ნორვეგიული თევზის ფერმები ავსებენ ფიორდებსა და სხვა სანაპირო წყლებს საკვები ნივთიერებებით დაბინძურებით, რომელიც ყოველწლიურად ექვივალენტურია ათობით მილიონი ადამიანის დაუმუშავებელი კანალიზაციის, ნათქვამია მოხსენებაში.
ნორვეგია მსოფლიოში ყველაზე დიდი ფერმის ორაგულის მწარმოებელია და თევზის საკვებში შემავალი საკვები ნივთიერებები პირდაპირ გამოიყოფა სანაპირო წყლებში. Sunstone Institute-ის ანალიზმა დაადგინა, რომ ნორვეგიულმა აკვაკულტურამ 2025 წელს გამოუშვა 75,000 ტონა აზოტი, 13,000 ტონა ფოსფორი და 360,000 ტონა ორგანული ნახშირბადი.
საკვები ნივთიერებები ექვივალენტურია დაუმუშავებელი კანალიზაციაში შემავალი ნივთიერებებისა 17.2 მილიონი ადამიანისთვის აზოტისთვის, 20 მილიონი ადამიანისთვის ფოსფორისთვის და 30 მილიონი ადამიანისთვის ორგანული ნახშირბადისთვის, ნათქვამია მოხსენებაში, რაც იწვევს დამანგრეველი წყალმცენარეების აყვავების შიშს.
"ნორვეგია არის პატარა ქვეყანა, სადაც მხოლოდ 5.5 მილიონი ადამიანი ცხოვრობს და აკვაკულტურის დაბინძურების გამომავალი ამ სამი საკვები ნივთიერების თვალსაზრისით სამჯერ-ხუთჯერ აღემატება მოსახლეობას", - თქვა ალექსანდრა პირეს დურომ, Sunstone-ის მონაცემთა მეცნიერმა და მოხსენების ავტორმა. "ფეკალიები, დაუხარჯავი საკვები, შარდი - ყველაფერი წყალში მიდის."
ადამიანებისთვის მოხმარებისთვის გაზრდილი თევზის ფერმებში იკვებებიან საკვები ნივთიერებებით მდიდარი საკვების მარცვლებით ღია ბადის გალიებში. ანალიტიკოსებმა გამოთვალეს საკვები ნივთიერებების შეყვანის მასა, რომელიც წყალში დარჩა ეროვნული მეთევზეობის დირექტორატისა და ვეტერინარული ინსტიტუტის მონაცემების გამოყენებით.
მკვლევრებმა დაადგინეს, რომ საკვების მოხმარება ექვსწლიანი პერიოდის განმავლობაში 14.6%-ით გაიზარდა, ინდუსტრიის გაფართოებასთან ერთად, რის შედეგადაც 2025 წელს საკვები ნივთიერებების დაბინძურება ექვივალენტურია დაუმუშავებელი კანალიზაციის დონისა ქვეყანაში, ავსტრალიის ზომის. ცალკე ანალიზში, მოხსენების ავტორებმა დაადგინეს, რომ სეზონური ცვალებადობა ამწვავებს პრობლემას, საკვები ნივთიერებების დატვირთვა ყველაზე მაღალია ზაფხულის თვეებში, როდესაც ეკოსისტემები ნაკლებად შეუძლიათ მისი შეთვისება.
თევზის შლამს საკვები ნივთიერებებიდან შეუძლია ფიტოპლანქტონის განაყოფიერება და გამოიწვიოს დამანგრეველი წყალმცენარეების აყვავება, რომელიც ამცირებს ჟანგბადის დონეს. ფიორდები განსაკუთრებით დაუცველები არიან ასეთი ეფექტების მიმართ, რადგან ისინი ნახევრად დახურული წყლის ობიექტებია, რაც საკვები ნივთიერებების უფრო მეტ დაგროვებას იძლევა. მათი ჟანგბადის დონეები უკვე მცირდება გლობალური დათბობის გამო.
სოგნეფიორდში, ნორვეგიის ყველაზე გრძელ ფიორდში, საკვები ნივთიერებების გაზრდილმა შემოდინებამ - არა მხოლოდ თევზის ფერმებიდან - პასუხისმგებელი იყო ჟანგბადის დაქვეითებაზე, ნათქვამია გასულ წელს ჩატარებულ კვლევაში, ხოლო თბილი წყალი დაადანაშაულეს სხვა მესამედში. ჟანგბადის დონემ ღრმა წყლებშიც შემცირდა ნორვეგიის მეორე ყველაზე გრძელ ფიორდში, ჰარდანგერფიორდში, ნორვეგიის ვესტლანდის ქვეყნის გუბერნატორის თქმით.
მარტში ოფიციალურმა პირებმა უარყვეს თევზის ფერმების ცხრა განაცხადი ფიორდში გაზრდილი ემისიების გამო, რომელსაც ისინი გამოიწვევდნენ. ტომ პედერსენმა, გარემოს დაცვის მრჩეველმა რეგიონისთვის, რომელიც მუშაობდა Sunstone-ის მოხსენებაზე, თქვა, რომ მის ანალიზში მოცემული ციფრები მოულოდნელი არ იყო და "კონსერვატიულიც კი იყო".
"მთავარი საზრუნავი, რომელიც ჩვენ განვიცადეთ ბოლო წლებში, არის ის, რომ ყველა ეს წყალმცენარე და ფიტოპლანქტონი და ა.შ. კვდებიან და ფსკერზე ეშვებიან და ისინი იშლებიან - და ეს პროცესი იყენებს ჟანგბადს", - თქვა მან. "საბოლოო შედეგი არის ის, რომ ფიორდის ჟანგბადის დონე იკლებს და იკლებს."
ნორვეგიის მეთევზეობის სამინისტრომ უარი თქვა კომენტარის მოთხოვნაზე მეთევზეობის დირექტორატზე, რომელმაც უარი თქვა კომენტარის გაკეთებაზე.
კრისტერ ჰოასმა, ნორვეგიის ზღვის პროდუქტების ფედერაციის, მთავარი ინდუსტრიის ასოციაციის საზოგადოებრივი საქმეების ხელმძღვანელმა, თქვა, რომ ემისიების მოცულობა ასახავდა იმას, თუ რამდენი საკვები იწარმოება ნორვეგიაში და იმ ხარისხის თვითკმარობას, რომელიც ქვეყანას ექნება საგანგებო სიტუაციის შემთხვევაში. მისი თქმით, ინდუსტრია მუდმივად მუშაობს იმისთვის, რომ შეამციროს მისი გარემოსდაცვითი კვალი.
"მნიშვნელოვანია განვასხვავოთ მიმდინარე ოპერაციები და მომავალი ზრდის კითხვები", - დასძინა მან. "საზღვაო კვლევის ინსტიტუტი ნათელია, რომ წარმოების მნიშვნელოვანმა ზრდამ გარკვეულ ფიორდის სისტემებში შეიძლება გაზარდოს ლოკალურად ევტროფიკაციის რისკი, მაგრამ რომ მიმდინარე წარმოება კარგად არის ბუნების ტარების ტევადობის ფარგლებში. ეს უზრუნველყოფს მკაცრი, საიტის სპეციფიკური მართვის საფუძველს, მაგრამ არ ადასტურებს, რომ მიმდინარე ოპერაციები ანადგურებენ ფიორდებს."
