ბრიუსელი (AP) — ნატოს გენერალურმა მდივანმა მარკ რუტემ გადაიტანა ახალი გამოცდა პრეზიდენტ დონალდ ტრამპთან, ამჯერად აშშ-ის ისრაელთან ომზე ირანის წინააღმდეგ, კონფლიქტზე, რომელიც არ მოიცავს მსოფლიოს უდიდეს სამხედრო ალიანსს და რომელზეც მას არასოდეს უკითხავთ.
ომის დაწყების შემდეგ ტრამპმა გააკრიტიკა აშშ-ის მოკავშირეები, როგორც "მშიშრები", ნატოს შეადარა "ქაღალდის ვეფხვს" და ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრ კირ სტარმერს შეადარა ნევილ ჩემბერლენს, რომელიც ალბათ ყველაზე კარგად არის ცნობილი ნაცისტურ გერმანიასთან დათმობის პოლიტიკით.
ეს მოდის ტრამპის მუდმივი მუქარის თავზე, რომ ხელში ჩაიგდოს გრენლანდია, რამაც ღრმად დაძაბა ურთიერთობები აშშ-ის მოკავშირეებთან ნატოში და გააჩინა შიში, რომ ამის გაკეთება ძალით შეიძლება ნიშნავდეს ორგანიზაციის დასასრულს.
ბოლო დღეებში, კაცმა, რომელიც ნატოს საბჭოს თავმჯდომარეა, მიანიშნა, რომ აშშ-მ შეიძლება დატოვოს ტრანსატლანტიკური ალიანსი. ტრამპმა უკვე დაემუქრა 2018 წელს გადადგომით მისი პირველი ვადის დროს. მისი ამჟამინდელი საჩივარი ისაა, რომ ზოგიერთმა მოკავშირემ უგულებელყო მისი მოწოდება, დახმარებოდა მას, როდესაც ირანმა ეფექტურად დახურა ჰორმუზის სრუტე, სასიცოცხლო მნიშვნელობის სავაჭრო წყლის გზა.
ოთხშაბათს რუტესთან მოლაპარაკებების შემდეგ, ალიანსის ყველაზე ძლიერმა ლიდერმა სოციალურ მედიაში თავისი გაღიზიანება აჩვენა. "NATO არ იყო, როცა ჩვენ გვჭირდებოდა და ისინი არ იქნებიან, თუ ისევ დაგვჭირდება", - გამოაქვეყნა ტრამპმა.
CNN-ზე დასმული კითხვების შემდეგ, ტრამპმა აპირებდა თუ არა ამერიკის ნატოს დატოვებას, რუტემ თქვა: "ის აშკარად იმედგაცრუებულია ნატოს მრავალი მოკავშირეთი და მე ვხედავ მის აზრს."
რუტემ მოიპოვა რეპუტაცია, როგორც "ტრამპის ჩურჩული", კერძოდ, დაეხმარა უკრაინისთვის აშშ-ის იარაღის შესაძენად გეგმის შემუშავებაში და ევროპისა და კანადის მოკავშირეები და კანადა, და ადმინისტრაცია ჩართული იყო ევროპის ყველაზე დიდ ომში ათწლეულების განმავლობაში.
სინამდვილეში, მისი ერთ-ერთი ყველაზე რთული ამოცანაა, რომელიც მას 2024 წელს თანამდებობის დაკავების შემდეგ ჰქონდა, იყო მერკური აშშ-ის ლიდერის ჩართვა ნატოში, განსაკუთრებით მას შემდეგ, რაც ამერიკამ თავისი ყურადღება გადაიტანა სხვა უსაფრთხოების გამოწვევებზე სხვაგან, ინდო-წყნარი ოკეანეში, ვენესუელაში და ყველაზე ახლახან ირანში.
რუტემ გამოიყენა მაამებლობა, შეაქო ტრამპი მოკავშირეებისთვის თავდაცვის ხარჯების გაზრდის იძულებისთვის. მან მიულოცა აშშ-ის ლიდერს ომი და თავი აარიდა ტრამპის გაფრთხილების კრიტიკას, რომ "მთელი ცივილიზაცია მოკვდება", თუ ირანი არ გახსნის სრუტეს.
"ეს იყო ძალიან გულწრფელი, ძალიან ღია დისკუსია, მაგრამ ასევე დისკუსია ორ კარგ მეგობარს შორის", - განუცხადა რუტემ CNN-ს. მან უარი თქვა იმის დადასტურებაზე, რომ ტრამპი განიხილავს აშშ-ის ჯარების გაყვანას ევროპის ქვეყნებიდან, რომლებიც არ უჭერენ მხარს ომს.
კითხვაზე, არის თუ არა სამყარო უფრო უსაფრთხო აშშ-ის ისრაელთან ომის წყალობით, რუტემ თქვა: "აბსოლუტურად".
