A
I
NEWS
იემენის თაიზში ჰუსიტების ალყა ჰუმანიტარულ კრიზისს და მშვიდობიანი მოსახლეობის ტანჯვას აძლიერებს
BBC • 4 საათის წინ
იემენის თაიზში ჰუსიტების ალყა ჰუმანიტარულ კრიზისს და მშვიდობიანი მოსახლეობის ტანჯვას აძლიერებს

იემენის ქალაქ თაიზში, რომელიც დაკბილული მთებითა და ჰუსიტი მეამბოხეებითაა გარშემორტყმული, აშვაკს შვილის დამშვიდების მხოლოდ ერთი გზა აქვს – ტყუილი.

„როცა ჩემს 11 წლის შვილს ხმაური ესმის, ვეუბნები: ‘არ შეგეშინდეს, ეს უბრალოდ ფოიერვერკებია’“, – ამბობს ის. „არ მინდა პანიკაში ჩავარდეს, მაგრამ გულში ვიცი, რომ უკვე საკმარისად დიდია, რომ მიხვდეს, რა ხდება მის გარშემო. ცხოვრების უმეტეს ნაწილს ომში ატარებს.“

თაიზი დიდი ხანია იემენის სამოქალაქო ომის ერთ-ერთი მთავარი პრიზი და ფრონტის ხაზი გახდა.

ჰუსიტებმა გასულ თვეში ქალაქზე მარწუხები კიდევ უფრო მოჭირეს, სრულად შემოარტყეს იემენის მთავრობის კონტროლირებად ქალაქს, რომლის მოსახლეობა 600 ათასიდან მილიონამდეა შეფასებული.

ამის შემდეგ, იემენის მესამე უდიდესი ქალაქი მსოფლიოსგან მოწყვეტილია და მისი მოსახლეობის ხმა თითქმის არ ისმის. ჩვენ შევძელით ქალაქში მყოფი შვიდი ადამიანის მოძებნა, რომლებმაც ალყის ანატომია დეტალურად დაგვიხატეს.

მათ ჰუსიტების სასიკვდილო მარწუხების შესახებ დეტალური ინფორმაცია მოგვაწოდეს. ქალაქში მხოლოდ მინიმალური რაოდენობის საკვები შედის. ძირითადი პროდუქტების – ბრინჯის, შაქრისა და ზეთის – ფასები გაორმაგდა ან სამმაგად გაიზარდა. აუცილებელი მარაგები, როგორიცაა მედიკამენტები, წყალი და საწვავი, იწურება.

ქალაქის ქუჩებში, სადაც ადრე მანქანების ხმაური და ადამიანების საუბარი ისმოდა, ახლა სიჩუმეა. სკოლები დახურულია, რესტორნები – დაკეტილი. ტანჯვას ტანჯვა ემატება. ნაგვის გროვები ქალაქშია ჩარჩენილი, ადამიანებთან ერთად. როცა მცხოვრებლები მის დაწვას ცდილობენ, ტოქსიკური კვამლი წარმოიქმნება. ახლა ჰუსიტებისთვის ჰაერიც კი იარაღად იქცა.

გორაკებზე განლაგებული მეამბოხე მებრძოლები და სნაიპერები ქვემოთ მდებარე ქალაქს ომს უცხადებენ.

დაღუპულთა რაოდენობის შეფასებები მნიშვნელოვნად განსხვავდება. ალყის საკითხების ოფისში, რომელიც ადგილობრივი მთავრობის სტრუქტურაა, ამბობენ, რომ აგვისტოს შემდეგ ჰუსიტების თავდასხმებს 148 მშვიდობიანი მოქალაქე ემსხვერპლა.

თაიზში ჩვენ მიერ დაკავშირებული ზოგიერთი ადამიანი ანონიმურად დარჩენას ამჯობინებს, რადგან უსაფრთხოებას უფრთხილდება. ბევრს ქალაქში ტელეფონით საუბარიც კი ეშინია, რადგან ჰუსიტები მთავარ მობილურ ოპერატორებს აკონტროლებენ.

„ზოგჯერ მგონია, რომ ქალაქი უზარმაზარ ციხედ იქცა,“ – ამბობს აშვაკი, მასწავლებელი და სამი შვილის დედა, რომელმაც მხოლოდ თავისი სახელი გაგვიმხილა. მას ძველი თაიზი ენატრება.

