში გადაღებული კადრის შესავალში, OECD-ის მთავარმა ეკონომისტმა, სტეფანო სკარპეტამ, ირანს შორის კონფლიქტს უწოდა "დომინანტური ძალა, რომელიც აყალიბებს გლობალურ ეკონომიკურ პერსპექტივას".
მისი თქმით, "გაჭიანურებული შეფერხების" სცენარში: "შედეგები იქნება გლობალური, მაგრამ შეიძლება განსაკუთრებით მძიმე იყოს განვითარებადი ეკონომიკებისთვის, რომლებსაც აქვთ შეზღუდული ენერგეტიკული რეზერვები, ენერგიისა და საკვების უფრო მაღალი წილი შინამეურნეობების მოხმარებაში, შეზღუდული ფისკალური შესაძლებლობები და სუსტი სოციალური უსაფრთხოების ბადეები, დაბალი კერძო დანაზოგების ბუფერები და უფრო მყიფე ვალუტები."
OECD ასევე წარმოადგენს ალტერნატიულ, ნაკლებად კატასტროფულ სცენარს, რომელშიც პროგრესი მდგრადი სამშვიდობო შეთანხმებისკენ საშუალებას აძლევს ნავთობის ფასებს შემცირდეს მომდევნო კვირებისა და თვეების განმავლობაში.
"ზოგიერთ ეკონომიკაში მაინც იქნება ენერგიის შეზღუდული დეფიციტი, განსაკუთრებით აზიაში", - პროგნოზირებენ OECD-ის ეკონომისტები, მაგრამ გლობალური მშპ-ს ზრდა იქნება 2.8% - შარშანდელთან შედარებით, მაგრამ მნიშვნელოვნად ძლიერი, ვიდრე "გაჭიანურებული შეფერხების" შემთხვევაში. მოსალოდნელია, რომ ის მომავალ წელს 3.1%-მდე გაიზრდება.
ნებისმიერ სცენარში, კორპორაციებისთვის სესხის აღების ღირებულება, სავარაუდოდ, გაიზრდება ნდობის დაზიანების გამო, შიშობს OECD.
ის აღნიშნავს, რომ G20-ის ეკონომიკებში კორპორატიული ვალი იყო 90 ტრილიონი ფუნტი (66 ტრილიონი ფუნტი) 2025 წლის მესამე კვარტალში, ამ კვარტლის მეოთხედი, რომელიც მომდევნო სამი წლის განმავლობაში მწიფდება, რაც შეიძლება გადავიდეს უფრო მაღალ საპროცენტო განაკვეთებზე.
და მოხსენება მიუთითებს შეშფოთებაზე ბუნდოვანი კერძო საკრედიტო სექტორის რისკის შესახებ, რომელიც სულ უფრო მნიშვნელოვანი გახდა კომპანიებისთვის, როგორც კრედიტორი 2008 წლის ფინანსური კრიზისის შემდეგ.
მისი თქმით, კერძო კრედიტის ურთიერთდაკავშირება ფინანსური სექტორის სხვა ნაწილებთან შეიძლება შექმნას "არასასურველი გადადინების რისკები" კორექტირების შემთხვევაში.
OECD ამტკიცებს, რომ ნავთობის ამ უახლესი შოკის სიმძიმე, რომელიც დაიწყო ირანს შორის კონფლიქტით, ხაზს უსვამს გლობალური ეკონომიკის წიაღისეული საწვავისგან განთავისუფლების მნიშვნელობას და ენერგიის წყაროების დივერსიფიკაციას.
"გრძელვადიან პერსპექტივაში, უცხოურ წიაღისეულ საწვავზე დამოკიდებულების შემცირება და შიდა ეკონომიკაში ენერგოეფექტურობის გაუმჯობესება არის მთავარი პრიორიტეტები და უფრო გადაუდებელი, რაც უფრო დიდხანს გრძელდება გლობალური ენერგეტიკული ბაზრებისთვის მიმდინარე შეფერხება", ნათქვამია მასში.
