
350,000-დან 450,000-მდე ადამიანი შეიკრიბა კვირას პრაღის ცენტრში, რათა გაეპროტესტებინა ჩეხეთის მთავრობის გეგმა მაუწყებლობის ლიცენზიის მოსაკრებლების გაუქმებისა და საზოგადოებრივი მედიის სახელმწიფო ბიუჯეტიდან დაფინანსების შესახებ. აქციის ორგანიზატორმა ასოციაციამ „მილიონი წამი დემოკრატიისთვის“ მონაწილეთა რაოდენობა დაახლოებით 400,000-ად შეაფასა და ეს აქცია ჩეხეთის რესპუბლიკის დამოუკიდებლობის (1993) შემდეგ ყველაზე მასშტაბურ პროტესტად და ქვეყნის ისტორიაში ერთ-ერთ უდიდეს დემონსტრაციად დაახასიათა.
აქცია ლეტნას ველზე გაიმართა — ადგილას, რომელიც 1989 წლის ხავერდოვან რევოლუციასთან ასოცირდება, რომელმაც 40 წელზე მეტი კომუნისტური მმართველობა დაასრულა. მონაწილეთა დიდი რაოდენობა საზოგადოებრივ ტრანსპორტში გადატვირთულობას იწვევდა, რადგან პროტესტის მონაწილეები ავტობუსებითა და მატარებლებით ჩამოვიდნენ სხვა ქალაქებიდან.
ბევრ დემონსტრანტს გაზეთებისგან დაკეცილი სამკუთხა ქაღალდის ქუდები ეხურა, რომლებიც წლების განმავლობაში ჩეხეთის ტელევიზიის საბავშვო საღამოს ზღაპრების ანიმაციური პერსონაჟის, ვეჩერნიჩეკის, ქუდს ჰგავდა. ეს პერსონაჟი პროტესტის სიმბოლოდ იქცა. სხვები კი ბანერებს ატარებდნენ წარწერებით: „მედიას არ დავთმობთ“, „ხელები შორს მედიასგან“ და „სლოვაკურ სცენარს უარს ვამბობთ“.

პროტესტის მონაწილეები ეწინააღმდეგებიან წინადადებას, რომელიც ითვალისწინებს სავალდებულო მოსაკრებლების გაუქმებას, რომლითაც ჩეხეთის ტელევიზია და ჩეხეთის რადიო ფინანსდება, და მათ სახელმწიფო ბიუჯეტიდან დაფინანსებით ჩანაცვლებას. ამჟამად ჩეხეთის ოჯახები თვეში 205 კრონას (9.44 აშშ დოლარი; 7.06 გირვანქა სტერლინგი) იხდიან ტელევიზიისა და რადიოსთვის. შემოთავაზებული ცვლილებები მაუწყებლების ბიუჯეტს დაახლოებით 15%-ით შეამცირებს.
კრიტიკოსები შიშობენ, რომ ახალი სისტემა მინისტრებს მეტ ბერკეტს მისცემს რედაქციებზე ზემოქმედებისთვის და პოლიტიკოსებს საშუალება ექნებათ გავლენა მოახდინონ ან ჩაახშონ გაშუქება. ისინი ამ გეგმას ადარებენ ცვლილებებს უნგრეთში ყოფილი პრემიერ-მინისტრ ვიქტორ ორბანის მმართველობისას, ასევე სლოვაკეთში, პოლონეთსა და სერბეთში, სადაც მოქმედ ან ყოფილ მემარჯვენე-პოპულისტურ მთავრობებს მედიის დამოუკიდებლობის შესუსტებაში ადანაშაულებენ.
„ვიცი, რომ მთელი ჩვენი ჩეხეთის ტელევიზია სიმართლისა და ობიექტურობის გარანტიაა,“ — უთხრა 72 წლის პენსიონერმა მილანა რუდოლფოვამ სააგენტო Reuters-ს. „თუ საზოგადოებრივი ტელევიზია და რადიო აღარ გვექნება, სამწუხაროდ, აღარაფრის გვერწმუნება.“
„ის ფაქტი, რომ ვიღაც ცდილობს ამ თავისუფლების კონტროლს, ჩემთვის მიუღებელია. სწორედ ამიტომ ვარ დღეს აქ,“ — განუცხადა მომღერალმა შარკა დუმიშინცოვამ Associated Press-ს.
„მედიის დამოუკიდებლობა უნდა შევინარჩუნოთ. მთავრობა ნაბიჯებს დგამს მათ გასაკონტროლებლად, დაფინანსების შესამცირებლად და იმის განსაზღვრისთვის, რას გააშუქებენ,“ — თქვა კომპიუტერის პროგრამისტმა იან სნასელმა AFP-სთან.
ეს დემონსტრაცია ბოლო იყო იმ აქციების სერიაში, რომლებიც მას შემდეგ იმართება, რაც კანონპროექტის პირველი მოსმენა ღამით, ოქტომბრის ბოლოს (ან, სხვა ცნობებით, გასულ თვეში) ჩატარდა. ჩეხეთის ტელევიზიისა და ჩეხეთის რადიოს თანამშრომლებმაც ერთდღიანი გაფიცვა გამართეს. აპრილიდან მოყოლებული, მას შემდეგ, რაც გეგმა წარადგინეს, პროტესტები ქვეყნის ქალაქებსა და სოფლებში მიმდინარეობს.
„დღეს აქ რაღაც განსაკუთრებულის მოწმეები ვართ,“ — განაცხადა მთავარი ორგანიზატორი მიკულაშ მინარი. „ეს მხოლოდ დასაწყისია.“
ასოციაცია „მილიონი წამი დემოკრატიისთვის“ განცხადებაში მოითხოვს მთავრობისგან კანონპროექტის გაწვევას და პრემიერ-მინისტრ ანდრეი ბაბიშსა და მის კოალიციურ პარტნიორებს დემოკრატიის საფრთხეში ჩაგდებაში ადანაშაულებს. „ბაბიში და მისი მთავრობა აშკარად ფიქრობენ, რომ ყველაფერს გაუვლიან... რომ შეუძლიათ უგულებელყონ ექსპერტები, დაადუმონ კრიტიკოსები და დემოკრატიული ინსტიტუტები საკუთრებად მიიჩნიონ,“ — ნათქვამია განცხადებაში.