„ეს სიცოცხლით სავსე ქალაქი იყო,“ – ამბობს ის. „ადამიანებს ცხოვრება უყვარდათ, ბევრს შრომობდნენ, ერთმანეთს სტუმრობდნენ და მომავლის იმედი ჰქონდათ, მიუხედავად ყველა სირთულისა. ახლა თითქმის აღარ გავდივართ გარეთ. [ჰუსიტების] დაბომბვა ნებისმიერ დროს შეიძლება, ხოლო ფრონტის ხაზთან სნაიპერების ცეცხლი ყველაზე მოკლე გზასაც კი სახიფათოს ხდის.“

ის შვილებს – ვაჟსა და ორ უფროს ქალიშვილს – სახლში ტოვებს.

„ყოველდღე, ყოველ საათს, და გულწრფელად რომ ვთქვა, ყოველ წუთს მათზე ვნერვიულობ,“ – ამბობს ის.

ომი თაიზისთვის ახალი არ არის. ეს სტრატეგიული ქალაქი ადენისკენ – საერთაშორისო დონეზე აღიარებული მთავრობის დროებითი რეზიდენციისკენ – და სამხრეთ იემენისკენ გასასვლელია.

ირანის მხარდაჭერით მოქმედმა ჰუსიტმა მეამბოხეებმა თაიზის გარეუბნებს 2015 წელს მიაღწიეს, გზები გადაკეტეს და ქალაქი სამიდან სამ მხარეს ალყაში მოაქციეს. ერთი წლით ადრე მათ იემენის დედაქალაქი, სანაა, დაიკავეს.

ათ წელზე მეტი გავიდა, მაგრამ სუსტი და გახლეჩილი მთავრობა ვერ ახერხებს დედაქალაქისა და ჩრდილო-დასავლეთ იემენის დაბრუნებას, მიუხედავად საუდის არაბეთის მხარდაჭერისა და საჰაერო დარტყმებისა.

ბოლო თვეებში კონფლიქტი ოთხწლიანი პაუზის შემდეგ კვლავ გამწვავდა და გაფართოვდა. ჰუსიტებმა სწრაფი შეტევით მთავრობისგან ტერიტორიები დაიბრუნეს და საუდის არაბეთს რაკეტებითა და დრონებით დაარტყეს.

გრძელვადიანმა სამოქალაქო ომმა რეგიონული სტაბილურობისთვის საფრთხე შექმნა.

თაიზში კი ეს საფრთხე გადარჩენას ემუქრება.

სასწრაფო დახმარების ექიმი, რომელსაც იასერს ვუწოდებთ, ამის მოწმეა.

ბოლო დროს მის საავადმყოფოში ომის შედეგად დაჭრილებს შორის ოთხი ბავშვი იყო, რომლებიც ჰუსიტი სნაიპერებმა დაჭრეს. ისინი, როგორც წესი, თავში და გულმკერდში ესვრიან, გვიყვება იასერი. ოთხიდან ორი ბავშვი გარდაიცვალა.

მისთვის, როგორც მამისთვის, ყველაზე რთული დაჭრილი ბავშვების მკურნალობაა. „უნდა ავიღო პასუხისმგებლობა, თავი მოვიწესრიგო და ოჯახებს გვერდში დავუდგე,“ – ამბობს ის. „ეს ისეთი რთული მდგომარეობაა, სიტყვებითაც ვერ გადმოვცემ, როცა მამა badly დაჭრილ შვილს უყურებს.“

დაჭრილთა უმეტესობა დაბომბვის მსხვერპლია. საავადმყოფომდე მისვლა ხშირად ნამდვილი გამოცდაა. ზოგ ოჯახს გარეუბნებიდან საათობით ფეხით სიარული უწევს.

ისინი დაღლილები მოდიან, ისევე როგორც ექიმები, რომლებიც მათ მკურნალობენ და ყველაფერთან ბრძოლა უწევთ, ამბობს იასერი. ქირურგიული ინსტრუმენტების სტერილიზაციის სითხეც კი იწურება.

გვეუბნება, რომ საავადმყოფო თითქმის ცარიელია და მუშაობას მაქსიმუმ კიდევ ორი კვირა შეძლებს – „ალბათ“.

თუ სასწრაფო დახმარების განყოფილებები გადატვირთულია, სასაფლაოებიც სავსეა.

„დასაფლავებების პროცესი, რომლებიც სასაფლაოებისკენ მიემართება, თაიზის ყოველდღიურობის მთავარ სურათად იქცა,“ – ამბობს თაიზის გუბერნატორი ნაბილ შამსანი.

მისი თქმით, მხოლოდ ბომბები და ტყვიები არ კლავს.

„თაიზის მოსახლეობა სიცოცხლეს მარაგების დეფიციტის, საკვების ნაკლებობისა და შემოსავლის დაკარგვის გამო კარგავს,“ – ამბობს ის. „ყოველდღე, ჩვენ ათეულობით თაიზელს ვასაფლავებთ.“

ის ქალაქში რჩება, ალყაშიც. „ჩემს ხალხთან ერთად ვცხოვრობ,“ – ამბობს ის.

