
ამერიკელების მზარდი სკეპტიციზმის ფონზე ხელოვნური ინტელექტის (AI) მონაცემთა ცენტრების განვითარებასთან დაკავშირებით, კანადის ინდუსტრიის ლიდერები ახალ შესაძლებლობას ხედავენ.
„კანადაში მონაცემთა ცენტრები ახლა საკმაოდ მიმზიდველად გამოიყურება,“ — დაწერა ლუსი ჰარგრივსმა, არასამთავრობო პოლიტიკის ჯგუფ Build Canada-ს აღმასრულებელმა დირექტორმა X-ზე, მას შემდეგ, რაც ამერიკელმა ამომრჩევლებმა მიმდინარე თვეში გამართულ შუალედურ არჩევნებში 41 ადგილობრივ ინიციატივიდან 40 დაუჭირეს მხარი მონაცემთა ცენტრების განვითარებაზე შეზღუდვების ან აკრძალვის დაწესებას.
მიუხედავად იმისა, რომ აშშ-ში დაგეგმილი AI მონაცემთა ცენტრების რაოდენობა ბევრად აღემატება მის ჩრდილოელ მეზობელს, ბოლო თვეებში კანადა სულ უფრო ხშირად განიხილება ამ ე.წ. „ჰიპერმასშტაბური“ პროექტების ჰაბად.
მხარდამჭერები ამტკიცებენ, რომ კანადის უხვი მიწა, ბუნებრივი აირი და ცივი კლიმატი უნიკალურ შესაძლებლობას აძლევს ქვეყანას, გადაჭრას ის პრობლემები, რომლებიც აშშ-ის AI ინფრასტრუქტურას აწუხებს — იქნება ეს მონაცემთა ცენტრების დასახლებულ ადგილებთან სიახლოვე, ხმაურის დაბინძურება თუ ელექტროგადამცემი ქსელების გადატვირთვა.
„ის კაპიტალი, რომელიც აშშ-ში მონაცემთა ცენტრების ასაშენებლად უნდა დახარჯულიყო, ახლა უფრო ხელმისაწვდომია კანადისთვის,“ — განუცხადა ჰარგრივსმა BBC-ს ინტერვიუში.
„საკითხავი ისაა, გვინდა თუ არა ამ შესაძლებლობის გამოყენება.“
აშშ-ისგან განსხვავებით, კანადაში ამ პროექტების წინააღმდეგობა ჯერჯერობით სუსტი იყო. ბევრი მათგანი მნიშვნელოვანი შეფერხებების გარეშე მიმდინარეობს, ხოლო კანონმდებლები ღიად უჭერენ მხარს მათ, სერიოზული პოლიტიკური შედეგების გარეშე.

კანადაში AI მონაცემთა ცენტრების ბუმის ეპიცენტრი ალბერტაა, სადაც ამჟამად დაგეგმილი ყველა ობიექტის 90% უნდა აშენდეს.
დასავლეთ კანადის ეს პროვინცია, რომელიც მდიდარია ბუნებრივი აირის საბადოებით, თავს პოზიციონირებს როგორც „ჩრდილოეთ ამერიკის საუკეთესო დანიშნულება“ AI მონაცემთა ცენტრებისათვის და ინვესტორებს სთავაზობს სპეციალურ „კონსიერჟის“ მომსახურებას, რათა პროექტები უპრეცედენტო სისწრაფით განხორციელდეს.
ერთ-ერთი ასეთი ინვესტორია კევინ ო’ლირი — კანადელი ბიზნესმენი, ტელევარსკვლავი და დონალდ ტრამპის მოკავშირე, რომელმაც წელს დააანონსა ორი დიდი AI მონაცემთა ცენტრის მშენებლობა — ერთი ალბერტაში, მეორე კი აშშ-ის იუტას შტატში.
მისი დაგეგმილი ობიექტები, ორივე სახელწოდებით Wonder Valley, საზღვრის სხვადასხვა მხარეს სრულიად განსხვავებულად მიიღეს.
იუტაში ადგილობრივებმა ძლიერი საპროტესტო კამპანია წამოიწყეს. წინააღმდეგობამ იძულებული გახადა იუტას შტატის სენატის თავმჯდომარე სტიუარტ ადამსი, ივნისში მოეთხოვა ო’ლირისთვის პროექტის 75%-ით შემცირება — 40,000 აკრიდან 13,000 აკრამდე.
იუტას Wonder Valley მონაცემთა ცენტრის დაფინანსება ჯერ კიდევ მიმდინარეობს და უცნობია, როდის — ან საერთოდ თუ — დაიწყება მშენებლობა.
ამასობაში, ალბერტაში დაგეგმილ 7,000 აკრიან, 7.5 გიგავატიან Wonder Valley-ს პროექტს ძლიერი მხარდაჭერა აქვს როგორც პროვინციის მთავრობის, ისე ადგილობრივი მუნიციპალიტეტისგან.
