
ევროპელმა ლიდერებმა განაცხადეს, რომ მზად არიან რუსეთთან მოლაპარაკებებისთვის უკრაინაში ომის დასრულების მიზნით, რაც კიევისადმი ძლიერი მხარდაჭერის გამოხატულებაა, თუმცა ხაზგასმით აღნიშნეს, რომ ნებისმიერი მოლაპარაკება უნდა მოიცავდეს ევროპას და დაიწყოს უკრაინისთვის მისაღები სამშვიდობო შეთანხმებით.
გერმანიის კანცლერმა ფრიდრიხ მერცმა პარასკევს განაცხადა, რომ რუსეთსა და ევროპელ ლიდერებს შორის ახალი მოლაპარაკებები „მალე“ გაიმართება, თუმცა კონკრეტული თარიღი არ დაუსახელებია. „რა თქმა უნდა, მზად ვართ რუსეთთან მოლაპარაკებებისთვის, ამას ყოველთვის ვამბობდით. ეს მოლაპარაკებები ახლა მალე უნდა გაიმართოს,“ – თქვა მერცმა ბერლინში უკრაინის მოკავშირეების სამიტის შემდეგ, რომელიც ცნობილია როგორც „მოსურვეთა კოალიცია“.
მერცის თქმით, გერმანია, საფრანგეთი, გაერთიანებული სამეფო, პოლონეთი და იტალია წარმოადგენენ ევროპას მოლაპარაკებებში, რომლებიც, მისი თქმით, „ნეიტრალურ ტერიტორიაზე“ უნდა ჩატარდეს, მაგალითად, არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში. „ევროპას აქვს მკაფიო, თანმიმდევრული და ერთიანი მოლაპარაკებების პოზიცია,“ – განაცხადა გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრმა ენდი ბარნჰამმა სამიტზე.
შეხვედრას ესწრებოდნენ უკრაინის პრეზიდენტი ვოლოდიმირ ზელენსკი, ბარნჰამი, საფრანგეთის პრეზიდენტი ემანუელ მაკრონი, პოლონეთის პრემიერ-მინისტრი დონალდ ტუსკი, აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის სიძე ჯარედ კუშნერი და აშშ-ის სპეციალური წარმომადგენელი სტივ ვიტკოფი. მოგვიანებით ტრამპი ბერლინის სამიტს ტელეფონით შეუერთდა Air Force One-დან.
კუშნერმა განაცხადა, რომ ტრამპს სურს მოსკოვთან შეთანხმების მიღწევა „ევროპის გვერდით ყოფნით“ და რომ აშშ-ის პრეზიდენტი ვლადიმირ პუტინთან მოლაპარაკებების შემდეგ მიიჩნევს, რომ „სამშვიდობო შეთანხმება მიღწევადია“. კუშნერის თქმით, რუსი ოფიციალური პირები მზად არიან ენდონ აშშ-ის წარმომადგენლების შეფასებას, რომ ევროპა უნდა იყოს მოლაპარაკებებში ჩართული და მოსკოვი ახლა „კომფორტულად“ არის განწყობილი უკრაინისთვის უსაფრთხოების გარანტიების მიცემაზე, რომელიც ეფუძნება ნატოს მეხუთე მუხლის პრინციპს – წევრი ქვეყნების ვალდებულებას დაიცვან მოკავშირე თავდასხმის შემთხვევაში.
ზელენსკი დიდი ხანია ცდილობს მიიღოს ნატოს კოლექტიური თავდაცვის მუხლის ტოლფასი გარანტია, თუმცა მცირეა იმის ნიშნები, რომ პუტინი ასეთ პირობას დათანხმდება. რუსეთი უარყოფს უკრაინის ნატოში გაწევრიანებას. ცნობების მიხედვით, აშშ-ის მოლაპარაკებლებმა განიხილეს კიევისთვის მეხუთე მუხლის მსგავსი გარანტიების შეთავაზება ნატოში გაწევრიანების გარეშე, იმ შემთხვევაში, თუ უკრაინა დათანხმდება მტკივნეულ ტერიტორიულ დათმობებს.
ზელენსკი და ევროპელი ლიდერები კუშნერზე ნაკლებად ოპტიმისტურად იყვნენ განწყობილნი. უკრაინის პრეზიდენტმა განაცხადა, რომ პუტინმა ყველა წინადადება უარყო: „პუტინი ყოველთვის ამბობს – არა.“
მერცმა აღნიშნა, რომ მოსკოვის „მაქსიმალისტური მოთხოვნები არარეალურია“, თუმცა დაამატა, რომ მშვიდობის პერსპექტივა აშშ-ის ჩართულობით იზრდება. მისი თქმით, ევროპა მზად არის შევიდეს „სერიოზულ დისკუსიაში ევროპულ უსაფრთხოებაზე“ რუსეთთან, „თუ ეს იქნება სერიოზული განხილვა და მხოლოდ პირველ რიგში უკრაინასთან სამშვიდობო შეთანხმების საფუძველზე.“
„ეს მოლაპარაკებები უნდა დაიწყოს და ჩვენ დავთანხმდებით, თუ პირობები მისაღები იქნება ევროპისთვის და უკრაინისთვის,“ – განაცხადა მერცმა. მან და სხვა ევროპელმა ლიდერებმა გააკრიტიკეს წინა შეხვედრები აშშ-ის, უკრაინისა და რუსეთის წარმომადგენლებს შორის, არგუმენტით, რომ ევროპას პირდაპირი ადგილი უნდა ჰქონდეს მოლაპარაკების მაგიდასთან.
