აშშ-ს ვიცე-პრეზიდენტმა, JD Vance-მა, ირანიდან ბირთვული იარაღის პროგრამის მიტოვებაზე უარის თქმის გამო, ირანთან მარათონის მოლაპარაკებების წარუმატებლობაში ირანი დაადანაშაულა, ხოლო ირანულმა წყაროებმა ვაშინგტონის მხრიდან "ზედმეტი" მოთხოვნები უარყვეს.
ვანსმა, რომელმაც კვირას დილით დატოვა ისლამაბადი, სადაც ირანელ ოფიციალურ პირებთან 21 საათის განმავლობაში აწარმოებდა მოლაპარაკებებს პაკისტანის დედაქალაქში, თქვა, რომ მისი გუნდი ძალიან მკაფიო იყო თავის წითელ ხაზებზე, როდესაც იმედი გაქრა 28 თებერვალს დაწყებული კონფლიქტის სწრაფად დასრულების შესახებ.
ვიცე-პრეზიდენტმა განაცხადა, რომ ის მინიმუმ ნახევარი ათეული საუბარი ჰქონდა დონალდ ტრამპთან მოლაპარაკებების დროს და ორ მხარეს შორის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი განსხვავება იყო ირანის ბირთვული პროგრამა.
"ჩვენ უნდა დავინახოთ დადებითი ვალდებულება, რომ [ირანი] არ შეეცდება ბირთვული იარაღის მიღებას და ისინი არ შეეცდებიან მიიღონ ინსტრუმენტები, რომლებიც მათ სწრაფად მისცემს ბირთვული იარაღის მიღწევის საშუალებას", - თქვა მან. "ეს არის შეერთებული შტატების პრეზიდენტის ძირითადი მიზანი და სწორედ ამის მიღწევას ვცდილობთ ამ მოლაპარაკებების გზით."
ვანსმა დასძინა, რომ მიუხედავად იმისა, რომ ისლამაბადში შეთანხმების მიღწევის წარუმატებლობა "ცუდი ამბავია", ეს "ირანისთვის ბევრად უარესია, ვიდრე შეერთებული შტატებისთვის".
ირანის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ უარყო აშკარა წარუმატებლობა და განაცხადა, რომ არავის ჰქონდა მოლოდინი, რომ აშშ-სთან მოლაპარაკებები ერთ სესიაზე მიაღწევდა შეთანხმებას.
"ბუნებრივია, თავიდანვე არ უნდა გვეფიქრა, რომ ერთ სესიაზე შეთანხმებას მივაღწევდით. არავის ჰქონდა ასეთი მოლოდინი", - თქვა საგარეო საქმეთა სამინისტროს სპიკერმა ესმაილ ბაყაიმ, სახელმწიფო მაუწყებლის IRIB-ის ცნობით.
მან თქვა, რომ თეირანი "დარწმუნებულია, რომ ჩვენი და პაკისტანის, ისევე როგორც ჩვენი სხვა მეგობრების კონტაქტები რეგიონში გაგრძელდება".
ირანის ნახევრად ოფიციალურმა Tasnim-ის საინფორმაციო სააგენტომ განაცხადა, რომ "ზედმეტი" აშშ-ს მოთხოვნები ხელს უშლიდა შეთანხმების მიღწევას.
არც ვაშინგტონმა და არც თეირანმა არ თქვეს, რა მოხდება 14-დღიანი ცეცხლის შეწყვეტის შემდეგ, რომელიც თავდაპირველად აშშ-მ, ირანმა და ისრაელმა შეთანხმდნენ, მაგრამ პაკისტანის შუამავლებმა მოუწოდეს აშშ-სა და ირანს, თავი შეიკავონ განახლებული შეტაკებებისგან.
"აუცილებელია, რომ მხარეებმა გააგრძელონ თავიანთი ვალდებულება ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ", - თქვა პაკისტანის საგარეო საქმეთა მინისტრმა იშაქ დარმა და დასძინა, რომ მისი ქვეყანა შეეცდება ხელი შეუწყოს ახალ დიალოგს ირანსა და აშშ-ს შორის მომდევნო დღეებში.
ომი, რომელიც დაიწყო აშშ-სა და ისრაელის დარტყმებით ირანზე ექვსი კვირის წინ, სულ მცირე 3000 ადამიანი დაიღუპა ირანში, 2020 ადამიანი ლიბანში, 23 ისრაელში და ათეულობით ადამიანი სპარსეთის ყურის არაბულ სახელმწიფოებში. მან ხანგრძლივი ზიანი მიაყენა ინფრასტრუქტურას ახლო აღმოსავლეთის ექვს ქვეყანაში.
