კანადა იწყებს მთავრობის საკუთრებაში არსებულ საინვესტიციო ფონდს ქვეყანაში ძირითადი განვითარების პროექტების დასაფინანსებლად, განაცხადა პრემიერ-მინისტრმა მარკ კარნიმ.

კანადის ძლიერი ფონდი, პირველი ასეთი ქვეყანაში, ინვესტირებას განახორციელებს ენერგიაში, ინფრასტრუქტურაში, სამთო, სოფლის მეურნეობასა და ტექნოლოგიებში, საწყისი შენატანით 25 მილიარდი C$ (18.4 მილიარდი $; 13.5 მილიარდი ფუნტი).

ფონდი ასევე საშუალებას მისცემს კანადელებს, რომლებსაც აქვთ "ცოტა ზედმეტი ფული", პირდაპირ ინვესტირება მოახდინონ მასში, მაგრამ ექსპერტებმა გააფრთხილეს, რომ მას შეზღუდული შემოსავალი ემუქრება.

გადაწყვეტილება არის კარნის მთავრობის უფრო ფართო მიზნის ნაწილი, გაზარდოს კანადის ეკონომიკა აშშ-ს ტარიფების საფრთხის წინაშე.

ოტავაში ორშაბათს გაკეთებულ განცხადებაში კარნიმ თქვა, რომ კანადა კრიტიკულ წერტილშია თავის ისტორიაში აშშ-სთან ურთიერთობის ცვლილების გამო, რაც მოითხოვს მას ინვესტირებას და აშენებას სასწრაფო ტემპით.

"აშშ შეიცვალა, ეს მათი უფლებაა," თქვა მან. "და ჩვენ ვპასუხობთ, ეს ჩვენი იმპერატივია."

პრემიერ-მინისტრმა განაცხადა, რომ ფონდი ინვესტირებას განახორციელებს - კერძო სექტორთან ერთად - იმაში, რასაც მისმა მთავრობამ აღწერა, როგორც "ქვეყნის მშენებლობის პროექტები", როგორიცაა პორტის განახლება და ბუნებრივი რესურსების განვითარება.

"ბევრ ქვეყანას, რომელსაც აქვს ბუნებრივი რესურსები, როგორიცაა ნორვეგია, აქვს სუვერენული სიმდიდრის ფონდი. კანადას აქამდე არ ჰქონია, სანამ ახლა," თქვა პრემიერ-მინისტრმა.

ორშაბათის განცხადებაში მონრეალის ეკონომიკურმა ინსტიტუტმა გააფრთხილა, რომ ფონდი "საფრთხეს უქმნის გადასახადის გადამხდელებს ძვირად, ხოლო შეზღუდული შემოსავლის გენერირებას".

ოპოზიციურმა კონსერვატორებმა ასევე გააკრიტიკეს ღონისძიება.

ლიდერმა პიერ პოილევმა მას "სუვერენული ვალის ფონდი" უწოდა და აღნიშნა, რომ ქვეყნის ფინანსები დეფიციტში იყო.

"ნორვეგიას, სინგაპურსა და საუდის არაბეთს აქვთ დიდი ბიუჯეტის ჭარბი რაოდენობა, რომელსაც ისინი აგროვებენ და დებენ თავიანთ სუვერენულ სიმდიდრის ფონდებში", - თქვა პოილევმა. "კარნის არ აქვს ჭარბი რაოდენობა და, შესაბამისად, არ აქვს სიმდიდრე ასეთი ფონდისთვის."

კონსერვატიული ლიდერის თქმით, კარნის სურს საჯარო სახსრების ჩადება ძირითად ინფრასტრუქტურულ პროექტებში. "თუ პროექტს აქვს ბიზნეს შემთხვევა, რატომ დასჭირდება მთავრობას მისი დაფინანსება?" იკითხა პოილევმა.

ორშაბათს კარნიმ განაცხადა, რომ კანადის ფინანსური პოზიცია გაუმჯობესდა და რომ დეფიციტი იმაზე დაბალი იყო, ვიდრე მის მთავრობას ჰქონდა მოსალოდნელი, რაც საშუალებას აძლევდა კანადის ძლიერი ფონდის შექმნას.

