
ისრაელის პარლამენტმა სამშაბათს ახალი სპიკერი აირჩია — ეს იყო მნიშვნელოვანი ნაბიჯი, რომელიც მიზნად ისახავს მოქმედი პრემიერ-მინისტრის, ბენიამინ ნეთანიაჰუს ხელმძღვანელობით მოქმედი მთავრობის მიერ მიღებული პოლიტიკის შეცვლას.
ახალი სპიკერი გახდა მატან კაჰანა, რომელიც არის გადი აიზენკოტის მოკავშირე. აიზენკოტი ამჟამად ცდილობს ახალი მთავრობის ფორმირებას და ნეთანიაჰუს შეცვლას პრემიერ-მინისტრის პოსტზე.
აიზენკოტის ბლოკმა, კაჰანას არჩევის შემდეგ, პირობა დადო, რომ გააუქმებს ნეთანიაჰუს ყველაზე სადავო პოლიტიკას.
კაჰანა სპიკერად დაამტკიცეს 66 ხმით 120-წევრიან პალატაში. მას მხარი დაუჭირეს როგორც ებრაულმა ოპოზიციურმა პარტიებმა, ასევე არაბული პარტიების წარმომადგენლებმა. ნეთანიაჰუს ბლოკის კანდიდატმა, ოფირ კაცმა, ხმების 52 მიიღო მას შემდეგ, რაც ცხარე დებატები შვიდ საათზე მეტხანს გაგრძელდა.
„მატან კაჰანას კნესეტის სპიკერად დანიშვნა არის ღირსეული დემოკრატიული ნაბიჯი, რომელიც ასახავს აბსოლუტურ უმრავლესობას ცვლილებების სასარგებლოდ,“ — განაცხადა აიზენკოტმა კენჭისყრის წინ.
კენჭისყრა გაიმართა რამდენიმე კვირის შემდეგ, რაც 27 ოქტომბრის საპარლამენტო არჩევნებში ნეთანიაჰუმ და მისმა მოკავშირეებმა დაკარგეს უმრავლესობა. ამის შემდეგ, ისრაელის პრეზიდენტმა აიზენკოტს დაავალა ახალი კოალიციური მთავრობის ფორმირება.
აიზენკოტს კიდევ ხუთი კვირა აქვს, რომ საკმარისი მოკავშირეები მოიპოვოს კოალიციის შესაქმნელად.
მოლაპარაკებების პარალელურად, მისი ბლოკი და დამოუკიდებელი არაბული პარტიები, რომლებიც ახალად არჩეულ კნესეტში უმრავლესობას ფლობენ, შეძლებენ თავიანთი საკანონმდებლო დღის წესრიგის წინ წაწევას.
მათ გასულ კვირას რამდენიმე კანონპროექტი წარადგინეს, მათ შორის პრემიერ-მინისტრის ვადის შეზღუდვის, 2023 წლის 7 ოქტომბრის ჰამასის თავდასხმების მთავრობის მიერ გამოძიების დაწყებისა და სასამართლო ხელისუფლების უფლებამოსილების შემზღუდავი კანონების გაუქმების შესახებ.
კაჰანას არჩევა ოპოზიციურ ბლოკს მნიშვნელოვან საკანონმდებლო უპირატესობას აძლევს, ამბობს ასაფ შაპირა, იერუსალიმში მდებარე ისრაელის დემოკრატიის ინსტიტუტის წარმომადგენელი.
„ეს მნიშვნელოვანია, რადგან დრო ცოტა აქვთ — კნესეტის სპიკერს შეუძლია საკანონმდებლო პროცესი მნიშვნელოვნად დააჩქაროს ან შეანელოს,“ — აღნიშნა შაპირამ.
კაჰანამ სპიკერის პოსტზე შეცვალა ამირ ოჰანა, რომელიც ნეთანიაჰუს მოკავშირეა.

აიზენკოტი და მისი მოკავშირეები ზეწოლის ქვეშ არიან, რომ უახლოეს კვირებში სწრაფად წაიწიონ წინ საკანონმდებლო პრიორიტეტებით. აიზენკოტის პარტია „იაშარის“ წევრი როი ფოლკმანი ხელმძღვანელობს დროებით კომიტეტს, რომელიც განსაზღვრავს კნესეტის მუშაობის დიდ ნაწილს, სანამ მთავრობა არ ჩამოყალიბდება.
თუ აიზენკოტი ვერ შეძლებს მთავრობის ფორმირებას, ისრაელის პრეზიდენტს შეუძლია ნეთანიაჰუს მისცეს ამის შესაძლებლობა. ასეთ შემთხვევაში, სავარაუდოდ, ნეთანიაჰუს „ლიკუდი“ დაიკავებს კომიტეტის კონტროლს.
მიუხედავად იმისა, რომ ნეთანიაჰუს ოპონენტები კვლავ შეინარჩუნებენ უმრავლესობას, ისინი „იგრძნობენ, რომ ინერცია დაკარგეს,“ — ამბობს შაპირა, — და „რეალური საფრთხე იქნება, რომ ზოგიერთი კანონმდებლობა გადაიდება.“
პარლამენტის პროცედურები დამატებით სირთულეს წარმოადგენს. კანონპროექტი ჯერ პლენარულ სხდომაზე უნდა წარადგინონ, შემდეგ კომიტეტში განიხილონ და რამდენჯერმე კენჭი უყარონ, სანამ საბოლოოდ დამტკიცდება. ეს ხანგრძლივი პროცესი შეიძლება ხელს უშლიდეს კანონპროექტების დროულად მიღებას.
შაპირას თქმით, აიზენკოტი და მისი მოკავშირეები, სავარაუდოდ, პრიორიტეტს მიანიჭებენ იმ საკამათო კანონების გაუქმებას, რომლებმაც მთავრობას მოსამართლეების დანიშვნის პროცესში მეტი ძალაუფლება მისცა და შეასუსტა ისრაელის გენერალური პროკურორის, როგორც დამოუკიდებელი ინსტიტუტის, როლი — რომელიც ბევრისთვის ქვეყნის ხელისუფლების კონტროლისა და ბალანსის სისტემის ცენტრალურ ნაწილად მიიჩნევა.
„ამ კანონების გაუქმება ძალიან მარტივია, რადგან ახალი ინსტიტუტის შექმნა საჭირო არ არის,“ — აღნიშნა შაპირამ.
შაპირას თქმით, 7 ოქტომბრის თავდასხმების გამოძიების ორგანოს შექმნა უფრო მარტივი იქნება და მეტი ლეგიტიმაცია ექნება მას შემდეგ, რაც მთავრობა ჩამოყალიბდება.
ნეთანიაჰუს ოპონენტები ამტკიცებენ, რომ მან დაბლოკა დამოუკიდებელი გამოძიება სამხედრო ან სადაზვერვო შეცდომებზე იმ დღეს, რომელიც ისრაელის ისტორიაში ყველაზე სისხლიანი იყო, და თავი აარიდა პასუხისმგებლობას.















