აშშ-ის მოლაპარაკებლებმა წამოაყენეს იდეა, რომ უკრაინამ თავისი დარჩენილი ძალები აღმოსავლეთ დონბასიდან გაიყვანოს ნატოში გაწევრიანების სანაცვლოდ, ამის შესახებ განაცხადა პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ.
აშშ არ ადასტურებს ზელენსკის განცხადებებს, ხოლო ერთ-ერთმა ამერიკელმა ოფიციალურმა პირმა BBC-ს განუცხადა: „ბევრი იდეა განიხილება, მაგრამ საბოლოო შეთანხმება ორივე მხარის თანხმობით უნდა შედგეს“.
უკრაინის ლიდერის ეს კომენტარები მოჰყვა აშშ-ის დელეგაციის შეხვედრებს რუსეთის პრეზიდენტ ვლადიმირ პუტინთან და ზელენსკისთან, რაც ვაშინგტონის მცდელობების ნაწილია, რომ რუსეთ-უკრაინის ომი დასრულდეს.
კიევი დიდი ხანია ცდილობს სამხედრო ალიანსში გაწევრიანებას, თუმცა ამას აქამდე აშშ და სხვა ქვეყნები ეწინააღმდეგებოდნენ, მაშინ როცა რუსეთი აცხადებს, რომ ნატოს კიდევ ერთი წევრი მის საზღვარზე მიუღებელია.
რუსეთმა უკრაინაში სრულმასშტაბიანი შეჭრა 2022 წლის თებერვალში დაიწყო. ის აკონტროლებს დონბასის ინდუსტრიული რეგიონის უმეტეს ნაწილს, ხოლო ზელენსკი მუდმივად აცხადებს, რომ უკრაინა სუვერენულ ტერიტორიაზე უარს არ იტყვის.
„ამერიკელებმა დასვეს კითხვა: ‘თუ უკრაინა ნატოში გაწევრიანდება, დონბასიდან გავა?’ ეს იყო პირველი შემთხვევა, როცა ასეთი საკითხი დაისვა“, — განაცხადა ზელენსკიმ შაბათს, მის ოფისში გავრცელებულ განცხადებაში.
მან ასევე აღნიშნა, რომ თუ მიიღებს კონკრეტულ წინადადებას, რომელიც მოიცავს უსაფრთხოების გარანტიებს, უკრაინის სამხედრო ძალებზე შეზღუდვების არქონას და ქვეყნის აღსადგენად საჭირო ფინანსებს, ამ საკითხს რეფერენდუმზე გაიტანს.
აშშ-ის დელეგატები ჯარედ კუშნერი და სტივ ვიტკოფი ხუთშაბათს ჩავიდნენ ირლანდიის დედაქალაქ დუბლინში ზელენსკისთან შესახვედრად, მას შემდეგ რაც მოსკოვში პუტინთან მოლაპარაკებები გამართეს.
პუტინისა და კრემლის ოფიციალური პირების განცხადებებიდან ჩანს, რომ რუსეთის პოზიცია ომთან დაკავშირებით არ შეცვლილა. მანამდე მოსკოვი ითხოვდა უკრაინის სამხედრო ძალების ზომის შეზღუდვას, ტერიტორიულ დათმობებს და კიევის ნეიტრალიტეტის გარანტიას, როგორც სამშვიდობო შეთანხმების პირობებს.
უკრაინა ამ მოთხოვნებს უარყოფს და ამტკიცებს, რომ მსგავსი შეზღუდვები მომავალში თავდასხმის მოგერიების შესაძლებლობას შეასუსტებს.
აშშ-ის გარდა, ნატოს სხვა წევრებიც სკეპტიკურად უყურებენ უკრაინის ალიანსში გაწევრიანებას — და ცნობილია, რომ თავად უკრაინაც ამას არარეალისტურად მიიჩნევს.
კრემლი ყოველთვის მკაცრად ეწინააღმდეგებოდა ამ საკითხს. ეს ერთ-ერთი მთავარი მიზეზია, რის გამოც რუსეთმა ომი წამოიწყო.
შესაძლოა, ამერიკელი დელეგატები ცდილობდნენ გაერკვიათ უკრაინის „წითელი ხაზები“ დონბასში ოკუპირებულ მიწებთან დაკავშირებით. ზელენსკიმ ცოტა ხნის წინ განაცხადა, რომ აშშ-ის შუამავლები თვლიან, თითქოს კიევს მხოლოდ ტერიტორიის დათმობა სჭირდება მშვიდობის მისაღწევად და ამ მიმართულებით ზეწოლას ახორციელებენ, რათა შეთანხმება რაც შეიძლება მალე შედგეს.