მან დასძინა, რომ კანადაში უცხოური ინვესტიციები გაიზარდა და "ყველა სხვა მთავარ ეკონომიკას აღემატება".

მთავრობამ განაცხადა, რომ მომდევნო თვეების განმავლობაში ჩაატარებს კონსულტაციებს ფონდის დეტალებზე.

ორშაბათს კარნიმ სხვა ქვეყნებს "წინდახედულობა მრავალი ათწლეულის წინ" უწოდა საკუთარი სუვერენული სიმდიდრის ფონდების დასაწყებად.

მათ შორისაა ნორვეგია, რომელმაც 1990 წელს დაიწყო ფონდი, რომელიც ინვესტირებას ახდენს ნავთობისა და გაზის სექტორის ჭარბი შემოსავლების ექსკლუზიურად ქვეყნის გარეთ.

ეს ფონდი გაიზარდა 2,1 ტრილიონ აშშ დოლარამდე აქტივებში, იტყობინება Bloomberg-ის 2025 წლის ანგარიში, რომელიც გახდა "ყველაზე დიდი ამ ტიპის".

ნორვეგიის მსგავსად, კანადა ზის ბუნებრივი რესურსების მდიდარ საწოლზე, მათ შორის ნავთობის მესამე უმსხვილეს რეზერვებზე მსოფლიოში.

მაგრამ ნორვეგიისგან განსხვავებით, კანადა ვალშია, რაც იმას ნიშნავს, რომ მისი სუვერენული სიმდიდრის ფონდი არ დაფინანსდება შემოსავლების, არამედ ნასესხები ფულით, ამბობს ჯოზეფ სტეინბერგი, ტორონტოს უნივერსიტეტის ეკონომიკის პროფესორი.

"ისტორიულად, სუვერენული სიმდიდრის ფონდები არის ქვეყნებისთვის, რომლებიც გამოიმუშავებენ დიდ შემოსავალს საჯაროდ საკუთრებაში არსებული აქტივებიდან და ეს თითქმის ყოველთვის ნავთობის სიმდიდრეა", - განუცხადა სტეინბერგმა BBC-ს და დასძინა, რომ შემოსავალი შემდეგ ინვესტირდება დივერსიფიცირებულ პორტფელში, ხშირად ქვეყნის გარეთ.

კანადის შემთხვევაში, სტეინბერგის თქმით, როგორც ჩანს, ფული ძირითადად გამოყენებული იქნება შიდა პროექტებში ინვესტირებისთვის.

კიდევ ერთი განსხვავება ისაა, რომ კანადის ფონდი საშუალებას მისცემს კანადელებს პირდაპირ შეიტანონ მასში - პრაქტიკა, რომელიც არ არსებობს სხვა ქვეყნებში მსგავსი ფონდებით.

სხვა ქვეყნებს, რომლებსაც აქვთ სუვერენული სიმდიდრის ფონდები, რომელთა ღირებულება 1 ტრილიონ დოლარზე მეტია, მოიცავს ჩინეთს, არაბთა გაერთიანებულ საემიროებს და ქუვეითს.

აშშ-მ ასევე ახლახან შეისწავლა საკუთარი სუვერენული სიმდიდრის ფონდის შექმნა მას შემდეგ, რაც პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა ხელი მოაწერა აღმასრულებელ ბრძანებას, რომელიც მოითხოვდა მის შექმნას მას შემდეგ, რაც ის თანამდებობაზე შევიდა.

გასულ თებერვალში ხელმოწერილმა ბრძანებამ დაავალა ხაზინის და კომერციის მდივნებს, წარმოედგინათ გეგმა 90 დღის განმავლობაში აშშ-ს სუვერენული სიმდიდრის ფონდისთვის, რათა "დაეხმაროს ჩვენი ეროვნული სიმდიდრის მეურვეობის მაქსიმიზაციას".