ქალთა საერთაშორისო დღე ყოველწლიურად 8 მარტს აღინიშნება და დღეს ის მთელ მსოფლიოში ქალების უფლებების, მიღწევებისა და საზოგადოებაში მათი როლის აღიარების სიმბოლოდ მიიჩნევა. თუმცა ამ დღის ისტორია მხოლოდ მილოცვებითა და ყვავილებით არ იწყება. მისი საფუძველი ქალთა ხანგრძლივ და რთულ ბრძოლაშია, რომელიც დაკავშირებული იყო შრომით უფლებებთან, პოლიტიკურ თანასწორობასთან და საზოგადოებრივ აღიარებასთან.

19 საუკუნის ბოლოსა და 20 საუკუნის დასაწყისში ევროპასა და ამერიკაში ბევრი ქალი მძიმე პირობებში მუშაობდა ქარხნებში, ტექსტილის საწარმოებში და სხვადასხვა სამრეწველო ობიექტზე. სამუშაო საათები ხშირად ძალიან ხანგრძლივი იყო, ანაზღაურება დაბალი, ხოლო სოციალური დაცვა თითქმის არ არსებობდა. ამავე დროს ქალებს უმეტეს ქვეყანაში არ ჰქონდათ არჩევნებში მონაწილეობის უფლება, ვერ მონაწილეობდნენ პოლიტიკურ ცხოვრებაში სრულფასოვნად და ხშირად არც საზოგადოებრივ გადაწყვეტილებებზე ჰქონდათ გავლენა. სწორედ ამ გარემოებებმა გააჩინა ძლიერი ქალთა მოძრაობები, რომლებიც მოითხოვდნენ სამართლიან შრომით პირობებს, თანასწორ ხელფასს, საარჩევნო უფლებას და ღირსეულ დამოკიდებულებას.

ქალთა საერთაშორისო დღის ჩამოყალიბებაში ერთ ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ფიგურა იყო გერმანელი აქტივისტი და პოლიტიკური მოღვაწე კლარა ცეტკინი. 1910 წელს კოპენჰაგენში გაიმართა ქალთა საერთაშორისო კონფერენცია, სადაც კლარა ცეტკინმა წამოაყენა იდეა, რომ დაწესებულიყო ქალთა საერთაშორისო დღე. მისი მიზანი იყო სხვადასხვა ქვეყანაში მცხოვრები ქალების გაერთიანება საერთო იდეის ირგვლივ, რათა მათი ხმა უფრო ძლიერად გაეჟღერებინათ და ქალთა უფლებებისთვის ბრძოლა საერთაშორისო მასშტაბზე გადასულიყო. ამ იდეას კონფერენციის მონაწილეები დაეთანხმნენ და სწორედ აქედან დაიწყო ქალთა საერთაშორისო დღის ისტორია როგორც ორგანიზებული საერთაშორისო ინიციატივისა.

პირველად ქალთა საერთაშორისო დღე 1911 წელს აღინიშნა რამდენიმე ქვეყანაში, მათ შორის გერმანიაში, ავსტრიაში, დანიასა და შვეიცარიაში. ამ ღონისძიებებში მონაწილეობდა უამრავი ქალი და მამაკაცი, რომლებიც მხარს უჭერდნენ ქალთა თანასწორობის მოთხოვნებს. იმ პერიოდში მთავარი აქცენტი კეთდებოდა ქალთა საარჩევნო უფლებაზე, შრომით უფლებებზე და საზოგადოებრივ ცხოვრებაში ჩართულობაზე. ეს დღე თავიდანვე არ ყოფილა უბრალოდ სადღესასწაულო თარიღი. იგი იყო პოლიტიკური და სოციალური გზავნილი, რომელიც სამყაროს ახსენებდა, რომ ქალების უფლებები ადამიანის ძირითადი უფლებების ნაწილია.

8 მარტის თარიღის დამკვიდრებას თავისი ისტორიული მიზეზი აქვს. 1917 წელს რუსეთში ქალებმა 8 მარტს გამართეს მასობრივი გამოსვლები პურისა და მშვიდობის მოთხოვნით. ეს პროტესტი იმდენად მნიშვნელოვანი აღმოჩნდა, რომ შემდგომ მოვლენებსაც დაუდო საფუძველი. მოგვიანებით სწორედ 8 მარტი დამკვიდრდა ქალთა საერთაშორისო დღის ოფიციალურ თარიღად და თანდათან გავრცელდა მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში.

მნიშვნელოვანია ისიც, რომ ქალთა საერთაშორისო დღის აღნიშვნა მხოლოდ სოციალისტურ ან პოლიტიკურ მოძრაობებთან არ დარჩა დაკავშირებული. დროთა განმავლობაში ეს დღე უფრო ფართო შინაარსის მატარებელი გახდა. ის იქცა დღედ, რომელიც ერთდროულად გვახსენებს ქალთა ისტორიულ ბრძოლას, მიღწეულ პროგრესს და იმ გამოწვევებს, რომლებიც დღესაც არსებობს. მაგალითად, მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში კვლავ აქტუალურია თანასწორი ანაზღაურების საკითხი, ქალთა წარმომადგენლობა მმართველ პოზიციებზე, განათლებაზე ხელმისაწვდომობა, ოჯახში ძალადობისა და დისკრიმინაციის წინააღმდეგ ბრძოლა.

