A
I
NEWS
Carbon Brief-ის ანალიზი: რუსეთი, საუდის არაბეთი და ავსტრალია CO2-ის ისტორიულ პასუხისმგებლობაში ლიდერობენ Cop31-ზე თურქეთში
The Guardian • 3 საათის წინ
Carbon Brief-ის ანალიზი: რუსეთი, საუდის არაბეთი და ავსტრალია CO2-ის ისტორიულ პასუხისმგებლობაში ლიდერობენ Cop31-ზე თურქეთში

რუსეთი, საუდის არაბეთი და ავსტრალია ისტორიულად ყველაზე დიდი ნახშირორჟანგის ექსპორტიორები არიან, — ამის შესახებ ფოსილური საწვავის 1850 წლიდან მოყოლებული ანალიზი მიუთითებს.

რუსეთი ლიდერობს გლობალურ ექსპორტიორებს შორის ფოსილური საწვავის უზარმაზარი მარაგებით — ქვანახშირი, ნავთობი და გაზი. იმ ნახშირორჟანგის რაოდენობის გათვალისწინებით, რომელიც ამ ექსპორტის წვის შედეგად წარმოიქმნება, რუსეთი 2025 წლის ბოლომდე 70 გიგატონზე მეტ CO2-ზეა პასუხისმგებელი.

საუდის არაბეთი, რომელიც მსოფლიოში ერთ-ერთი უდიდესი ნავთობისა და გაზის მწარმოებელია, მეორე ადგილზეა დაახლოებით 60 გიგატონით. ეს ქვეყანა წლების განმავლობაში ხელს უშლიდა ყოველწლიურ გაეროს კლიმატის სამიტებს.

ავსტრალია მესამე ადგილზეა, თუმცა პირველ ორ ექსპორტიორს მნიშვნელოვნად ჩამორჩება — მისი პასუხისმგებლობა 25 გიგატონზე მეტი ექსპორტირებული CO2-ია, რაც ვენესუელას ოდნავ უსწრებს. ეს ფაქტი მაშინ გახდა ცნობილი, როცა ავსტრალია წელს Cop31-ის, გაეროს კლიმატის სამიტის პრეზიდენტია, რომელიც უკვე მეორე კვირაა თურქეთში მიმდინარეობს. ქვეყანას ჯერ არ დაუდგენია ფოსილური საწვავის გამოყენებისა თუ ექსპორტის დასრულების ვადა, მაშინ როცა ეს საწვავები მისი ექსპორტის ეკონომიკის დაახლოებით ორ-ხუთეულს შეადგენს.

ლუიზ ჰაჩინსი, Make Polluters Pay International Coalition-ის კოორდინატორი, ამბობს: „ეს ანალიზი კარგად აჩვენებს, რა არის არასწორად კლიმატის მოლაპარაკებებში. აქ Cop31-ზე მთავრობები ამტკიცებენ, რომ კლიმატის კრიზისთან გასამკლავებლად საკმარისი ფული არ არის, მაშინ როცა ავსტრალია, რუსეთი და საუდის არაბეთი, რომლებმაც ფოსილური საწვავიდან ქონება დააგროვეს, კვლავ მნიშვნელოვან პოლიტიკურ ძალას ფლობენ ამ კონსენსუსზე დაფუძნებულ პროცესში.

„შეხედეთ ავსტრალიას — მისი წვლილი გლობალურ დათბობაში ორჯერ იზრდება, როცა ფოსილური საწვავის ექსპორტიც ითვლება. მიუხედავად ამისა, ის თანათავმჯდომარეა იმ მოლაპარაკებების, სადაც კლიმატის ფინანსების საკითხი კვლავ ჩიხშია.

„პასუხისმგებლობა ეკისრება მდიდრებს, ძლიერებს და მოგების მაძიებლებს. ვინც ფოსილური საწვავიდან ქონება დააგროვა, მათ უნდა გადაიხადონ მიყენებული ზიანისთვის.“

ფოსილური საწვავის ისტორიული ექსპორტის ანალიზი, რომელიც Carbon Brief-მა ჩაატარა და Guardian-მა იხილა, CO2-ის გამოყოფაზე პასუხისმგებლობას იმ ქვეყანას ანიჭებს, რომელიც საწვავს მოიპოვებს, განსხვავებით სხვა ანალიზებისგან, სადაც ყურადღება გამახვილებულია იმ ქვეყნებზე, სადაც CO2 გამოიყოფა.

ფოსილური საწვავის წარმოშობის გათვლა გლობალურ ეკონომიკას და ისტორიულ პასუხისმგებლობას ახალ ჭრილში აყენებს. ექსპორტიორი ქვეყნები შეიძლება გლობალური სათბური გაზების გამომშვებთა სიაში დაბლა იყვნენ, რადგან ეს გამოთვლები ფოსილური საწვავის გამოყენებაზეა დაფუძნებული.

ანალიზი ასევე აჩვენებს, რომ აშშ და ჩინეთი — მსოფლიოში ყველაზე დიდი სათბური გაზების ამჟამინდელი გამომშვებები — მაინც უფრო დიდ პასუხისმგებლობას იღებენ ისტორიულ გამოყოფაზე, ვიდრე რუსეთი, საუდის არაბეთი ან ავსტრალია, რადგან ისინი, უზარმაზარი ფოსილური საწვავის იმპორტის გარდა, საკუთარ მარაგსაც წვავენ.

