ფრანკფურტი, გერმანია (AP) — ირანმა ომი გაგზავნა ნავთობის ფასებით, რამაც აპრილში ევროპაში ინფლაცია გაზარდა. ზრდამ განაგრძო არასაკმარისი შესრულება, რაც ქმნის შემაშფოთებელ კომბინაციას მომხმარებლებისა და ევროპის ცენტრალური ბანკის (ECB) პოლიტიკის შემქმნელებისთვის.
ევროზონის წლიური ინფლაცია, 21 ქვეყანაში, რომლებიც იყენებენ საერთო ევროს ვალუტას, გაიზარდა 3%-მდე 2.6%-დან მარტში, რაც გამოწვეულია ენერგიის ფასების 10.9%-იანი ზრდით, ევროკავშირის სტატისტიკური სააგენტოს Eurostat-ის მიხედვით. ნედლი ნავთობი ბარელზე 120 დოლარზე მეტად ვაჭრობს, 28 თებერვალს ომის დაწყებამდე არსებული დაახლოებით 73 დოლარისგან განსხვავებით.
იმავდროულად, ევროზონის ზრდა წლის პირველი სამი თვის განმავლობაში იმედგაცრუებული იყო, რადგან ეკონომიკური პროდუქტი კვარტალში 0.1%-ით გაიზარდა.
ომი უზარმაზარ შოკს აყენებს გლობალურ ეკონომიკას, რადგან ირანმა დაბლოკა ჰორმუზის სრუტე, წყლის გზა, რომლის მეშვეობითაც ადრე მსოფლიო ნავთობის 20%-ზე მეტი გადიოდა სპარსეთის ყურის მწარმოებლებიდან მომხმარებლებთან. ნავთობის ფასების ზრდა სწრაფად აისახება ბენზინგასამართ სადგურებზე და თვითმფრინავის საწვავის ფასში.
ნელი ზრდისა და მაღალი ინფლაციის, ანუ "სტაგფლაციის" კომბინაცია საფრთხეს უქმნის ECB-ს, რომლის პოლიტიკის შემქმნელებმა შეინარჩუნეს ძირითადი საპროცენტო განაკვეთი უცვლელი ხუთშაბათს, მიუხედავად იმისა, რომ ინფლაცია ახლა აშკარად აღემატება ბანკის 2%-იან სამიზნეს.
მოსალოდნელი ინფლაციის ზრდა განსაკუთრებით შემაშფოთებელია, რადგან ის მოდის ნელი ეკონომიკური ზრდის დროს. ინფლაციის წინააღმდეგ ბრძოლის ჩვეულებრივი წამალია ცენტრალური ბანკის მიერ ძირითადი საპროცენტო განაკვეთის გაზრდა, მაგრამ ამან შეიძლება შეანელოს ზრდა საკრედიტო ხარჯების გაზრდით ნივთების შესაძენად. თუ ინფლაცია მოსალოდნელია დროებითი, ტიპიური გადაწყვეტილება არის მისი უგულებელყოფა, რადგან საპროცენტო განაკვეთის ცვლილებებს თვეები სჭირდება ეკონომიკაზე გავლენის მოხდენას.
მეორეს მხრივ, თუ ცენტრალური ბანკი დაელოდება, სანამ ინფლაცია ჩაშენდება ეკონომიკაში საკვების, წარმოებული საქონლის უფრო მაღალი ფასებით და ხელფასის მოთხოვნების გაზრდით, კიდევ უფრო რთულია ეკონომიკისგან უფრო მაღალი ფასების ამოღება მტკივნეული საპროცენტო განაკვეთის ზრდით.
ასე რომ, ECB და სხვა ცენტრალური ბანკები ამჟამად გაყინულია ადგილზე, ფრთხილად აკვირდებიან ინფლაციის ტალღას, რომელიც გადის ეკონომიკაში და თავს იკავებენ როგორც საპროცენტო განაკვეთის ზრდისგან, ასევე საპროცენტო განაკვეთის შემცირებისგან. ბანკის ძირითადი განაკვეთი უცვლელი რჩება 2%-ზე 2025 წლის ივნისიდან.
ბანკ იაპონიასა და აშშ-ს ფედერალურ რეზერვს ამ კვირის შეხვედრებზე საპროცენტო განაკვეთები უცვლელი დარჩა, ხოლო ინგლისის ბანკმაც ხუთშაბათს შეინარჩუნა.
ევროზონის ინფლაციამ ამ თვეში 3%-მდე აიწია, რადგან ირანმა ომი გამოიწვია ენერგიის ფასების ზრდამ და ზრდამ. სამომხმარებლო ფასები გაიზარდა 3%-ით წლის აპრილამდე ერთევროპულ ბლოკში, წინა წლის 2.6%-დან და 1.9%-დან თებერვალში.
ამან ინფლაცია კიდევ უფრო მაღლა დააყენა 2%-იან სამიზნეზე, რომელიც დაადგინა ევროპის ცენტრალურმა ბანკმა, რომელმაც ხუთშაბათს შუადღისას ევროზონაში საპროცენტო განაკვეთები უცვლელი დატოვა.
ენერგიის ფასები ევროზონაში მკვეთრად გაიზარდა 10.9%-ით წლიურად, წინა წლის 5.1%-დან. მომსახურების ინფლაცია შენელდა 3.0%-მდე, ხოლო საკვების, ალკოჰოლისა და თამბაქოს ფასები გაიზარდა 2.5%-ით, ხოლო სამრეწველო საქონლის ფასები გაიზარდა 0.8%-ით.
ევროსტატმა ასევე განაცხადა, რომ ევროზონის ზრდა პირველ კვარტალში 0.1%-მდე შენელდა, წინა სამი თვის 0.2%-დან.
ინდივიდუალურ ქვეყნებს შორის გერმანიამ გადააჭარბა პროგნოზებს 0.3%-იანი ზრდით წლის პირველ კვარტალში. ING-ის ეკონომისტმა კარსტენ ბრეზკიმ თქვა: "თითქმის ზუსტად ერთი წლის შემდეგ, რაც გერმანიის ახალი მთავრობა - კანცლერ ფრიდრიხ მერზის ხელმძღვანელობით - მოვიდა ხელისუფლებაში, დღევანდელი მონაცემები ვარაუდობს, რომ გერმანიის ეკონომიკა იმაზე უკეთესია, ვიდრე მისი რეპუტაცია გულისხმობს. თუმცა, სარისკო იქნებოდა იმის ვარაუდი, რომ დღევანდელი შესრულება უბრალოდ შეიძლება გაგრძელდეს. ახლო აღმოსავლეთში ომი და ენერგიის მზარდი ფასები, სტრუქტურული რეფორმებისა და მკაფიო სტრატეგიის გარეშე, თუ როგორ აღვადგინოთ კონკურენტუნარიანობა, არ არის კარგი გერმანიის ზრდისთვის."
