A
I
NEWS
დუბლინის სამიტზე ევროკავშირის ლიდერებმა უკრაინის მოლაპარაკებებიდან კაია კალასი გამორიცხეს
The Guardian • 1 საათის წინ
დუბლინის სამიტზე ევროკავშირის ლიდერებმა უკრაინის მოლაპარაკებებიდან კაია კალასი გამორიცხეს

ევროკავშირს, როგორც ხშირად გვესმის, სურს (და სჭირდება) იყოს გლობალური მოთამაშე, გეოპოლიტიკური ძალა, რომელსაც შეუძლია საკუთარი საგარეო და უსაფრთხოების პოლიტიკის ფორმირება – ან, სულ მცირე, ერთიანი, მკაფიო და დაურღვეველი ხმით წარდგეს მსოფლიო არენაზე.

გასულ პარასკევს დუბლინში გამართულ სამიტზე, სადაც ლიდერები მსჯელობდნენ, ვინ უნდა წარმოადგენდეს ბლოკს მოლაპარაკებებში, რომლებიც მიზნად ისახავს რუსეთის ომის დასრულებას უკრაინაში – ყველაზე სერიოზულ უსაფრთხოების კრიზისს, რომელსაც ევროკავშირი ათწლეულების განმავლობაში შეხვდა – კიდევ ერთხელ გამოჩნდა, რომ ასეთი ხმა უახლოეს მომავალში ნაკლებად მოსალოდნელია.

ევროკავშირს ჰყავს მთავარი დიპლომატი: მისი სახელია კაია კალასი, ის იყო ესტონეთის ყოფილი პრემიერ-მინისტრი და 2024 წელს დაინიშნა ევროკავშირის საგარეო და უსაფრთხოების პოლიტიკის უმაღლეს წარმომადგენლად და ევროკომისიის ვიცე-პრეზიდენტად.

თეორიულად, კალასი უნდა განასახიერებდეს ამ მეტად თავდაჯერებულ ევროპას. მაგრამ, მაშინ როცა აშშ-ს შუამავლობით მოლაპარაკებები აქტიურდება, ევროკავშირის ლიდერებმა – მიუხედავად უკრაინის პრეზიდენტ ვოლოდიმირ ზელენსკის მოწოდებისა, ბლოკს ერთი მთავარი მომლაპარაკებელი ჰყავდეს – კალასი მოლაპარაკებების ოთახიდან გამორიცხეს.

ამის ნაცვლად, აშშ-ს მომლაპარაკებლებთან სტივ უიტკოფთან და ჯარედ კუშნერთან ერთად, ევროპას წარმოადგენს შვიდკაციანი გუნდი: ევროპული საბჭოს პრეზიდენტი ანტონიო კოშტა, კომისიის პრეზიდენტი ურსულა ფონ დერ ლაიენი და E5-ის წარმომადგენლები: საფრანგეთი, გერმანია, ბრიტანეთი, პოლონეთი და იტალია, რომლებიც ნატოსთან თანამშრომლობენ.

დოკუმენტურად, კალასის სამუშაო აღწერილობა მარტივია და ორმხრივი: ის თავმჯდომარეობს საგარეო საქმეთა საბჭოს, ყოველთვიურ გადაწყვეტილების მიმღებ ფორუმს, სადაც ეროვნული საგარეო საქმეთა მინისტრები იკრიბებიან საერთო ევროკავშირის საგარეო პოლიტიკაზე, სანქციებსა და კრიზისებზე რეაგირებაზე შეთანხმებისთვის.

ის ასევე ხელმძღვანელობს ევროკავშირის საგარეო ქმედებათა სამსახურს (EEAS) – ბლოკის მუდმივ დიპლომატიურ კორპუსს და ფაქტობრივ საგარეო საქმეთა სამინისტროს, რომელიც შედგება საჯარო მოხელეებისგან და 140-ზე მეტი საელჩოსგან მთელ მსოფლიოში, რომლებიც ყოველდღიურ დიპლომატიას ახორციელებენ ადგილზე.

პრაქტიკაში კი, ევროკავშირის საგარეო პოლიტიკის სახე – როლი, რომელიც ლისაბონის ხელშეკრულებით 2009 წელს შეიქმნა ჰენრი კისინჯერის ცნობილ, თუმცა აპოკრიფულ კითხვაზე პასუხად: „ვის დავურეკო, როცა ევროპასთან საუბარი მინდა?“ – როგორც ერთი კომენტატორი ამბობს, „მოწამლული თასია“.