1975 წელს, როდესაც გაერომ ქალთა საერთაშორისო წელი გამოაცხადა, ქალთა საერთაშორისო დღის მნიშვნელობა კიდევ უფრო გაძლიერდა. სწორედ ამ პერიოდიდან 8 მარტი საერთაშორისო დონეზე უფრო ფართოდ დამკვიდრდა და ოფიციალური აღიარებაც მოიპოვა. გაეროს ჩართულობამ ამ დღეს მისცა გლობალური მნიშვნელობა და ხაზი გაუსვა იმას, რომ ქალთა უფლებები მხოლოდ ერთი ქვეყნის ან ერთი საზოგადოების საკითხი არ არის. ეს არის მთელი მსოფლიოს საერთო პასუხისმგებლობა.

დღეს 8 მარტი სხვადასხვა ქვეყანაში სხვადასხვაგვარად აღინიშნება. ზოგან ის ოფიციალური დღესასწაულია, ზოგან კი საზოგადოებრივი კამპანიების, დისკუსიების, საგანმანათლებლო ღონისძიებებისა და ქალთა მიღწევების აღნიშვნის დღე. ბევრ საზოგადოებაში ამ დღეს ქალებს ჩუქნიან ყვავილებს და ულოცავენ, თუმცა ამ ტრადიციის მიღმა გაცილებით ღრმა აზრი დგას. ქალთა საერთაშორისო დღე მხოლოდ პატივისცემის გამოხატვა არ არის. ეს არის შეხსენება იმისა, რომ ქალების მიერ მოპოვებული უფლებები ადვილად არ მოსულა და მათ უკან დიდი შრომა, წინააღმდეგობა და ბრძოლა იდგა.

ამ დღის მნიშვნელობა განსაკუთრებით კარგად ჩანს მაშინ, როცა ვაკვირდებით, რამდენ სფეროში შეაქვთ ქალებს მნიშვნელოვანი წვლილი. მეცნიერებაში, განათლებაში, მედიცინაში, ბიზნესში, კულტურაში, სპორტში, პოლიტიკაში და ოჯახში ქალები ყოველდღიურად ქმნიან პროგრესს, ავითარებენ საზოგადოებას და დიდ გავლენას ახდენენ მომავლის ფორმირებაზე. სწორედ ამიტომ 8 მარტი არის არა მხოლოდ ისტორიული თარიღი, არამედ დღევანდელი რეალობის შეფასების შესაძლებლობაც. ეს დღე გვაფიქრებს იმაზე, რამდენად სამართლიან და თანასწორ გარემოში ცხოვრობენ ქალები დღეს და რა არის გასაკეთებელი მომავალში.

ქალთა საერთაშორისო დღე ასევე გვახსენებს, რომ თანასწორობა მხოლოდ ქალთა საკითხი არ არის. ეს არის საზოგადოების განვითარების ერთ ერთი მთავარი საფუძველი. როდესაც ქალებს აქვთ განათლების, მუშაობის, ლიდერობის და საკუთარი პოტენციალის სრულად გამოვლენის თანაბარი შესაძლებლობა, ამისგან სარგებელს მთელი საზოგადოება იღებს. სწორედ ამიტომ 8 მარტი მხოლოდ ერთი ჯგუფის დღესასწაული არ არის. ის არის დღე, რომელიც ყველას ეხება, რადგან თანასწორობა, პატივისცემა და სამართლიანობა საერთო ღირებულებებია.

შედეგად, შეიძლება ითქვას, რომ ქალთა საერთაშორისო დღე დაარსდა იმისთვის, რომ ქალთა უფლებებისთვის ბრძოლა ერთიან საერთაშორისო მოძრაობად ქცეულიყო. ამ დღის იდეის ერთ ერთი მთავარი ავტორი კლარა ცეტკინი იყო, ხოლო მისი საფუძველი ქალების შრომით, პოლიტიკურ და სოციალურ უფლებებზე მრავალწლიანი ბრძოლა გახდა. დღეს 8 მარტი გვახსენებს როგორც წარსულს, ისე მომავალსაც. ის გვახსენებს ქალების დიდ წვლილს, ისტორიულ სიმამაცეს და იმას, რომ თანასწორობისკენ სვლა ჯერ კიდევ გასაგრძელებელია.

გილოცავთ ქალთა საერთაშორისო დღეს. ეს დღე არის პატივისცემა ქალების ძალის, შრომის, სიბრძნის და იმ უდიდესი როლისადმი, რომელსაც ისინი ყოველდღიურად ასრულებენ სამყაროს უკეთესობისთვის.