ვიდეოზარით დაღლილი ჩანს, მაგრამ ქალაქის ჟანგბადისგან გაძარცვის ქრონიკას დეტალურად გვიყვება – პირდაპირი მნიშვნელობით.

გვეუბნება, რომ საავადმყოფოებმა შესაძლებლობების 70% დაკარგეს, 120 სამედიცინო ცენტრი დაიხურა. დაავადებები ვრცელდება, ახალშობილთა სიკვდილიანობა გაიზარდა, და კვების დეფიციტი მძვინვარებს. ასობით თირკმლის პაციენტი დიალიზს ვერ იღებს, რადგან საავადმყოფოში მისვლა ან საწვავის დეფიციტი ხელს უშლის.

ჰუსიტების ლიდერმა, აბდულ მალიქ ალ-ჰუსიტმა, უარყო, რომ თაიზი ალყაშია. გასულ თვეში მან განაცხადა, რომ საკვების, მედიკამენტებისა და ჰუმანიტარული დახმარების მარშრუტები ღიაა.

ამას უარყოფენ როგორც მთავრობა, თაიზის მცხოვრებლები, ასევე ჰუმანიტარული ორგანიზაციები და გაერო.

შამსანის თქმით, ქალაქისთვის ბრძოლაში მხოლოდ ტერიტორია არ წყდება.

ის ამბობს, რომ ჰუსიტები – რომლებიც ძირითადად შიიტური ისლამის ერთ-ერთ მიმდინარეობას მისდევენ – ცდილობენ შეცვალონ ამ უმეტესად სუნიტური ქალაქის ხასიათი, რომელიც დიდი ხანია განათლების ცენტრად და წინააღმდეგობის ბასტიონად ითვლება.

„ყველამ იცის, რომ თაიზი კულტურის ცენტრია, ქალაქი, რომელსაც თავისუფლება, პოლიტიკური პლურალიზმი და სამოქალაქო ცხოვრების ყველა ფორმა ახასიათებს,“ – ამბობს ის. მისივე თქმით, ჰუსიტები პირიქით, ცდილობენ თავიანთი მკაცრი რელიგიური დოქტრინა დააწესონ და ქალაქი „ბნელ საუკუნეებში დააბრუნონ“.

რაც არ უნდა იყოს ზეწოლა ქალაქზე და მის მოსახლეობაზე, გუბერნატორი ამტკიცებს, რომ ჰუსიტები ვერასდროს გაიმარჯვებენ.

ვკითხე, რამდენ ხანს გაუძლებს ქალაქი.

„სანამ მოსახლეობა არ ამოწყდება,“ – მიპასუხა მან.

თაიზში ბევრი ადამიანი წინააღმდეგობას უწევს.

ისინი თავიანთ ქალაქს იცავენ ნათესავებთან, მეგობრებთან, მეზობლებთან და მთავრობის მხარდამჭერი ხუთი ბრიგადის ჯარისკაცებთან ერთად, რომლებსაც მარტო არ შეუძლიათ ფრონტის ხაზის შენარჩუნება.

მძიმე იარაღი და საკმარისი ძალები არ აქვთ გაფართოებული ფრონტისთვის.

მოხალისეებისთვის სასწავლო ბანაკები გაიხსნა, მაგრამ გაკვეთილები ზოგჯერ მხოლოდ ერთი-ორი დღე გრძელდება, სანამ ბრძოლაში გაგზავნიან.

აკრამი (ნამდვილი სახელი არ არის) უკვე ვეტერანია. 31 წლისაა და მალე მამა გახდება.

როცა თაიზი პირველად სრულად ალყაში მოექცა 2015 წელს, სწავლას თავი დაანება და იარაღი აიღო. იმ ბრძოლაში ჰუსიტებმა მისი რაიონი, ქალაქის გარეუბანში, დაიკავეს და ის იძულებული გახდა, სახლი დაეტოვებინა. მას შემდეგ ძველი სახლი აღარ უნახავს.

გასულ თვეში, როცა თაიზი კვლავ სრულად მოწყვიტეს, მან ჩინური წარმოების კალაშნიკოვის ტიპის ავტომატი იყიდა – დაახლოებით 1,200 დოლარი (910 ფუნტი სტერლინგი) გადაიხადა. ადრე ეს იარაღი ორჯერ იაფი ღირდა.

ამბობს, რომ ეს ბრძოლა 2015 წლისგან განსხვავდება.

