
შავი პარასკევი ახლოვდება, ამიტომ ინტერნეტში ეძებთ იმ პალტოს, რომელიც დიდი ხანია გინდათ, იმ იმედით, რომ კარგ ფასად შეიძენთ. რამდენიმე წუთში პოულობთ ზუსტად იმას, რაც გსურთ – სასურველ ფერში და უზარმაზარი ფასდაკლებით.
სწრაფად იღებთ გადაწყვეტილებას, ისარგებლოთ ამ შეთავაზებით, რიცხავთ თანხას და ელოდებით, როდის მოგიტანენ პალტოს.
მაგრამ პალტო არასდროს მოვა, რადგან მოტყუვდით და გახდით ე.წ. „ფეიკ მაღაზიის“ მსხვერპლი – საიტი, რომელიც გარეგნულად ლეგიტიმური ბრენდის გვერდს ჰგავს (URL-შიც კი ბრენდის სახელი წერია), სინამდვილეში კი ხელოვნური ინტელექტის (AI) მიერ შექმნილი კლონია.
როდესაც მომხმარებლები შავი პარასკევის (27 ნოემბერი) წინ იწყებენ ფასდაკლებების ძებნას, კიბერუსაფრთხოების სპეციალისტები აფრთხილებენ, რომ კლონირებული ვებგვერდების რაოდენობა იზრდება – ეს საიტები კი თქვენი ფულის ან ბარათის დეტალების მოპარვას ემსახურება.
ანტივირუსული კომპანია Norton აცხადებს, რომ საეჭვო საიტების რაოდენობა საგრძნობლად გაიზრდება, როცა საჩუქრების ყიდვის სეზონი აქტიურ ფაზაში შევა.
„ზრდა ყოველ წელს აშკარაა ამ პერიოდში – შავი პარასკევიდან შობასამდე,“ ამბობს Norton-ის უსაფრთხოების მკვლევარი ლუის კორონსი.
ასეთი ყალბი საიტები ჩნდება როგორც ჩვეულებრივ საძიებო შედეგებში, ასევე AI ჩატბოტების პასუხებშიც. National Trading Standards-ის ცნობით, კრიმინალები „წამლავენ“ AI მოდელებს, მაგალითად ChatGPT-ს, რათა ისინი მომხმარებლებს თაღლითურ საიტებს აჩვენებდნენ და რეკომენდაციას უწევდნენ.
უსაფრთხოების კომპანია Guardio-ს თანადამფუძნებელი მიხაელ ვაინშტეინი ამბობს, რომ ეს ხორციელდება ყალბი ვიტრინებისა და ფიშინგ გვერდების მეშვეობით. „[AI] აგენტებამდე ისინი იმავე გზით აღწევენ, როგორც ადამიანებამდე: საძიებო შედეგების, Google რეკლამებისა და სხვა ფასიანი რეკლამების, გატეხილი საიტებისა და სოციალურ ქსელებში გავრცელებული ცხელი შეთავაზებების მეშვეობით,“ ამბობს ის.
Norton-ის თაღლითობის კვლევის გლობალური ხელმძღვანელი ლეილა ბილგე აღნიშნავს, რომ განსაკუთრებით ახალგაზრდებმა უნდა მიაქციონ ყურადღება თაღლითობის რისკს, რადგან ისინი უფრო ხშირად აწყდებიან ასეთ სქემებს სოციალურ ქსელებში ან იმპულსურად მოქმედებენ.
„თუ იშვიათი ნივთი უცებ იაფად გამოჩნდა უცნობი გამყიდველისგან, ეს იღბლის ნიშანი კი არა, სიგნალია, რომ ფრთხილად უნდა იყოთ,“ ამბობს ბილგე.
კლონირებული საიტები ხშირად AI-ის გამოყენებით იქმნება და ვიზუალურად თითქმის იდენტურია ორიგინალისა. მათზე განთავსებულ საქონელს ხშირად უზარმაზარი ფასდაკლება აქვს – ზოგჯერ 80%-იც კი – რათა მეტი მსხვერპლი მიიზიდონ.
ასეთი საიტები ხშირად ძალიან დამაჯერებელ მისამართს იყენებენ. ივნისში Guardian-მა აჩვენა, როგორ გამოიყურებოდა Russell & Bromley-ს მსგავსი ყალბი საიტები, რომელთა URL-ებში ეწერა therussellbromleyofficial და russellbromleyonlineuk.
გადახდის გვერდზე შეიძლება ბარათის დეტალები მოგთხოვონ, მაგრამ უმეტეს შემთხვევაში გადახდას საბანკო გადარიცხვით ან კრიპტოვალუტით გთხოვენ. ზოგჯერ PayPal-ით გადახდის ვარიანტსაც შემოგთავაზებენ, მაგრამ გიბიძგებენ, აირჩიოთ „send to a friend“ ფუნქცია და გეუბნებიან, რომ ეს საკომისიოს თავიდან ასაცილებლადაა.
ყურადღებით დააკვირდით ვებგვერდის მისამართს – ლეგიტიმური ბრიტანული საიტები ხშირად .co.uk ან .com დომენებს იყენებენ. ასევე, ფრთხილად იყავით, თუ მისამართში დამატებითი სიტყვებია, მაგალითად „official“ ან „deals“.
საშიში ნიშანია, თუ გადახდას მხოლოდ საბანკო გადარიცხვით ან კრიპტოვალუტით გთხოვენ.
Co-operative Bank-მა ახლახან დანერგა ახალი ინსტრუმენტი, სადაც შეგიძლიათ ატვირთოთ ნებისმიერი საეჭვო ტექსტი, ელფოსტა ან ვებგვერდი და მიიღოთ ინფორმაცია, უსაფრთხოა თუ არა ის.
თუ მიხვდით, რომ თქვენი ფინანსური დეტალები თაღლითებს მიაწოდეთ, დაუყოვნებლივ აცნობეთ თქვენს ბანკს და Report Fraud-ს.
ChatGPT-ის პოლიტიკის დამრღვევი საიტების შესახებ შეგიძლიათ განაცხადოთ ამ ფორმის მეშვეობით.
















