TEL AVIV, ისრაელი (AP) — ისრაელის კაბინეტმა ერთხმად დაამტკიცა წინადადება კვირას, ოსმალეთის იმპერიის მიერ პირველი მსოფლიო ომის დროს სომხების მიმართ ძალადობის გენოციდად აღიარების შესახებ. ეს ნაბიჯი, რომელსაც პარლამენტში დამტკიცება სჭირდება, ასახავს ურთიერთობების გაუარესებას ისრაელსა და თურქეთს შორის. თურქეთი სასტიკად ლობირებდა, რათა თავიდან აეცილებინა ქვეყნების ოფიციალური აღიარება სომხების მასობრივი სიკვდილის შესახებ 1915 წელს, როგორც გენოციდი, მიუხედავად იმისა, რომ სომხები უბიძგებდნენ მას. ისტორიკოსები ვარაუდობენ, რომ ოსმალეთის თურქებმა პირველი მსოფლიო ომის დროს დაახლოებით 1.5 მილიონი სომეხი მოკლეს, მოვლენა, რომელსაც მეცნიერები მე-20 საუკუნის პირველ გენოციდად თვლიან. თურქეთი უარყოფს, რომ სიკვდილი გენოციდი იყო და ამბობს, რომ დაღუპულთა რაოდენობა გადაჭარბებულია და რომ ისინი სამოქალაქო ომისა და არეულობის მსხვერპლნი იყვნენ. წლების განმავლობაში ისრაელი არასოდეს ეხებოდა ამ საკითხს თურქეთის გაბრაზების შიშით, მაგრამ ეს ურთიერთობა გაუარესდა ბოლო ორი ათწლეულის განმავლობაში, განსაკუთრებით მას შემდეგ, რაც ბოლოდროინდელი ომები ღაზაში, ლიბანსა და ირანში გაგრძელდა. "მიუხედავად იმისა, რომ არსებობს ვრცელი და ცალსახა ისტორიული დოკუმენტაცია, სომეხთა გენოციდი დღემდე რჩება ინსტიტუციონალიზებული უარყოფისა და მინიმიზაციის საგანი, მათ შორის ისტორიის მანიპულაციური გადაწერისა და ძირითადად თურქეთის მთავრობის მიერ", - თქვა ისრაელის საგარეო საქმეთა მინისტრმა გიდონი საარმა, რომელმაც გადაწყვეტილება მთავრობას წარუდგინა. მან აღნიშნა, რომ ისრაელის ლიდერები, მათ შორის პრემიერ-მინისტრი ბენიამინ ნეთანიაჰუ, ადრე აღწერდნენ სომხების მიმართ ძალადობას, როგორც გენოციდს. მაგრამ ეს არასოდეს ყოფილა ოფიციალურად აღიარებული კენჭისყრით ისრაელის ქნესეთში. "არასოდეს არის გვიან სწორი საქმის გაკეთება", - თქვა საარმამ კვირას და მას უწოდა "მორალური და ისტორიული მოვალეობა". მან აღნიშნა, რომ 32 ქვეყანამ, მათ შორის შეერთებულმა შტატებმა, სირიამ და ლიბანმა, ასევე კლასიფიცირდა ძალადობა, როგორც გენოციდი. მაშინვე არ იყო ცნობილი, როდის წავა კვირას მიღებული გადაწყვეტილება, რომელიც ერთხმად დაამტკიცა ისრაელის კაბინეტმა, პარლამენტში დასამტკიცებლად. თურქეთისგან დაუყოვნებელი რეაქცია არ ყოფილა. თურქეთმა ისრაელის ნაბიჯი აღწერა, როგორც "პოლიტიკურად მოტივირებული" ნაბიჯი, რომელიც მიზნად ისახავს პალესტინელების მიმართ ქვეყნის საკუთარი ქმედებებისგან ყურადღების გადატანას. "ისრაელის მთავრობა, რომელიც სისტემატურად დევნის პალესტინელ ხალხს მსოფლიოს თვალწინ და საერთაშორისო სისხლის სამართლის სასამართლოში სასამართლო პროცესის წინაშე დგას ღაზას ხალხის გენოციდის გამო, მიზნად ისახავს საკუთარი დანაშაულების დაფარვას", - ნათქვამია თურქეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს განცხადებაში. ისრაელსა და თურქეთს ოდესღაც მჭიდრო მოკავშირეები ჰყავდათ, მაგრამ ურთიერთობები გაუარესდა თურქეთის ისლამისტი პრეზიდენტის რეჯეფ თაიფ ერდოღანის აღზევების შემდეგ, რის გამოც ისრაელმა გადახედა თავის პოზიციას. ისრაელი შეხვდა განმეორებით ბრალდებებს, მათ შორის გაერთიანებული ერების ორგანიზაციისა და თურქეთის მხრიდან, რომ მისი შეტევა ღაზაში გენოციდს უტოლდება. ჰოლოკოსტის ფონზე დაარსებულ ისრაელს ბრალდებები არ მიუღია. ისრაელმა ომი ჰამასის 2023 წლის 7 ოქტომბრის თავდასხმის საპასუხოდ წამოიწყო. ღაზას ჯანდაცვის სამინისტროს, ჰამასის მთავრობის ნაწილი, ამბობს, რომ 73,000-ზე მეტი ადამიანი დაიღუპა, დაახლოებით ნახევარი ქალი და ბავშვი. ისრაელი ამბობს, რომ ის არ უმიზნებს მშვიდობიან მოქალაქეებს და ადანაშაულებს ჰამასს მშვიდობიანი მოსახლეობის ცოცხალ ფარებად გამოყენებაში. გასულ კვირას, გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის მიერ დანიშნულმა დამოუკიდებელმა ექსპერტებმა დაადანაშაულეს ისრაელი ღაზაში ბავშვების მიზანმიმართულ სროლაში და გაიმეორეს ბრალდებები, რომ ისრაელმა გენოციდი ჩაიდინა. ისრაელმა მოხსენება "ცილისმწამებლურ ფარსად" მოიხსენია. გასულ კვირას, გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის მიერ დანიშნულმა დამოუკიდებელმა ექსპერტებმა დაადანაშაულეს ისრაელი ღაზაში ბავშვების მიზანმიმართულ სროლაში და გაიმეორეს ბრალდებები, რომ ისრაელმა გენოციდი ჩაიდინა. ისრაელმა მოხსენება "ცილისმწამებლურ ფარსად" მოიხსენია.