პროექტი „გრიდის მიღმა“ ფორმატითაა წარმოდგენილი და საკუთარი ენერგოსისტემით იკვებება, რომელიც რეგიონში მოპოვებულ ბუნებრივ აირზეა დაფუძნებული. აპრილში ალბერტას მთავრობამ პროექტი გაათავისუფლა გარემოზე ზემოქმედების შეფასებისგან, არგუმენტით, რომ ეს საჭირო არ იყო, თუმცა მშენებლობამდე ნებართვების მიღება მაინც მოუწევს.
პროექტს წელს ადგილობრივ შეხვედრაზე მხოლოდ შეზღუდული წინააღმდეგობა შეხვდა. ერთმა მცხოვრებმა, დენ ჰარმსმა, ივნისში Bloomberg-ს განუცხადა, რომ ხედავს Wonder Valley მონაცემთა ცენტრის ეკონომიკურ სარგებელს და რომ ის „სრულიად უკაცრიელ ადგილას“ შენდება.
BBC News-თან ინტერვიუში, გრინვიუს მუნიციპალიტეტის (ჩრდილო-დასავლეთ ალბერტა) ხელმძღვანელმა რაიან რატცლაფმა თქვა, რომ პროექტი „იდეალურად ერგება“ მის სოფლის თემს, რომელიც 13 წელია ეძებდა ინდუსტრიულ ინვესტორს რესურსებით მდიდარი მიწის ნაკვეთის დასაკავებლად.
ზოგიერთმა თემის წევრმა შეშფოთება გამოთქვა პროექტის გასაგრილებლად ყოველწლიურად საჭირო წყლის რაოდენობის გამო, რომელიც ექვს მილიონ კუბურ მეტრს, ანუ დაახლოებით 2,400 ოლიმპიური აუზის ტევადობას შეადგენს.
რატცლაფის თქმით, ეს რაოდენობა წვეთია იმასთან შედარებით, რაც ახლომდებარე სმოუქი-რივერში ყოველწლიურად მიედინება, საიდანაც ცენტრი წყალს აიღებს. უფრო ფართო ჭრილში, მან აღნიშნა, რომ რეგიონისთვის ეკონომიკური სარგებელი შესაძლო რისკებს აღემატება.
„ეს გიგანტური საწყობია, შიგნით კომპიუტერული აღჭურვილობით,“ — ამბობს ის და ამტკიცებს, რომ ეს ნაკლებად სახიფათოა, ვიდრე პეტროქიმიური ქარხნები, რომლებიც შეიძლებოდა მის ადგილას აშენებულიყო.
BBC News-თან საუბარში, ო’ლირის ორივე პროექტის ხელმძღვანელმა პოლ პალანდჯიანმა განაცხადა, რომ ორივე პროექტი „ერთნაირი ტემპით“ მიმდინარეობს.
მან აღიარა, რომ ეს თემა აშშ-ში უფრო „ცხელ საკითხად“ იქცა, ვიდრე ალბერტაში. თუმცა, არსებობს ნიშნები, რომ ალბერტაში AI მონაცემთა ცენტრების მიმართ საზოგადოებრივი უკმაყოფილება ბოლო თვეებში გაიზარდა.
პროვინციის AI მონაცემთა ცენტრების გეგმებთან დაკავშირებით გამართულ ბოლო საჯარო შეხვედრებს გაბრაზებული ადგილობრივებიც ესწრებოდნენ.
„თუ არავის უნდა ეს, რატომ აგრძელებთ ამ პროექტს?“ — იკითხა ერთმა მცხოვრებმა აგვისტოს შეხვედრაზე, რომელზეც Canadian Press-მა გაავრცელა ინფორმაცია, მალევე მას შემდეგ, რაც ალბერტამ გამოაცხადა, რომ Meta პროვინციაში 13 მილიარდი კანადური დოლარის (9 მილიარდი აშშ დოლარი; 6.8 მილიარდი ფუნტი სტერლინგი) ღირებულების AI მონაცემთა ცენტრს ააშენებს.
Sturgeon Lake Cree Nation-მა ასევე უჩივლა მთავრობას ო’ლირის Wonder Valley მონაცემთა ცენტრისთვის გარემოზე ზემოქმედების შეფასების გვერდის ავლის გამო და სასამართლოში ეს გადაწყვეტილება „არარაციონალურად“ შეაფასა.
ამ კვირაში ალბერტას მთავრობამ წარადგინა კანონპროექტი, რომელიც მონაცემთა ცენტრების განთავსების ადგილებს შეზღუდავს, რათა ნაწილობრივ შეამსუბუქოს საზოგადოებრივი შეშფოთება.
ასევე ჩანს, რომ საზოგადოებრივი თანამშრომლობა შესაძლოა ქვეყნის სხვა ნაწილებშიც იკლებს.