პუტინი ჯერჯერობით უარს ამბობს ევროპული როლის მიღებაზე აშშ-ის ხელმძღვანელობით მიმდინარე სამშვიდობო მოლაპარაკებებში, თუმცა ტრამპთან მოლაპარაკებების შემდეგ განაცხადა, რომ რუსეთი აცნობიერებს ევროპული მონაწილეობის აუცილებლობას. „ვხვდებით, რომ ევროპული უსაფრთხოების საკითხების განხილვა ევროპელების გარეშე აზრს მოკლებულია,“ – თქვა პუტინმა, თუმცა უარყო სამხედრო თანამშრომლობა ევროპასა და უკრაინას შორის.
გრძელი პრესკონფერენციისას, ტრამპთან და ჩინეთის პრეზიდენტ სი ძინპინთან შეხვედრის შემდეგ, შენჟენში, სამხრეთ-აღმოსავლეთ ჩინეთში, პუტინმა განაცხადა, რომ შეერთებული შტატები „მტკიცედ“ სთხოვს რუსეთს, დაუშვას ევროპელი ლიდერები მოლაპარაკებებში. მისი თქმით, მოსკოვი პრინციპულად წინააღმდეგი არ არის, მაგრამ სურს დააზუსტოს, „რას შემოიტანს ევროპა ამ მოლაპარაკებებში.“
„ამიტომ, დიპლომატიური არხებით, ევროპელებს მოსკოვში მოვიწვიეთ, რათა განსაზღვრონ თავიანთი პოზიციები. ამის შემდეგ გადავწყვეტთ, რა ფორმატში გავაგრძელებთ დიალოგს უკრაინასთან,“ – განაცხადა პუტინმა.
პუტინმა ასევე დაადანაშაულა ევროპელი ლიდერები იმაში, რომ ისინი განიხილავენ ომის შესაძლებლობას 2030 წლისთვის. „მაგრამ ჩვენ არ ვგეგმავთ არავისზე თავდასხმას... ეს ნორმალურია? მე ასე არ ვფიქრობ,“ – თქვა მან.
მოსკოვიდან ევროპული მონაწილეობის შესახებ ურთიერთგამომრიცხავი სიგნალები მოდის. გასულ კვირას, მოსკოვში ვიზიტის შემდეგ, ვიტკოფი და კუშნერი დარწმუნებულნი იყვნენ, რომ ევროპას მალე ექნება ადგილი მოლაპარაკების მაგიდასთან. თუმცა პუტინის თანაშემწემ იური უშაკოვმა ამ კვირაში განაცხადა, რომ „ბევრი რამ“ დარჩა გასაკეთებელი ფორმატის გაფართოებამდე, რაც მიუთითებს, რომ შესაძლოა კიდევ რამდენიმე რაუნდი იყოს საჭირო ოთხპარტიული მოლაპარაკებების დაწყებამდე.
ტრამპმა პარასკევს შენჟენში პუტინთან ორმხრივი მოლაპარაკებები გამართა და განაცხადა, რომ დახურულ კარს მიღმა ომის საკითხებს განიხილავდნენ. ასევე მონაწილეობა მიიღო ისტორიულად შეფასებულ სამმხრივ შეხვედრაში პუტინთან და სი ძინპინთან ერთად.
სამიტმა გააჩინა შიში, რომ შეერთებული შტატები, რუსეთი და ჩინეთი შეიძლება ცდილობენ მსოფლიოს გავლენის სფეროებად დაყოფას. ეს შედარებები გამოიწვია 1945 წლის თებერვლის იალტის კონფერენციასთან, როდესაც აშშ-ის პრეზიდენტმა ფრანკლინ დ. რუზველტმა, ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრმა უინსტონ ჩერჩილმა და საბჭოთა ლიდერმა იოსებ სტალინმა განიხილეს ევროპის მომავალი, როცა ნაცისტური გერმანიის დამარცხება ახლოვდებოდა მეორე მსოფლიო ომის დროს.
„‘იალტის ფორმატი’ მშვიდობას არ მოიტანს,“ – განაცხადა მერცმა და შენჟენის შეხვედრა ძირითადად „ფოტოსესიის შესაძლებლობად“ შეაფასა. „აშშ კარგად ესმის, რომ მშვიდობა ჩვენ გარეშე შეუძლებელია. ჩვენ კი ვიცით, რომ აშშ-ის გვერდით მშვიდობის პერსპექტივა იზრდება,“ – დაამატა მან.