ისლამაბადში მოლაპარაკებები იყო აშშ-ირანის პირველი პირდაპირი შეხვედრა ათწლეულზე მეტი ხნის განმავლობაში და უმაღლესი დონის დისკუსიები 1979 წლის ისლამური რევოლუციის შემდეგ. საბოლოო შედეგმა შეიძლება გადაწყვიტოს მყიფე ცეცხლის შეწყვეტის ბედი და ჰორმუზის სრუტის ხელახლა გახსნა, გლობალური ენერგიის მიწოდების 20%-ის ჩაკეტვა, რომელიც ირანმა დაბლოკა ომის დაწყების შემდეგ. კონფლიქტმა გლობალური ნავთობის ფასები მკვეთრად გაზარდა.
ვანსი, აშშ-ს სპეციალური წარმომადგენელი სტივ ვიტკოფი და ტრამპის სიძე ჯარედ კუშნერი შეხვდნენ ირანის პარლამენტის სპიკერს, მოჰამად ბაგერ გალიბაფს და საგარეო საქმეთა მინისტრს, აბას არაგჩის, ორი საათის განმავლობაში შესვენებამდე, შუამავალი პაკისტანის წყაროს ცნობით.
ირანული დელეგაცია პარასკევს მივიდა ისლამაბადში შავებში ჩაცმული, გარდაცვლილი უზენაესი ლიდერის აიათოლა ალი ხამენეისა და ომის დროს დაღუპული სხვების გლოვის ნიშნად. მათ თან ჰქონდათ სკოლაში სამხედრო კომპლექსის მახლობლად დაბომბული სკოლის ბავშვების ფეხსაცმელი და ჩანთები, განაცხადა ირანის მთავრობამ. პენტაგონმა განაცხადა, რომ დარტყმა გამოძიების ქვეშაა, მაგრამ Reuters-მა იტყობინება, რომ სამხედრო გამომძიებლები თვლიან, რომ აშშ, სავარაუდოდ, პასუხისმგებელი იყო მასზე.
"ორივე მხარის განწყობის რყევები იყო და შეხვედრის დროს ტემპერატურა მაღლა და დაბლა მერყეობდა", - თქვა პაკისტანის კიდევ ერთმა წყარომ პირველი რაუნდის მოლაპარაკებების დროს.
ისლამაბადი, 2 მილიონზე მეტი ადამიანით დასახლებული ქალაქი, ჩაკეტილი იყო მოლაპარაკებებისთვის, ქუჩებში ათასობით პარამილიტარული პერსონალი და არმიის პერსონალი იყო. პაკისტანის შუამავლობის როლი დრამატული ტრანსფორმაციაა იმ ერისთვის, რომელიც ერთი წლის წინ დიპლომატიური აუტსაიდერი იყო.
როდესაც მოლაპარაკებები დაიწყო, აშშ-ს სამხედროებმა განაცხადეს, რომ ისინი "აწყობდნენ პირობებს" ჰორმუზის სრუტის გასასუფთავებლად. სტრატეგიული წყლის გზა ცენტრალურია დისკუსიებისთვის. აშშ-ს სამხედროებმა განაცხადეს, რომ მათი ორი გემი გავიდა სრუტეში და პირობები მზადდებოდა ნაღმების გასასუფთავებლად, ხოლო ირანის სახელმწიფო მედიამ უარყო აშშ-ს გემების სრუტეში ყოფნა.
მოლაპარაკებების დაწყებამდე, ირანის მაღალჩინოსანმა წყარომ Reuters-ს განუცხადა, რომ აშშ დათანხმდა გაყინული აქტივების გათავისუფლებას ყატარის და სხვა უცხოურ ბანკებში. აშშ-ს ოფიციალურმა პირმა უარყო ფულის გამოყოფის შესახებ შეთანხმება.
გარდა საზღვარგარეთ გაყინული აქტივების გათავისუფლებისა, თეირანი ითხოვს კონტროლს ჰორმუზის სრუტეზე, ომის რეპარაციების გადახდას და რეგიონში, მათ შორის ლიბანში, ცეცხლის შეწყვეტას, ირანის სახელმწიფო ტელევიზიისა და ოფიციალური პირების ცნობით. თეირანს ასევე სურს ტრანზიტის საფასურის შეგროვება ჰორმუზის სრუტეში.
ტრამპის გაცხადებული მიზნები შეიცვალა, მაგრამ მინიმუმ მას სურს გლობალური გადაზიდვებისთვის თავისუფალი გავლა სრუტეში და ირანის ბირთვული გამდიდრების პროგრამის შეჩერება, რათა დარწმუნდეს, რომ მას არ შეუძლია ატომური ბომბის წარმოება.