შაბათს, ასობით დემონსტრანტი შეიკრიბა კანადის ატლანტიკურ პროვინცია ნოვა სკოტიაში, სადაც დაგეგმილია ტექნოლოგიური გიგანტ Anthropic-ისთვის AI მონაცემთა ცენტრის აშენება.
თუმცა, ექსპერტები ამბობენ, რომ აშშ-ში განვითარებული უკუსვლა კანადისთვის სიფრთხილის მაგალითია, რადგან ქვეყანა ცდილობს AI ბუმის გამოყენებას.
„AI ზოგადად არ არის ძალიან პოპულარული — ეს მართალია როგორც კანადაში, ისე აშშ-ში,“ — აღნიშნა შონ მალინმა, ტორონტოს უნივერსიტეტის უფროსმა მკვლევარმა და კანადის პრემიერ-მინისტრის ყოფილმა მრჩეველმა ეროვნული სუვერენული AI გამოთვლითი სტრატეგიის საკითხებში.
„ვფიქრობ, იგივე უკუსვლა შეიძლება ჩვენც შეგვხვდეს, თუ ფრთხილად არ ვიქნებით,“ — დასძინა მან.
ჯერჯერობით კანადელი კანონმდებლები მყარად დგანან თავიანთ პოზიციაზე.
კარნის მთავრობამ, რომლისთვისაც პრიორიტეტია კანადის დამოკიდებულების შემცირება აშშ-ზე, AI მონაცემთა ცენტრების განვითარება ეროვნული უსაფრთხოების და სუვერენიტეტის საკითხად წარმოაჩინა. მთავრობა პროგნოზირებს, რომ მომდევნო ოთხ წელიწადში ქვეყნის გამოთვლითი სიმძლავრე 16-ჯერ უნდა გაიზარდოს, რათა შიდა მოთხოვნა დაკმაყოფილდეს.
ალბერტა თავის გეგმებს იცავს არგუმენტით, რომ მონაცემთა ცენტრები სამუშაო ადგილებს შექმნის, შემოსავალს მოიტანს და ობიექტები „პასუხისმგებლობით“ განვითარდება.
ონტარიოში პრემიერმა დაგ ფორდმა განაცხადა, რომ მისი პროვინცია უნდა „სრულად და სწრაფად“ შეუდგეს მონაცემთა ცენტრების მშენებლობას.
მალინის თქმით, კანადაში უკუსვლის ნაკლებად მწვავე მიზეზი მასშტაბსა და დროში უნდა ვეძებოთ.
„ამ პროექტების რაოდენობა ნაკლებია, შესაბამისად, ნაკლები ყურადღება მიიპყრო,“ — ამბობს ის.
კანადამ გამოსცა ზოგადი რეკომენდაციები მონაცემთა ცენტრების განვითარებაზე, რომელსაც ხელი Anthropic-მა, Meta-მ და სხვა მსხვილმა AI კომპანიებმა მოაწერეს. რეკომენდაციები მოითხოვს, რომ მონაცემთა ცენტრები თავად გადაიხდიან ელექტროენერგიის საფასურს, მინიმუმამდე დაიყვანენ წყლის მოხმარებას და გრძელვადიან სარგებელს მოუტანენ იმ რეგიონებს, სადაც განთავსდებიან.
თუ პოლიტიკოსები ფრთხილად არ იმოქმედებენ, ბეკ მაკინტოში — ალბერტას მცხოვრები, რომელმაც თავის თემში ჰიპერმასშტაბური მონაცემთა ცენტრის წინააღმდეგ იბრძოლა — ამბობს, რომ საზოგადოებრივი უკმაყოფილება შეიძლება ისეთივე გაბრაზებულ ხმებად გადაიქცეს, როგორიც აშშ-ში ვიხილეთ.
მაკინტოშმა წარმატებით შეაჩერა მონაცემთა ცენტრის მშენებლობა ოლდსში, ალბერტაში, მასშტაბის, მოცულობისა და მის სახლთან სიახლოვის გამო. რვათვიანი ბრძოლის შემდეგაც კი, ამბობს, რომ ყველა AI ინფრასტრუქტურის წინააღმდეგი არ არის და მიაჩნია, რომ კანადას აქვს რესურსი და ლანდშაფტი, რათა ისინი პასუხისმგებლობით ააშენოს.
თუმცა, მას ეშინია, რომ ალბერტამ კარი გაუღო „ყველაზე უპასუხისმგებლო დეველოპერებს“ და აფრთხილებს, რომ თუ პროვინციები ფრთხილად არ მიუდგებიან AI მონაცემთა ცენტრების განვითარებას, ამომრჩევლებს შეიძლება „ინსტინქტური რეაქცია“ ჰქონდეთ.
„და არ მგონია, რომ რომელიმე პოლიტიკურ პარტიას კანადაში ამისთვის მზადება ჰქონდეს.“

