ჯენიფერ რანკინი ბრიუსელიდან ამბობს: „პირადად მე ვფიქრობ, რომ კალასს შეუძლებელი სამუშაო აქვს: უნდა წარმოადგინოს 27 წევრი ქვეყნის პოზიციები, რომლებიც ხშირად არ თანხმდებიან საგარეო პოლიტიკაზე და არ სურთ რეალური გადაწყვეტილების მიღების უფლება ევროკავშირს გადასცენ“.

კალასსა და ფონ დერ ლაიენს შორის ურთიერთობები – რომელსაც კრიტიკოსები ზუსტად იმავე ძალაუფლების კონცენტრაციისა და ცენტრალიზაციის ინსტინქტებში ადანაშაულებენ, როგორც ზოგიერთ ევროკავშირის ეროვნულ ლიდერს – განსაკუთრებით რთული იყო.

ეს დაძაბულობა კიდევ უფრო გამწვავდა ბრიუსელში აქტიური წინადადებების ფონზე, რომლებიც ბლოკის მთლიანი დიპლომატიური სამსახურის რეფორმირებას, EEAS-ის ნაწილებისა და საგარეო პოლიტიკის ძირითადი ბერკეტების პირდაპირ კომისიის პრეზიდენტის მანდატში გადატანას ითვალისწინებს.

პარასკევს, როცა დუბლინის სამიტი გაიმართა, კალასი ერთმნიშვნელოვანი იყო: ლიდერებმა 2024 წელს, როცა აშკარა გახდა, რომ რუსეთთან მოლაპარაკებები გარდაუვალი იქნებოდა, „შეთანხმდნენ, რომ მე ვარ ის, ვინც ევროპას საგარეო და უსაფრთხოების პოლიტიკაში წარმოვადგენ“, – განაცხადა მან.

მაგრამ როცა კოშტამ დუბლინში ბლოკის მომლაპარაკებლები დაასახელა, კალასი მათ შორის არ იყო. რატომ გამოტოვეს 27-მა დედაქალაქმა ის ადამიანი, რომელიც ამ თანამდებობაზე თავად დანიშნეს?

დიპლომატიურ წრეებში სამი ახსნა ვრცელდება. პირველი: რამდენიმე დასავლეთევროპული დედაქალაქი ესტონელ წარმომადგენელს ზედმეტად ღიად და მკვეთრად ანტირუსულად მიიჩნევს.

მეორე, უფრო ღრმა მიზეზი: ევროკავშირის დიდ წევრ ქვეყნებს უბრალოდ არ სურთ რეალური საგარეო პოლიტიკის ბერკეტები ბრიუსელს გადასცენ. განსაკუთრებით პარიზი და ბერლინი ეწინააღმდეგებიან ერთიან ევროკავშირის წარმომადგენელს და აშკარად ამჯობინებენ საკუთარი ადგილი შეინარჩუნონ მოლაპარაკების მაგიდასთან.

მესამე, დიპლომატები მიუთითებენ უფრო ფართო ტენდენციაზე, როცა საერთაშორისო საკითხები, რომლებიც ადრე საგარეო საქმეთა მინისტრების კომპეტენციაში იყო, ახლა პრემიერ-მინისტრებისა თუ პრეზიდენტების ხელში გადადის.

რაც არ უნდა იყოს მიზეზი, ფონ დერ ლაიენის არგუმენტი მოკლე იყო: „ჩვენ თავად ვწყვეტთ, ვინ წარმოგვადგენს და ეს გადაწყვეტილება დღეს მივიღეთ“, – განაცხადა მან. გერმანიის კანცლერმა ფრიდრიხ მერცმაც აღნიშნა, რომ მთავრობათაშორისი ფორმატები, როგორიცაა E3 – საფრანგეთი, გერმანია და დიდი ბრიტანეთი – „კარგად დამკვიდრებული ფორმატია“ და „არანაირ პრობლემას ვერ ვხედავ, თუ ასე გაგრძელდება“.

სხვა ქვეყნები კი ნაკლებად კმაყოფილნი დარჩნენ. ესპანეთმა და ლიტვამ გუნდური მიდგომა გააკრიტიკეს. „ევროპას ერთი ხმა სჭირდება“, – თქვა ლიტვის საგარეო საქმეთა მინისტრმა კესტუტის ბუდრისმა. „27 მიკროფონით ვერ ვისაუბრებთ. ერთი გვჭირდება“.

თვითდაზიანება?

