ბურკინა ფასოში 1800-ზე მეტი მშვიდობიანი მოქალაქე მოკლეს მას შემდეგ, რაც იბრაჰიმ ტრაორემ სამი წლის წინ ძალაუფლება მოიპოვა, რაც "ომის დანაშაულებსა და კაცობრიობის წინააღმდეგ ჩადენილ დანაშაულებს" უტოლდება, ნათქვამია ახალ მოხსენებაში.
ადამიანის უფლებათა დაცვის ორგანიზაცია (HRW) ამბობს, რომ დაახლოებით 1837 მშვიდობიანი მოქალაქე, მათ შორის ათობით ბავშვი, მოკლეს 57 ინციდენტში 2023 წლის იანვრიდან 2025 წლის აგვისტომდე.
ის მკვლელობების უმეტესობას - 1255-ს - სამხედროებსა და მოკავშირე მილიციებს მიაწერს, დანარჩენს კი ისლამისტ მეამბოხეებს.
HRW-ის თქმით, პრეზიდენტი ტრაორე და ექვსი უმაღლესი სამხედრო მეთაური "შეიძლება პასუხისმგებელნი იყვნენ მძიმე დანაშაულებისთვის და უნდა გამოიძიონ". ის ასევე ამბობს, რომ ხუთი ჯიჰადისტი ლიდერი შეიძლება იყოს დამნაშავე.
ბურკინაბეს ხელისუფლება ჯერ არ გამოხმაურებია მოხსენებას, მაგრამ მათ უარყვეს წინა ბრალდებები, რომ მათმა ძალებმა მოკლეს მშვიდობიანი მოქალაქეები.
სამხედროების მიერ ძალაუფლების ხელში ჩაგდების ერთ-ერთი მიზეზი იყო ჯიჰადისტურ ჯგუფებთან ბრძოლა, რომლებიც დაკავშირებულია ალ-ქაიდასთან, რომლებიც ათწლეულზე მეტია აწარმოებენ აჯანყებას ბურკინა ფასოში და მეზობელ ქვეყნებში და აკონტროლებენ ქვეყნის დიდ ნაწილს.
ანგარიში ეფუძნება ღია წყაროს ინფორმაციის ანალიზს, მათ შორის ფოტოებს, ვიდეოებს და სატელიტურ სურათებს და ინტერვიუებს მოწმეებთან და გადარჩენილებთან.
"ყველა მხარე პასუხისმგებელია ომის დანაშაულებზე განზრახ მკვლელობის, სამოქალაქო და სამოქალაქო ობიექტების თავდასხმების, ძარცვისა და ძარცვის, იძულებითი გადაადგილების გამო", - ნათქვამია მოხსენებაში.
ის ადანაშაულებს ხუნტას "საშინელი დანაშაულების" ჩადენაში და დამნაშავეების პასუხისმგებლობის დაკისრების წარუმატებლობაში, ხოლო ძალადობის შედეგად დაზარალებული მშვიდობიანი მოქალაქეების ტანჯვის დამალვაში.
"ბურკინა ფასოში ჩადენილი სისასტიკის მასშტაბი გამაოგნებელია, ისევე როგორც ამ კრიზისის მიმართ გლობალური ყურადღების ნაკლებობა", - ამბობს ფილიპ ბოლოპიონი, HRW-ის აღმასრულებელი დირექტორი.
ანგარიშში ნათქვამია ერთ-ერთი ყველაზე სასიკვდილო ინციდენტი 2023 წლის დეკემბერში, როდესაც ნათქვამია, რომ სამხედროებმა და მოკავშირე მილიციებმა მოკლეს 400-ზე მეტი მშვიდობიანი მოქალაქე ჩრდილოეთ ქალაქ დიბოში.
35 წლის ქალმა უფლებადამცველ ჯგუფს განუცხადა, რომ მისი ორი ქალიშვილი ადგილზე გარდაიცვალა, მას და მის ცხრა თვის შვილს კი ტყვიები მოხვდა.
"დარწმუნდით, რომ არავინ სუნთქავს გასვლამდე", - გაიხსენა მან მილიციის წევრის ნათქვამი.
გადარჩენილებმა მკვლელობები სასტიკად აღწერეს და თქვეს, რომ ისინი აგრძელებენ ღრმა ფსიქოლოგიურ ტრავმას.
