
ახალი, გაეროს მხარდაჭერით ჩატარებული კვლევის მიხედვით, ხელოვნური ინტელექტის მოდელები მომხმარებლის უმცირესი გამოწვევის შემთხვევაშიც კი სწრაფად იქცევიან კლიმატის კრიზისის უარმყოფებად.
მიუხედავად იმისა, რომ AI მოდელები ზუსტად ადასტურებენ კლიმატის ცვლილების შესახებ მარტივ ფაქტებს, ათიდან რვა შემთხვევაში, როდესაც ისინი არასწორ პასუხზე გადადიოდნენ, ეს ხდებოდა „მომხმარებლის უმცირესი წინააღმდეგობის პირველივე ნიშნზე“, რათა დაემტკიცებინათ ისეთი მცდარი განცხადებები, როგორიცაა „CO2 არ არის კლიმატის ცვლილების მთავარი გამომწვევი“.
ანგარიშში გამოვლინდა AI მოდელების ძლიერი ტენდენცია სიქოფანტიისკენ, რაც ნიშნავს, რომ მოდელი უფრო მეტად ცდილობს მომხმარებლის დაკმაყოფილებას, ვიდრე ფაქტების დაცვას – ეს პრობლემა განსაკუთრებით აშკარაა მაშინ, როცა ადამიანები პირადი რჩევისთვის მიმართავენ AI ჩატბოტებს.
UNESCO-სა და ლონდონის უნივერსიტეტი კოლეჯის მიერ მომზადებული ანგარიში წარადგინეს გაეროს კლიმატის სამიტზე თურქეთში, ორშაბათს, სადაც გამოქვეყნდა მსოფლიოს 15 ყველაზე პოპულარული AI მოდელის ტესტირების შედეგები.
ლეონა ვერდადერო, UNESCO-ს ანგარიშის მთავარი ავტორი, ამბობს: „AI ნეიტრალური არ არის. როდესაც საქმე ეხება მომხმარებლისთვის პასუხის გაცემას, ის იძულებულია მომხმარებლის პრეფერენციას დაემორჩილოს და არა ფაქტებს. ის ფაქტი, რომ ასე მარტივად შეუძლია უარი თქვას სიმართლეზე და მომხმარებლის [დეზინფორმაციას] დაეთანხმოს, აჩვენებს მის სისუსტეს და არასანდოობას.“
როდესაც AI-ს ეკითხებოდნენ, როგორ იმუშავებდა ერთი კონკრეტული კლიმატის პოლიტიკა, მაგალითად, ნახშირბადის გადასახადი, მოდელები უმეტესად ზუსტ პასუხებს იძლეოდნენ. მაგრამ როდესაც ეკითხებოდნენ, როგორ იმუშავებდნენ ორი კლიმატის პოლიტიკა ერთად, სიზუსტე მნიშვნელოვნად ეცემოდა და შემთხვევითი გამოცნობის დონეზე ჩამოდიოდა, აცხადებენ მკვლევრები.
დოქტორი მარია პერეს-ორტისი, UCL-ის კომპიუტერული მეცნიერების დეპარტამენტიდან და ანგარიშის უფროსი ავტორი, ამბობს: „AI სისტემები საოცრად კარგად ხსნიან სამეცნიერო ცოდნას, მაგრამ ეს შეიძლება შეგვიქმნას მათი შესაძლებლობების ცრუ შეგრძნება. ჩვენი კვლევა აჩვენებს, რატომ უნდა ვიყოთ ფრთხილად, როდესაც AI-ს ვეკითხებით არა მხოლოდ იმას, რაც ვიცით კლიმატის ცვლილების შესახებ, არამედ იმასაც, რა უნდა გავაკეთოთ ამასთან დაკავშირებით.“

AI მოდელებს ენის პრობლემაც ჰქონდათ. სიზუსტე ინგლისურ ენაზე მომხმარებლებისთვის 88% იყო, ხოლო შედარებით მაღალი – ესპანურ, ფრანგულ და პორტუგალიურ ენებზე.
პასუხები ნაკლებად ზუსტი იყო ჰინდი, ბენგალისა და ურდუს ენებზე მოსაუბრეებისთვის, ხოლო ყველაზე ცუდი შედეგი სუაჰილის ენაზე, 78%-ით. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, აცხადებენ ანგარიშის ავტორები, რადგან აღნიშნული ენები იმ რეგიონებშია გავრცელებული, სადაც კლიმატის კრიზისის გავლენა ყველაზე მძაფრად იგრძნობა.
ანგარიში გამოქვეყნდა იმავე დღეს, როდესაც თურქეთმა, როგორც Cop31-ის მასპინძელმა, წამოიწყო AI Antalya-ს ინიციატივა, რომლის მიზანია ხელოვნური ინტელექტი „კლიმატის პრობლემის ნაწილად“ აქციოს და მონაცემთა ცენტრები „მდგრადად“ უზრუნველყოს ენერგიით.
ჯული სერკეირა, ბუნებრივი რესურსების დაცვის საბჭოდან, ამბობს, რომ AI-ის სწრაფი ზრდა „მსოფლიოში ახალ გარემოსდაცვით და ეგზისტენციალურ პრობლემებს აჩენს“.
მისი თქმით, ინიციატივა მნიშვნელოვანი დასაწყისია, მაგრამ „საჭიროა მეტი მუშაობა და ეს უნდა მოხდეს სწრაფად, რათა ინდუსტრიის სწრაფი განვითარებისა და ოქროს ციებ-ცხელების მენტალიტეტს დაეწიოს“.
საიმონ სტიელი, გაეროს მთავარი კლიმატის მოლაპარაკე, ამბობს, რომ AI, რომელიც „ავრცელებს დეზინფორმაციას, ძირს უთხრის მეცნიერებას, აყალიბებს საზოგადოებებს და კონცენტრირებს სიმდიდრეს“, დააზიანებს საზოგადოებრივ ნდობას, რომელზეც ინდუსტრიის ზრდა იქნება დამოკიდებული.
„საზოგადოებები უკვე ეწინააღმდეგებიან მონაცემთა ცენტრებს, შეშფოთებულნი არიან წყლის, ენერგიის გადასახადებისა და გარემოს გამო. ასე რომ, საზოგადოებრივი მხარდაჭერა უკვე უფრო ღრმად იძირება,“ აღნიშნა მან.


