მერცმა ბერლინის სამიტზე ლიდერებს ბერლინის კედლის ფრაგმენტები გადასცა და აღნიშნა, რომ იალტის სტრუქტურამ „დამორჩილება, დაუცველობა და მშვიდობის ნაკლებობა“ მოიტანა. „ზუსტად ამას ნიშნავდა იალტა,“ – თქვა მან.
იალტის შეთანხმება ითვალისწინებდა ომისშემდგომი გერმანიის დაყოფას ოთხ ზონად, რომელსაც აშშ, ბრიტანეთი, საფრანგეთი და საბჭოთა კავშირი აკონტროლებდნენ. ამ მოწყობამ მოგვიანებით ბერლინის აღმოსავლეთ და დასავლეთ ნაწილებად დაყოფა გამოიწვია, სადაც ბერლინის კედლის გადაკვეთას მცდარი ადამიანები სასაზღვრო გუშაგებმა ხშირდ მოკლეს.
ტუსკმაც უარყო ტრამპის მიერ პუტინის „მეგობრად“ მოხსენიება. „ბატონი პუტინი ჩვენი მეგობარი არ არის და არასდროს იქნება,“ – განაცხადა პოლონეთის პრემიერ-მინისტრმა.
მაკრონმა უკრაინის მოკავშირეებს მოუწოდა, მაქსიმუმი გააკეთონ, რათა კიევს მიაწოდონ საჰაერო თავდაცვის სისტემები, რომლებიც საჭიროა რუსეთის მომაკვდინებელი თავდასხმების მოსაგერიებლად. ასევე მოუწოდა მოკავშირეებს, „თავიდან გახსნან“ უკრაინის ნატოში გაწევრიანების საკითხი.
რუსეთმა უკრაინაში სრულმასშტაბიანი შეჭრა 2022 წლის თებერვალში დაიწყო.

მიუხედავად იმისა, რომ რუსეთი ბოლო წლის განმავლობაში რამდენიმე რაუნდის მოლაპარაკებებში მონაწილეობდა, მოსკოვის რიტორიკასა და ქმედებებში ცოტა რამ მიუთითებს იმაზე, რომ კრემლი ომის მასშტაბის შემცირებას განიხილავს. რუსული ძალები აგრძელებენ კიევის ენერგეტიკული ინფრასტრუქტურის დაბომბვას ზამთრის დადგომის ფონზე, ხოლო სამოქალაქო მსხვერპლი მთელ ქვეყანაში იზრდება. კრემლის ოფიციალური პირები ასევე ინარჩუნებენ მოთხოვნას უკრაინის სუვერენულ ტერიტორიაზე.
მას შემდეგ, რაც დელეგაციები ჩინეთსა და გერმანიაში ხვდებოდნენ, ხუთშაბათს დრონებმა დაარტყეს რამდენიმე შენობას კიევის ისტორიულ ცენტრში. საცხოვრებელ კორპუსზე თავდასხმისას, პოდილსკის რაიონში, ერთი ადამიანი დაიღუპა, დაზიანების შესახებ განაცხადეს ნიდერლანდების და ავსტრიის საელჩოებმა და წმინდა ვლადიმირის ტაძარმა.
პუტინმა პირობა დადო, რომ მოსკოვის პასუხი ყირიმის ხიდზე უკრაინული დარტყმის შემთხვევაში, რომელიც რუსეთს ოკუპირებულ ყირიმთან აკავშირებს, „მნიშვნელოვნად მტკივნეული“ იქნება, ვიდრე თავდასხმით მიყენებული ზიანი. მისი თქმით, განიხილავდა „შესაძლო ცეცხლის შეწყვეტას რიგ რეგიონებში“, თუმცა ამ იდეაზე უარი თქვა ხიდზე თავდასხმის შემდეგ.
მიუხედავად ამისა, პუტინმა განაცხადა, რომ „დაინტერესებულია“ ომის დასრულებით და მზად არის კომპრომისებისთვის, თუმცა ამტკიცებს, რომ უკრაინა და ევროპა არ არიან მზად. „გარწმუნებთ, ჩვენ არ გვაქვს არანაირი სურვილი გავაგრძელოთ ეს შეიარაღებული კონფლიქტი,“ – თქვა მან, მიუხედავად იმისა, რომ ბოლო თვეებში რუსეთმა გააძლიერა თავდასხმები უკრაინის კრიტიკულ ინფრასტრუქტურაზე.
კიევი და მისი ევროპელი მოკავშირეები აცხადებენ, რომ ფრონტის ხაზზე მნიშვნელოვანი გარღვევის არარსებობის პირობებში, კრემლი ცდილობს გატეხოს უკრაინული წინააღმდეგობა მილიონობით მშვიდობიანი მოქალაქის ელექტროენერგიისა და წყლის გარეშე დატოვებით.
















