სომხეთში, ამბერდის ისტორიულ-კულტურულ ნაკრძალში მიმდინარე რესტავრაციისა და გაწმენდის სამუშაოების დროს მნიშვნელოვანი არქეოლოგიური აღმოჩენები გაკეთდა. სომხური მედიის ცნობით, ციხესიმაგრის შიდა კოშკის კედლის გარე მხარეს ადამიანის ჩონჩხი იპოვეს — ძვლების დაახლოებით 90% ადგილზეა შემორჩენილი, დაკარგულია მხოლოდ თითის ძვლები. პირველადი შეფასებით, კბილების მდგომარეობა მიანიშნებს, რომ გარდაცვლილი ახალგაზრდა უნდა ყოფილიყო; ფეხის ძვლების მიხედვით კი მისი სიმაღლე დაახლოებით 1.80 მეტრი იყო, რაც შუა საუკუნეებისთვის საკმაოდ მაღალ მონაცემად მიიჩნევა. 

აღმოჩენებს შორის განსაკუთრებულ ინტერესს იწვევს თამარ მეფის დროინდელი მონეტა. ეს საქართველოსთვის განსაკუთრებით საინტერესოა, რადგან თამარის ეპოქა მხოლოდ საქართველოს შიდა ისტორია არ ყოფილა — ის სამხრეთ კავკასიის ფართო პოლიტიკური, კულტურული და ეკონომიკური სივრცის ნაწილია. CivilNet-ის ცნობით, იმ პერიოდში ამბერდი ზაქარიანთა გავლენის ქვეშ იყო; ზაქარიანები კი ჩრდილოეთ და ცენტრალურ სომხეთში მნიშვნელოვან ტერიტორიებს საქართველოს სამეფო გვირგვინის ქვეშ მართავდნენ. 

ამბერდის აღმოჩენა ასევე აჩვენებს, რომ შუა საუკუნეების ციხესიმაგრეები მხოლოდ სამხედრო ნაგებობები არ იყო. იქ ცხოვრობდნენ ადამიანები, არსებობდა ყოველდღიური ყოფა, გართობა, სავაჭრო და პოლიტიკური კავშირები. სწორედ ამას მიუთითებს ე.წ. „ტამას“ თამაშის ფრაგმენტებიც — შაშის მსგავს თამაშად აღწერილი არტეფაქტები, რომლებიც ციხის შიგნით შუა საუკუნეების ყოფითი კულტურის კვალს ინახავს. 

ამბერდის ციხესიმაგრე მდებარეობს სომხეთის არაგაწოტნის რეგიონში, არაგაცის მთის ფერდობზე, დაახლოებით 2300 მეტრ სიმაღლეზე. ეს არის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი შუა საუკუნეების საფორტიფიკაციო კომპლექსი, რომელშიც შემორჩენილია ციხის კედლები, აბანო და ვაჰრამაშენის XI საუკუნის ეკლესია. გათხრები და გაწმენდითი სამუშაოები გრძელდება, ამიტომ მოსალოდნელია, რომ აღმოჩენები კიდევ უფრო დააზუსტებს ამბერდის, როგორც სამხედრო, პოლიტიკური და ყოველდღიური ცხოვრების ცენტრის ისტორიას.