Cop28-ის გაეროს კონფერენციის შედეგი დუბაიში, 2023 წელს, ყველა ქვეყანას მოუწოდებდა გლობალურ ფოსილური საწვავის გარდამავალ პროცესში მონაწილეობისთვის, თუმცა ვერც ვადა და ვერც სამუშაო გეგმა არ განისაზღვრა. Cop31-ზე, ორშაბათს, ავსტრალიამ სამიტის შესაძლო შედეგის პირველი პროექტი გამოაქვეყნა, სადაც მოწოდება იყო „ენერგეტიკულ სისტემებში ფოსილური საწვავის დაუყოვნებლივ გარდამავალზე“.

თუმცა, ბევრი ქვეყანა — მათ შორის საუდის არაბეთი — დუბაის შემდეგ მოლაპარაკებებში უფრო მკაცრ პოზიციაზე გადავიდა, ხოლო აშშ-ის არყოფნა დონალდ ტრამპის პირობებში მათზე კომპრომისების ძიების წნეხს ამცირებს. ბევრი დამკვირვებელი ფიქრობს, რომ „დაუყოვნებლივ გარდამავალზე“ მითითება, სავარაუდოდ, ვერ გადარჩება სამიტის საბოლოო ტექსტის რამდენიმე პროექტში.

საუდის არაბეთი, რუსეთი და მათი მოკავშირეები არაბულ ჯგუფში და სხვაგანაც, ეწინააღმდეგებიან სამიტის საბოლოო ტექსტის არსებობის იდეას, რაც მოლაპარაკებებს კიდევ უფრო გაართულებს.

Climate Analytics-მა, ანალიტიკურმა ცენტრმა, სამშაბათს გამოქვეყნებულ ცალკე ანალიზში აჩვენა, რომ ავსტრალია, მიუხედავად Cop31-ის პრეზიდენტობისა, არ აპირებს საკუთარი ფოსილური საწვავის მოპოვების შეზღუდვას.

ქვანახშირის მაღაროებს კვლავ აძლევენ ნებართვას, რომლებიც 2088 წლამდე იმუშავებენ — იმ დროს, როცა ყველა ქვეყანამ უნდა მიაღწიოს სათბური გაზების ნულოვან გამოყოფას, დაახლოებით საუკუნის შუა პერიოდში.

„სავსებით ნათელია, რომ ავსტრალია არ 'ასრულებს თავის წილს', როგორც პრემიერ-მინისტრმა აქ, თურქეთში, გასულ კვირას განაცხადა,“ — ამბობს Climate Analytics-ის აღმასრულებელი დირექტორი ბილ ჰეარი. „არსებობს ღრმა წინააღმდეგობა მთავრობის პოზიციაში, რომელიც კლიმატის ამბიციას უცხოეთში ქადაგებს, მაგრამ გეგმავს ფოსილური საწვავის ექსპორტის გაგრძელებას, ნებართვებს ქვანახშირის მაღაროებსა და გაზის საბადოებს, რომლებიც წარმოებას ათწლეულებით გააგრძელებენ.“

ამ წინააღმდეგობების დაძლევა ავსტრალიის მთავრობისთვის პოლიტიკურად რთულია. ენტონი ალბანეზი, პრემიერ-მინისტრი, Cop31-ზე გასულ კვირას იმყოფებოდა, მაგრამ სახლში მას ზეწოლა აქვს One Nation-ის პარტიისგან, რომელიც რეიტინგებში მაღლაა და ნულოვანი გამოყოფის მიზანს უარყოფს, კლიმატის მეცნიერებას კი არ აღიარებს.

ავსტრალია, საუდის არაბეთი და რუსეთი კომენტარისთვის მიმართეს.

ასად რეჰმანი, Friends of the Earth-ის აღმასრულებელი დირექტორი, ამბობს: „დადგა დრო, რომ ფოსილური საწვავის მწარმოებლებისა და იმ ქვეყნების მომაკვდინებელმა ტანგომ, რომლებიც ნავთობისა და გაზის დამოკიდებულებაში არიან, ბოლო ცეკვა იცეკვოს. უნდა დავხუროთ ფოსილური საწვავის ონკანი და მდიდარი ქვეყნები ვაიძულოთ, სამართლიან, სწრაფ და სრულად დაფინანსებულ ეტაპობრივ შეწყვეტას დათანხმდნენ. ეს ნიშნავს რეალურ საჯარო ფინანსებს და იმ ტექნოლოგიაზე წვდომას, რომელიც ამის საშუალებას მისცემს იმ ქვეყნებს, რომლებიც კლიმატის კრიზისის ყველაზე მძიმე შედეგებს განიცდიან.“

მსგავსი სიახლეები

ახალი ამბები
AI Shop
ეკონომიკა
პოლიტიკა
საქართველო
სპორტი
კულტურა
მეცნიერება

© 2026 AI News. ყველა უფლება დაცულია.