„ამჯერად ჰუსიტებს ახალი ტექნოლოგია და ახალი რაკეტები აქვთ,“ – ამბობს ის. „მათ შეუძლიათ დრონებით საჰაერო ომი აწარმოონ. გვეშინია ჩვენი ოჯახების, მშვიდობიანი მოსახლეობის და საკუთარი თავის სიკვდილის.“

უკვე ოთხი მეგობარი დაკარგა გასულ თვეში – ყველა მათგანი ცოლ-შვილს დაუტოვა.

მაგრამ აკრამი და ბევრი სხვა თაიზელი ქალაქის დაცვას თავიანთ მოვალეობად მიიჩნევს. ამბობს, რომ „თაიზის ყველა შვილი“ ჰუსიტებსა და მათ ექსტრემიზმს შეებრძოლება.

ამ შეიარაღებულ ჯგუფს ამჟამად აშშ უცხოურ ტერორისტულ ორგანიზაციად მიიჩნევს (თუმცა ამ საკითხზე პოზიცია რამდენჯერმე შეიცვალა), მაგრამ არც დიდი ბრიტანეთი და არც ევროკავშირი ასე არ თვლის.

„ამბობენ, ღმერთმა მისცა უფლება, იემენში ყველას მართონ. ჩვენ ამას არ ვიღებთ,“ – ამბობს აკრამი. „თავისუფლებაში ვცხოვრობთ. ვერ დავნებდებით, ვერ დავტოვებთ ქალაქს. თაიზის გარეშე სუნთქვაც კი არ შეგვიძლია.“

თუმცა თაიზში ყოფნა სუნთქვის შეკვრას ჰგავს, სადაც ღამითაც კი დასვენება შეუძლებელია.

„ყოველ ღამე გვაქვს დაბომბვა და სროლა,“ – ამბობს ფოტოგრაფი აჰმად ალ-ბაშა. „მგონია, ჰუსიტებს ღამით ბრძოლა ურჩევნიათ. ალბათ არ უნდათ, რომ ჩვენ და ჩვენს შვილებს მშვიდად გვეძინოს.“

თაიზის მოსახლეობა იმედგაცრუებულია როგორც საკუთარი მთავრობის, ისე საერთაშორისო საზოგადოებისგან, გვიყვება ის. „გულგატეხილები და სევდიანები ვართ,“ – ამბობს, „რადგან არ ვხედავთ, რომ ვინმე გვეხმარებოდეს.“

ბევრი თვლის, რომ ჰუსიტები თაიზს გარედან მარწუხებში მოაქცევენ და ქალაქზე მნიშვნელოვან კონტროლს მოახდენენ, შიგნით შესვლის მცდელობის გარეშე.

მაგრამ შეძლებენ თუ არა ქალაქში შეჭრას?

აჰმადს სჯერა, რომ საქმე აქამდე არ მივა, მაგრამ თუ ასე მოხდა, ყველაზე ცუდის ეშინია.

„შეიძლება თაიზი ყოველგვარი წინააღმდეგობისგან გაწმინდონ, ხალხი დახოცონ და ყველას გაუსწორდნენ, ვინც მათ წინააღმდეგია,“ – ამბობს ის.

ყველაზე მეტად შვილების გამო ღელავს, რომლებიც ომის ხმაურისგან ვერ გარბიან.

ისევე როგორც მასწავლებელი აშვაკი, ცდილობს ყველაფერი სხვანაირად აუხსნას.

„ვეუბნები, რომ წვეულებაა,“ – ამბობს ის, „და თუ ძალიან ხმაურიანია, ვამბობ, რომ დიდი წვეულებაა.“

თაიზი დაბომბვას, სროლას და მიტოვებულობის განცდას შიმშილის ზრდასთან ერთად იტანს, ხოლო აშვაკს საერთაშორისო საზოგადოებისთვის მშობლის თხოვნა აქვს.

„გთხოვთ, არ დაგვივიწყოთ თაიზი,“ – ამბობს ის. „ჩვენ ჩვეულებრივი ოჯახები ვართ. გვინდა, რომ ჩვენს შვილებს ისევე შეეძლოთ სწავლა, თამაში და ოცნება, როგორც მსოფლიოს სხვა ბავშვებს. ჩვენ მხოლოდ ციფრები არ ვართ საინფორმაციო ანგარიშებში.“

დამატებითი რეპორტაჟი: ვიეტსკე ბურემა და ალბარა მანსური

მსგავსი სიახლეები

ახალი ამბები
AI Shop
ეკონომიკა
პოლიტიკა
საქართველო
სპორტი
კულტურა
მეცნიერება

© 2026 AI News. ყველა უფლება დაცულია.