ბაბიში, მილიარდერი, რომელიც გასულ წელს დაბრუნდა ხელისუფლებაში და 2025 წლის დეკემბერში პრემიერ-მინისტრად დაინიშნა, არაერთხელ უარყოფდა, რომ მისი მთავრობა საზოგადოებრივი მედიის გაკონტროლებას ან ნაციონალიზაციას აპირებს. მისი თქმით, არსებული დაფინანსების მოდელი მოძველებულია და მაუწყებლებს ხარჯების შემცირება სჭირდებათ.
„ფინანსირების სისტემა იცვლება, არავის სურს საზოგადოებრივი მედიის კონტროლი, არავის უნდა მათთვის უკარნახოს, რა თქვან ან გააკეთონ, არავის უნდა მათი ნაციონალიზაცია,“ — განუცხადა ბაბიშმა ჩეხეთის საინფორმაციო სააგენტოს. „ეს იმიტომ ხდება, რომ სისტემა უკვე მოძველებულია და დღეს ევროპის უმეტესობა ამ გზას ადგას, სხვებიც უერთდებიან.“
მან მედიის თავისუფლებისთვის საფრთხის შესახებ განცხადებები უსაფუძვლოდ მიიჩნია. გასულ კვირას გამოქვეყნებულ სარედაქციო სტატიაში მან „შვიდი ტყუილი“ ახსენა, რომლებიც, მისი თქმით, ოპოზიციამ ლიცენზიის მოსაკრებლების შესახებ გაავრცელა და წინადადების კრიტიკა „ისტერიულ აფეთქებად“ მოიხსენია.
„ვინც კი საუბრობს საზოგადოებრივი მედიის ‘ნაციონალიზაციაზე’, შეგნებულად იტყუება,“ — დაწერა მან. „არავითარ შემთხვევაში არ ჩავერევით სარედაქციო საქმიანობაში.“
საგარეო საქმეთა მინისტრმა პეტრ მაცინკამ პროტესტის ორგანიზატორები დემონსტრაციების ბიზნესად ქცევაში დაადანაშაულა, ხოლო ბაბიშმა გასულ კვირას განაცხადა, რომ „არაფერი იმიდან, რის გამოც ხალხი აპროტესტებს... სიმართლეს არ შეესაბამება.“
ბაბიშის კოალიციაში შედის მისი პოპულისტური მოძრაობა ANO („კი“), ულტრამემარჯვენე, ანტი-მიგრანტული და პრო-რუსული პარტია „თავისუფლება და პირდაპირი დემოკრატია“ (SPD) და მემარჯვენე, ევროსკეპტიკური „ავტომობილისტები საკუთარი თავისთვის“. მიუხედავად დემონსტრაციებისა, საზოგადოებრივი აზრის გამოკითხვები აჩვენებს, რომ ANO-ს მხარდაჭერა დაახლოებით 30%-ს შეადგენს.
საერთაშორისო მედია ორგანიზაციებმა, მათ შორის ევროპის მაუწყებელთა კავშირმა (EBU), ევროპის ჟურნალისტთა ფედერაციამ, „რეპორტიორები საზღვრებს გარეშე“ და საერთაშორისო პრესის ინსტიტუტმა, გეგმა გააკრიტიკეს. პავლო სალაი, „რეპორტიორები საზღვრებს გარეშე“-ს პრაღის ბიუროს დირექტორმა, ივნისში განაცხადა, რომ „პოლიტიკური თავდასხმები კერძო და საზოგადოებრივ მედიაზე ანდრეი ბაბიშის პრემიერობის ერთ-ერთ ნიშანს წარმოადგენს.“
ჩეხეთის წინადადება ასევე შეადარეს სადავო ზომებს, რომლებიც სლოვაკეთის პრემიერ-მინისტრმა რობერტ ფიცომ და უნგრეთში ორბანმა გაატარეს. „მთავრობის გეგმა მედიის დამოუკიდებლობისთვის საფრთხეა,“ — აცხადებენ კრიტიკოსები, მაშინ როცა მთავრობა ამბობს, რომ მსგავსი დაფინანსების რეფორმები ევროპის სხვა ქვეყნებშიც იქნა მიღებული.
საფრანგეთმა საზოგადოებრივი მაუწყებლობის ლიცენზიის მოსაკრებელი 2022 წელს გააუქმა და ახლა საზოგადოებრივ მედიას, რომელიც რეკლამასაც ავრცელებს, დამატებული ღირებულების გადასახადის ნაწილის მეშვეობით აფინანსებს. ნორვეგიამ ლიცენზიის მოსაკრებელი 2020 წელს გააუქმა და საზოგადოებრივი მაუწყებლობის დაფინანსება სახელმწიფო ბიუჯეტში გადაიტანა.




Reuters Institute Digital News Report-ის 2026 წლის მონაცემებით, ჩეხეთში მედიისადმი ნდობა დაბალია — 30%-დან 33%-მდე მერყეობს, თუმცა საზოგადოებრივი მაუწყებლები კვლავ „ყველაზე სანდო ბრენდებად“ ითვლებიან.