ეს ყველაფერი შეიძლება ბრიუსელის შიდა სამზარეულოდ მოგვეჩვენოს, მაგრამ მის მიღმა დგას რეალური და მნიშვნელოვანი დებატები იმაზე, შეძლებს თუ არა ევროკავშირი ოდესმე გლობალურ მოთამაშედ ჩამოყალიბებას, თუ დარჩება ეროვნულ ხმათა დეზორგანიზებულ კრებულად.

დუბლინის გადაწყვეტილების დამცველები ამტკიცებენ, რომ მძიმე უსაფრთხოების საკითხები და ომის დასრულება ეკუთვნის ევროკავშირის მთავარ სამხედრო და ფინანსურ ძალებს, და არა სუპრანაციონალურ ჩინოვნიკებს: სწორედ დიდი ქვეყნების ჩართვა აძლევს რეალურ გეოპოლიტიკურ წონას.

ერთმა ევროკავშირის დიპლომატმა თქვა, რომ პრობლემა ისაა, რომ ევროკავშირის ინსტიტუტებს „არ აქვთ საკმარისი პოლიტიკური ლეგიტიმაცია ამომრჩევლების თვალში. და ეს ძალიან მნიშვნელოვანია. E5-ის ფორმატი სწორედ ამ უფსკრულის გადალახვის მცდელობაა“.

მაგრამ კრიტიკოსები ამას თვითდაზიანებად და ღრმა ფარისევლობად მიიჩნევენ. ბრიუსელი კომენტატორი დეივ კიტინგი ამტკიცებს, რომ ევროპული ინტეგრაციის არსში ფატალური წინააღმდეგობა დევს.

წევრი ქვეყნები „აბსტრაქტულად იციან, რა არის სწორი, ამიტომ ქმნიან ასეთ პოზიციებსა და ინსტიტუტებს ძლიერი ევროკავშირის შესაქმნელად“, – ამბობს ის. „მაგრამ შემდეგ... თავადვე ასუსტებენ მათ, რადგან ყოველთვის ემორჩილებიან სურვილს, ძალაუფლება სხვას არ გადასცენ“.

იმით, რომ ლიდერებმა აირჩიეს ის, რასაც კიტინგი „ევროპული კაკაფონიას“ უწოდებს – რაც მოსკოვისა და ვაშინგტონისთვის გარდაუვლად უმნიშვნელო იქნება – დაამტკიცეს, რომ კალასის თანამდებობა „რეალური არ არის და ევროკავშირს სინამდვილეში საგარეო პოლიტიკა არ გააჩნია“, – ამბობს ის.

ჯენიფერი ცოტა უფრო რბილად აფასებს: „ვფიქრობ, E5+ ფორმატი შეიძლება რეალისტურ პასუხად ჩაითვალოს ევროკავშირის დღევანდელი მდგომარეობისთვის და არა ხელშეკრულებებში იდეალიზებული კავშირისათვის“, – ამბობს ის. „ეს კაკაფონია არ იქნება, თუ ოთახში მყოფებს ერთი და იგივე მესიჯი ექნებათ“.

ჯერჯერობით, სულ მცირე უკრაინის საკითხში, დიდი კონსენსუსია. „მაგრამ, მაგალითად, თუ მარინ ლე პენი გახდება საფრანგეთის პრეზიდენტი, ყველაფერი შეიძლება შეიცვალოს“, – ამბობს ჯენიფერი.

თავის მხრივ, კალასი ცდილობს ოპტიმისტურად გამოიყურებოდეს და ამტკიცებს, რომ „შინაარსზე“ გაამახვილებს ყურადღებას, ხოლო ლიდერები „ფორმატს“ მიხედავენ. მაგრამ ეჭვი რჩება: ევროპის ლიდერებს სურთ, ბლოკი გლობალურ ძალად იქცეს, მაგრამ არავის აძლევენ უფლებას, მათ სახელით ილაპარაკოს.

სანამ ასეა, არსებობს რისკი, რომ ევროკავშირი დიპლომატიური პროცესის პერიფერიაზე დარჩება და საკუთარ გეოპოლიტიკურ წონაზე ნაკლებად იმოქმედებს.

თუ გსურთ ყოველ ოთხშაბათს მიიღოთ This Is Europe-ის სრული ვერსია თქვენს ელფოსტაზე, გამოიწერეთ აქ.

მსგავსი სიახლეები

ახალი ამბები
AI Shop
ეკონომიკა
პოლიტიკა
საქართველო
სპორტი
კულტურა
მეცნიერება

© 2026 AI News. ყველა უფლება დაცულია.