ფრანკოფონიის ქვეყნების სამიტი კვირას პნომ პენში გაიხსნა, სადაც საფრანგეთის პრეზიდენტი ემანუელ მაკრონი ცდილობს, თავიდან აიცილოს ჯგუფის ყველაზე დიდი აფრიკული წევრის დემარშის საფრთხე იმაზე, თუ ვინ უხელმძღვანელებს ორგანიზაციას მომავალში.

Organisation internationale de la Francophonie (OIF) აერთიანებს დაახლოებით 90 სახელმწიფოსა და მთავრობას, მათ შორის 53 სრულფასოვან წევრს, კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკიდან კანადამდე.

ორგანიზაციაში შედიან ქვეყნები, სადაც ფრანგული ოფიციალური ენაა, ყოფილი ფრანგული კოლონიები და სხვა სახელმწიფოები, რომლებსაც ისტორიულად მჭიდრო კავშირი აქვთ საფრანგეთთან.

რა არის უთანხმოების მიზეზი?

OIF-მა უნდა აირჩიოს ახალი გენერალური მდივანი ორშაბათს.

რუანდის წარმომადგენელი ლუიზ მუშიკივაბო, რომელიც ამ პოზიციას 2018 წლიდან იკავებს, მესამე ვადაზე კანდიდატურას წარადგენს. კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა იმუქრება, რომ ორგანიზაციას დატოვებს, თუ მუშიკივაბო კვლავ იქნება არჩეული, რადგან რუანდას აღმოსავლეთ კონგოში M23 შეიარაღებული ჯგუფის მხარდაჭერაში ადანაშაულებს, რასაც რუანდა უარყოფს.

OIF-ის მონაცემებით, კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში 57.3 მილიონი ფრანგულენოვანი ცხოვრობს, რაც მხოლოდ საფრანგეთს ჩამოუვარდება, ამიტომ მისი გასვლა ორგანიზაციიდან სერიოზული დარტყმა იქნება. მალი, ნიგერი და ბურკინა-ფასო გასულ წელს ორგანიზაციიდან გავიდნენ მას შემდეგ, რაც მათი წევრობა სახელმწიფო გადატრიალებების გამო შეჩერდა.

შაბათს, კონგოს დემოკრატიულმა რესპუბლიკამ განაცხადა, რომ თავისი კანდიდატი, 71 წლის ჟულიანა ლუმუმბა, ქვეყნის დაღუპული დამოუკიდებლობის გმირის, პატრის ლუმუმბას ქალიშვილი, გამოითხოვა.

კინშასამ აღნიშნა, რომ მხარს დაუჭერს რუმინეთის ყოფილ პრემიერ-მინისტრს, დაჩიან ჩიოლოშს, რათა "კონსესუსი შეიქმნას გამაერთიანებელ კანდიდატურაზე".

AFP-მა ეს შეთავაზება შეაფასა, როგორც პირობითი, იმ შემთხვევაში თუ რუანდაც უკან დაიხევს. თუმცა, რუანდის საგარეო საქმეთა მინისტრმა განაცხადა, რომ მუშიკივაბო რჩება კანდიდატად.

რას ამბობს მაკრონი?

მაკრონმა გააფრთხილა ჯგუფი "შიდა განხეთქილების" საფრთხეზე.

"უნდა უზრუნველვყოთ, რომ შევინარჩუნოთ ის, რაც ორგანიზაციის ძალას წარმოადგენს — ანუ ერთიანობა," — განაცხადა მან.

რუანდამ თქვა, რომ მაკრონმა პრეზიდენტ პოლ კაგამეს სთხოვა, თავისი კანდიდატი გამოეთხოვა, რასაც რუანდამ უარი უთხრა. მაკრონის ოფისმა აღნიშნა, რომ პარიზმა ორივე კანდიდატს შესთავაზა, უკან დაეხიათ.

"ამ ჩარევით უკან ვბრუნდებით იმ იდეაზე, რომ საფრანგეთი წყვეტს ყველაფერს," — უთხრა AFP-ს ანონიმურად არაფრიკული დელეგაციის წევრმა. საფრანგეთი ყველაზე დიდი დონორია, ხოლო კანადა ბიუჯეტის 25%-ს უზრუნველყოფს.

მაკრონი სამიტზე შინაური არეულობის ფონზე ჩავიდა, სადაც ამ თვის დასაწყისში 600,000-ზე მეტი ადამიანი ქუჩაში გამოვიდა ხელფასების გაზრდისა და სტუდენტური პროტესტების მხარდასაჭერად, ათასობით კი დააკავეს.

გაეროს სპეციალურმა რაპორტიორმა ტომ ენდრიუსმა დელეგატებს მოუწოდა, ზეწოლა მოახდინონ კამბოჯაზე, რომელიც ფაქტობრივად ერთპარტიულ სახელმწიფოდ მიიჩნევა, რათა გაათავისუფლონ დაკავებული აქტივისტები. "არავინ უნდა იყოს დაკავებული ადამიანის უფლებების დაცვის, საზოგადოებრივი საკითხების გაშუქების ან კრიტიკული აზრის გამოხატვის გამო," — განაცხადა მან.