სათაური: ირანისა და აშშ-ს ზავი: რას ნიშნავს ის ჰორმუზის სრუტისა და გლობალური გადაზიდვებისთვის
ირანსა და აშშ-ს შორის ბოლოდროინდელი ორკვირიანი ზავის შეთანხმებამ იმედის ნაპერწკალი მისცა გემების უსაფრთხო გავლას ჰორმუზის სრუტეში, საზღვაო არხში, რომელიც კონფლიქტის მიმდინარეობისას ყურადღების ცენტრში მოექცა. მიუხედავად შეთანხმებისა, ექსპერტები აფრთხილებენ, რომ გემების "მასობრივი გამოსვლა" სრუტიდან არ იქნება, რადგან სიტუაცია დიდად არ შეცვლილა. ირანი კვლავ აკონტროლებს ტერიტორიას და გემებს ტრანზიტისთვის ნებართვის მოთხოვნა სჭირდებათ.
ზავი, რომელიც მიღწეული იქნა მას შემდეგ, რაც ირანმა განაცხადა, რომ უსაფრთხო გავლას კოორდინაციას გაუწევს თავის შეიარაღებულ ძალებთან, შვებისა და სკეპტიციზმის ნაზავით იქნა მიღებული. რიჩარდ მიდი, Lloyd's List Intelligence-ის მთავარი რედაქტორი, აღნიშნავს, რომ შეთანხმება მნიშვნელოვნად არ ცვლის სიტუაციას, რადგან ირანი კვლავ აკონტროლებს და გემებს მაინც სჭირდებათ ნებართვა გასავლელად. ეს ნიშნავს, რომ საზღვაო მოძრაობის ამჟამინდელი შეზღუდვები, სავარაუდოდ, გაგრძელდება.
კონფლიქტმა დაახლოებით 2000 გემი და 20 000 მეზღვაური დაატყვევა სპარსეთის ყურეში თებერვლის ბოლოდან, რომლებსაც არ შეეძლოთ სრუტის გავლით მოგზაურობის გაგრძელება. ეს გემები მოიცავს ნავთობისა და გაზის ტანკერებს, ნაყარ მატარებლებს, სატვირთო გემებს და ექვს ტურისტულ საკრუიზო ლაინერსაც კი. მიუხედავად იმისა, რომ ზოგიერთ კაპიტანს გემის მფლობელებმა დაავალეს უსაფრთხოების შემოწმება შესაძლო გამგზავრებისთვის, გემების დიდი რაოდენობა, სავარაუდოდ, არ დაიწყებს სპარსეთის ყურედან გამოსვლას, სანამ არ დარწმუნდებიან, რომ ამის გაკეთება უსაფრთხოდ შეუძლიათ.
ირანის 10-პუნქტიანი ზავის გეგმის თანახმად, უსაფრთხო გავლა სრუტის გასწვრივ ნებადართული იქნება ირანის სამხედრო მენეჯმენტის ქვეშ, რაც გააგრძელებს წინა მოძრაობის კონტროლის სისტემას, სადაც ირანი წყვეტდა, რომელი გემები იყო "არა-მტრული". ეს გეგმა ასევე საშუალებას აძლევს ირანსა და ომანს დააკისრონ საფასური 2 მილიონ დოლარამდე თითო გემზე, რომელიც გადის სრუტის გასწვრივ.
გემების რაოდენობა, რომლებიც გადიან სრუტეში, ოდნავ გაიზარდა ზავის წინა დღეებში, ნაწილობრივ გემების რაოდენობის გაზრდის გამო, რომლებსაც აქვთ ირანთან დაკავშირებული ტვირთი. თუმცა, ეს ზრდა ნაწილობრივ განპირობებულია ახალი საზღვაო მარშრუტით, რომელიც გაჩნდა კონფლიქტის დროს, რომელიც განსხვავდება სტანდარტული კომერციული ზოლებისგან, რომლებიც გამოიყენებოდა ომამდე. ირანმა გემები გადაიტანა ჩრდილოეთ დერეფანში თავის ტერიტორიულ წყლებში, რაც ირანელ ხელისუფლებას საშუალებას აძლევს აკონტროლონ გემები და დაამტკიცონ მათი გავლა.
ზავის მიუხედავად, ექსპერტები აფრთხილებენ, რომ სრუტის გასწვრივ მოძრაობა, სავარაუდოდ, არ დაუბრუნდება ნორმალურ ყოველდღიურ საშუალო მაჩვენებელს ორკვირიანი პერიოდის განმავლობაში. გემის მფლობელები ფრთხილობენ სახიფათო ადგილებში დაბრუნებაზე და ბევრი ელოდება მეტ დეტალს იმის შესახებ, თუ რა არის საჭირო მათთვის სრუტიდან უსაფრთხოდ გასასვლელად.
საზღვაო საერთაშორისო ორგანიზაციამ (IMO) მიესალმა ზავს და მოუწოდა სპარსეთის ყურიდან მეზღვაურების უსაფრთხო ევაკუაციას. IMO მუშაობს შესაბამის მხარეებთან, რათა განახორციელოს შესაბამისი მექანიზმი ჰორმუზის სრუტის გასწვრივ გემების უსაფრთხო ტრანზიტის უზრუნველსაყოფად.
ზავის შეთანხმება რთულ გეოპოლიტიკურ სიტუაციას მოჰყვა, პაკისტანმა და ირანმა განაცხადეს, რომ შეთანხმება მოიცავს ლიბანს, სადაც ისრაელი ირანულ მარიონეტ ჰეზბოლას ებრძვის. თუმცა, ისრაელმა განაცხადა, რომ ორკვირიანი ზავი არ მოიცავს ლიბანს.
ჰორმუზის სრუტის ხელახლა გახსნა გადამწყვეტია ნავთობისა და გაზის მიწოდების აღსადგენად და მსოფლიოს მასშტაბით ფასების სტაბილიზაციისთვის. კონფლიქტმა გამოიწვია ნედლი ნავთობის ფასის ზრდა, რამაც გამოიწვია შეშფოთება ცხოვრების ღირებულების შესახებ ბევრ ქვეყანაში.
როგორც ზავი თავის ადრეულ დღეებში შედის, არის შვების გრძნობა, მაგრამ ასევე იმის გაცნობიერება, რომ ბევრი სამუშაოა გასაკეთებელი შეთანხმების მუდმივობისთვის და მშვიდობის უზრუნველსაყოფად. საერთაშორისო საზოგადოება, გაერთიანებული სამეფოს ჩათვლით, მუშაობს კოალიციის შეკრებაზე, რომელიც შეძლებს უზრუნველყოს უსაფრთხოება ჰორმუზის სრუტეში ბრძოლის შეწყვეტის შემდეგ.
დასასრულს, მიუხედავად იმისა, რომ ირანისა და აშშ-ს ზავის შეთანხმება იმედს აძლევს გემების უსაფრთხო გავლას ჰორმუზის სრუტის გასწვრივ, სიტუაცია რჩება რთული და სავსეა გამოწვევებით. საერთაშორისო საზოგადოებამ ერთად უნდა იმუშაოს იმისთვის, რომ შეთანხმება გაგრძელდეს და უზრუნველყოს სტაბილურობა სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვან საზღვაო მარშრუტზე.