ირანის ომზე გასაოცარი ის არის, რომ ნატოს იქ როლი არ აქვს. როგორც თავდაცვითი ალიანსი, მან დაიცვა მოკავშირე თურქეთი, როდესაც ირანის რაკეტები მის ტერიტორიაზე გაისროლეს, როგორც შურისძიება, მაგრამ ომი წამოიწყო ნატოს წევრმა და არა ერთმა.
რუტემ თავად განაცხადა, რომ ნატო ომს არ შეუერთდებოდა და არ არის საჯარო დადასტურება იმისა, რომ აშშ-მ ეს საკითხი ნატოს შტაბ-ბინაში წამოჭრა, თუმცა არ შეიძლება გამოირიცხოს, რომ ადმინისტრაციამ ამის შესახებ ოთხშაბათს მოითხოვა.
ნატომ უარი თქვა იმის თქმაზე, განიხილება თუ არა უსაფრთხოების საკითხი სრუტესთან და კითხვებს მიმართა გაერთიანებულ სამეფოს, რომელიც ხელმძღვანელობს ალიანსის გარეთ ძალისხმევას, რათა სავაჭრო მარშრუტი უსაფრთხო გახადოს გადაზიდვისთვის, როდესაც ცეცხლის შეწყვეტა იმუშავებს.
ესტონეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა მარგუს ცაჰკნამ ხუთშაბათს განაცხადა, რომ მისი ქვეყანა ყოველთვის მზად არის განიხილოს ნატოს პარტნიორების მხარდაჭერა, რომლებიც ამას ითხოვენ.
"თუ აშშ-ს ან ნატოს რომელიმე მოკავშირეს სჭირდება ჩვენი მხარდაჭერა, ჩვენ ყოველთვის მზად ვართ განვიხილოთ ეს", - განუცხადა მაუწყებელ CNBC-ს. "მაგრამ ამისათვის ჩვენ გვჭირდება ოფიციალური მოთხოვნა, რომ განვიხილოთ რა არის მისია, რა არის მიზანი?"
თუ მოკავშირეებს "ჩვენი მხარდაჭერა სჭირდებათ, მაშინ ერთად უნდა დავგეგმოთ", - თქვა მან.
რუტე დაჟინებით მოითხოვს, რომ ალიანსი მხოლოდ თავს დაიცავს და არ ჩაერთვება სხვა კონფლიქტში ნატოს ტერიტორიის გარეთ, რომელიც ითვლება ევროპისა და ჩრდილოეთ ამერიკის დიდ ნაწილად.
"ეს არის ირანი, ეს არის სპარსეთის ყურე, ეს არის ნატოს ტერიტორიის გარეთ", - თქვა მან.
ნატოს წარსულში უმუშავია ევროატლანტიკური ტერიტორიის გარეთ, კერძოდ ლიბიასა და ავღანეთში. მაგრამ არ არის სურვილი ამის ხელახლა გაკეთება, რადგან 2021 წელს აშშ-ის ხელმძღვანელობით ქაოტური გასვლის შემდეგ, ნატოს ყოფილმა ხელმძღვანელმა, იენს სტოლტენბერგმა, მას "დამარცხება" უწოდა.
როგორც ჩანს, ტრამპის რისხვა ყველაზე მეტად მიმართულია ესპანეთისა და საფრანგეთისკენ, ვიდრე ნატოსკენ. ესპანეთმა დახურა საჰაერო სივრცე აშშ-ს თვითმფრინავებისთვის, რომლებიც მონაწილეობენ ირანის ომში და უარი თქვა აშშ-ს ძალებისთვის ერთობლივი სამხედრო ბაზების გამოყენებაზე.
ორი კვირის განმავლობაში გამოცხადებული ცეცხლის შეწყვეტის შემდეგ, ესპანეთის პრემიერ-მინისტრმა პედრო სანჩესმა გამოაქვეყნა X-ზე, რომ მისი მთავრობა "არ მიულოცავს მათ, ვინც მსოფლიოს ცეცხლს უკიდებს, უბრალოდ იმიტომ, რომ ისინი ჩნდებიან ვედროთი."
"რაც ახლა საჭიროა: დიპლომატია, საერთაშორისო კანონიერება და მშვიდობა", - დასძინა მან.
საფრანგეთი კრიტიკული იყო, ამტკიცებდა, რომ ომი საერთაშორისო სამართლის პატივისცემის გარეშე დაიწყო და რომ პარიზი არასოდეს ყოფილა კონსულტაციაში ამის შესახებ. არ დაწესებულა ერთობლივი ბაზების გამოყენების ან მისი საჰაერო სივრცის გამოყენების საერთო შეზღუდვები, მაგრამ საფრანგეთის ოფიციალურმა პირებმა განაცხადეს, რომ ისინი იღებენ ასეთ გადაწყვეტილებებს საქმის მიხედვით.