"ბევრმა გადარჩენილმა მკვლელობებს "ხოცვა-ჟლეტა" უწოდა და თქვა, რომ მათ ღრმა ფსიქოლოგიური ნაწიბურები დაუტოვეს", - აღნიშნავს მოხსენება.
სამხედროებთან მოკავშირე მილიციები არიან ეგრეთ წოდებული სამშობლოს თავდაცვის მოხალისეები (VDP) - სამოქალაქო პირები, რომლებიც დაქირავებულნი არიან ხუნტის მიერ, რათა მხარი დაუჭირონ არმიის ბრძოლას ჯიჰადისტური ჯგუფების წინააღმდეგ.
ხუნტას ბრალი წაუყენეს კრიტიკოსების ჯგუფში გაწევრიანების იძულებაში დასასჯელად.
ტრაორემ ადრე დაიცვა გაწვევა და თქვა, რომ "ინდივიდუალური თავისუფლებები [არ არის] ეროვნული თავისუფლებისთვის" და რომ "ერი არ შენდება დაუმორჩილებლობისა და არეულობისგან".
სამხედრო მთავრობის ხელში ჩაგდებიდან, ხელისუფლება დაადანაშაულეს სასტიკი კამპანიების ჩატარებაში, რომლებიც სულ უფრო მეტად მიზნად ისახავს მშვიდობიან მოქალაქეებს ალ-ქაიდას შვილობილი JNIM-ის თავდასხმების საპასუხოდ, ყველაზე დიდი ჯიჰადისტური ჯგუფი ქვეყანაში.
სამოქალაქო პირებმა HRW-ს უთხრეს, რომ თავს "კლდესა და მძიმე ადგილს შორის" გრძნობენ, სიკვდილით ემუქრებიან JNIM-ს, ხოლო მთავრობის ძალების სამიზნეები.
უფლებადამცველი ჯგუფი ამბობს, რომ JNIM-მა გამოიყენა ფართოდ გავრცელებული მუქარა და ძალადობა, რათა დომინირებდეს და დასაჯოს თემები და მიზნად ისახავს სამოქალაქო პირებს, რომლებიც უარს ამბობენ მის ავტორიტეტის დამორჩილებაზე, რომლებსაც ის ადანაშაულებს მთავრობის მხარდაჭერაში.
2024 წლის აგვისტოში JNIM-ის თავდამსხმელებმა "მოკლეს მინიმუმ 133 ადამიანი და დაშავდა 200-ზე მეტი ორ საათზე ნაკლებ დროში", - ნათქვამია მოხსენებაში.
HRW ახლა მოუწოდებს სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოს, გახსნას წინასწარი გამოძიება 2022 წლის სექტემბრიდან სავარაუდო დანაშაულების შესახებ, რომლებიც ჩადენილია ყველა მხარის მიერ.
მან ასევე მოუწოდა ბურკინა ფასოს პარტნიორებსა და დონორებს, დააწესონ სანქციები და თავი შეიკავონ ქვეყნის არმიასთან თანამშრომლობისგან.
ტრაორემ ძალაუფლება 2022 წლის სექტემბერში აიღო, მას შემდეგ რაც დაამხო პოლ-ჰენრი სენდაგო დამაბა, რომელიც ხელისუფლებაში მხოლოდ ცხრა თვის განმავლობაში იყო.
მიუხედავად მისი ავტორიტარული რეპუტაციისა, 37 წლის ტრაორეს უზარმაზარი მიმდევარი ჰყავს მთელ კონტინენტზე პან-აფრიკანისტი ხედვისა და დასავლეთის გავლენის კრიტიკის გამო.
ბურკინა ფასო, ისევე როგორც მისი მეზობელი მალი და ნიგერი, რომლებიც ასევე სამხედრო მმართველობის ქვეშ არიან, დაშორდნენ დასავლეთ ქვეყნებთან, განსაკუთრებით საფრანგეთთან მუშაობას, ჯიჰადისტური ჯგუფების წინააღმდეგ ბრძოლაში. სამივემ სამხედრო დახმარებისთვის რუსეთს მიმართა, თუმცა ძალადობა კვლავ უკონტროლოდ გრძელდება.
ეწვიეთ BBCAfrica.com-ს აფრიკის კონტინენტიდან მეტი სიახლეებისთვის.
მიჰყევით @BBCAfrica-ს ტვიტერზე, Facebook-ზე BBC Africa-ზე ან ინსტაგრამზე bbcafrica-ზე