უკრაინა დარწმუნებულია, რომ რუსეთის ამბიციები ბევრად უფრო ფართოა და ნატოს ერთადერთ რეალურ დაცვად მიიჩნევს.
ამიტომაც შესაძლებელია, რომ ზელენსკიმ ეს წინადადება საჯაროდ გაახმოვანა, რათა ხელახლა გაეხსნა დისკუსია, რომელიც თითქმის დახურულად ითვლებოდა.
ის ამტკიცებს, რომ ეს იდეა ახლა „კვლავ დღის წესრიგშია“ როგორც „უკიდურესად რთული საუბრის“ ნაწილი ევროპულ უსაფრთხოებაზე.
ასევე ჩანს, რომ ეს უკრაინის პასუხია რუსეთის გამკაცრებულ პოზიციაზე. მოსკოვი ახლა საუბრობს „ახალ ევროპულ უსაფრთხოების არქიტექტურაზე“, რაც რუსული დიპლომატიური ენით ნატოს დასუსტებას ნიშნავს.
ეს საკითხი, როგორც ჩანს, მთავარი თემა იყო ამ კვირაში აბუ-დაბიში გამართულ უკრაინის, რუსეთისა და აშშ-ის მორიგ მოლაპარაკებებზე.
ზელენსკის განცხადებიდან რამდენიმე საათში, ჯარედ კუშნერმა სცადა შეემცირებინა უკრაინისთვის ნატოში გაწევრიანების შესახებ აშშ-ის შეთავაზების მნიშვნელობა და მოუწოდა „კონფიდენციალურობას“ ამ სენსიტიურ პროცესში.
მან აღნიშნა, რომ მოლაპარაკებებიდან „მაქსიმალისტური“ წინადადებები გავრცელდა, ასევე „ძლიერი პოლიტიკური რიტორიკა“.
კუშნერმა, რაც შეიძლება შეფასდეს როგორც შენიშვნა კიევის მისამართით, ისაუბრა „პირად საუბრებზე“, რომლებიც მიზნად ისახავს ახალი იდეების მოძიებას ამ „საშინელი ომის“ დასრულების გზებზე.
მისი თქმით, იმედი აქვთ, რომ ეს იდეები ახალ წინადადებებს ან გარღვევებს გამოიწვევს.
ამჟამად რუსეთი აკონტროლებს უკრაინის ტერიტორიის დაახლოებით მეხუთედს, მათ შორის დონეცკისა და ლუგანსკის უმეტეს ნაწილს, რომლებიც დონბასს შეადგენს.
მოსკოვი კვლავ ამტკიცებს, რომ ცეცხლის შეწყვეტაზე არ დათანხმდება, სანამ საბოლოო სამშვიდობო შეთანხმება არ გაფორმდება, რომელიც მოიცავს დონბასის იმ ნაწილების დათმობას, რომლებიც ჯერ კიდევ უკრაინის კონტროლქვეშაა, ასევე ყირიმის ნახევარკუნძულს, რომელიც რუსეთმა 2014 წელს უკანონოდ მიიერთა.
ბოლო მოლაპარაკებები მოჰყვა კიევსა და ვაშინგტონს შორის დაძაბულ პერიოდს, რაც უკავშირდება უკრაინის მიერ რუსეთის შიდა ნავთობის ობიექტებზე განხორციელებულ დარტყმებს. დონალდ ტრამპმა უკრაინას სთხოვა, დროებით შეეჩერებინა ეს შეტევები, რათა რუსული დიზელის მიწოდება გლობალური საწვავის ფასების დასასტაბილურებლად გამარტივებულიყო.
ამის შემდეგ ზელენსკიმ აშშ-ის ოფიციალური პირები დაადანაშაულა იმაში, რომ უკრაინას ზღუდავენ Starlink-ის ინტერნეტს, რომელსაც თავდაცვითი ოპერაციების კოორდინაციისთვის იყენებს, ხოლო ტრამპმა განაცხადა, რომ „უკრაინას ახალი პრეზიდენტი სჭირდება“ და ახალი არჩევნების ჩატარებისკენ მოუწოდა.
უკრაინაში არჩევნები საომარი მდგომარეობის გამო შეჩერებულია, თუმცა ზელენსკიმ ადრე თქვა, რომ მზად არის არჩევნები რამდენიმე თვეში ჩაატაროს სამშვიდობო შეთანხმების მიღწევის შემდეგ და ნატოში გაწევრიანების სანაცვლოდ პრეზიდენტის პოსტს დატოვებს.
