
უკრაინის დრონებისა და რაკეტების შეტევამ ორშაბათს ღამით დაანგრია ოკუპირებულ ყირიმის ნახევარკუნძულს რუსეთთან დამაკავშირებელი ხიდის მონაკვეთი, რაც შესაძლოა შეაფერხოს მოსკოვისთვის დიდი ხნის განმავლობაში გამოყენებული მარშრუტი, რომლითაც პერსონალი და სამხედრო მარაგები ყირიმსა და სამხრეთის ფრონტზე გადაჰქონდათ.
უკრაინის სამხედრო ძალებმა კვირა და ორშაბათს ღამით ქერჩის სრუტის ხიდზე დრონებისა და ფრთოსანი რაკეტების ორი ტალღა გაუშვეს. პირველმა დარტყმამ ხიდის ორიდან ერთ-ერთი თაღი გვერდზე გადახარა, ხოლო მეორემ თაღი და მის ქვემოთ არსებული საავტომობილო მონაკვეთი ზღვაში ჩააგდო.
უკრაინის პრეზიდენტ ვოლოდიმირ ზელენსკის მიერ გავრცელებულ კადრებში ჩანს, როგორ ურტყამენ დრონები და რაკეტები ხიდს. მგზავრების მიერ მატარებლიდან გადაღებულ ვიდეოში საავტომობილო მონაკვეთზე დიდი ხვრელია, ხოლო უკრაინული სადაზვერვო ვიდეოში ჩანს, როგორ ბლოკავს ბეტონი და არმირებული ფოლადი ქვემოთ არსებულ წყალს, რომელიც რუსების მიერ კონტროლირებად აზოვის ზღვასა და შავ ზღვას შორის მნიშვნელოვან საზღვაო მარშრუტს წარმოადგენს.
უკრაინის გენერალურმა შტაბმა განაცხადა, რომ თაღი და ხიდის საავტომობილო მონაკვეთის ნაწილი წყალში ჩავარდა, რის შედეგადაც საავტომობილო მოძრაობა შეწყდა. პარალელური სარკინიგზო მონაკვეთი დარჩა დაუზიანებელი, თუმცა თაღი დაზიანდა და მოგვიანებით მისი მუშაობის აღდგენა მოხერხდა. დაზიანებამ ხიდის საავტომობილო მოძრაობა სრულად შეაჩერა.
ეს უკვე მეოთხე თავდასხმა იყო ხიდზე მას შემდეგ, რაც რუსეთმა 2022 წელს უკრაინაში სრულმასშტაბიანი ომი დაიწყო. ზელენსკიმ განაცხადა, რომ ეს იყო შვიდეტაპიანი სამხედრო ოპერაციის საბოლოო ფაზა, რომლის ფარგლებშიც უკრაინამ თანდათან დაასუსტა რუსული რადარები, საჰაერო თავდაცვის სისტემები და ელექტრონული ჩახშობის მოწყობილობები, სანამ საბოლოო დრონებისა და ფრთოსანი რაკეტების მასიური დარტყმა განხორციელდებოდა სამხრეთ უკრაინიდან.
დროის შერჩევა მიზანმიმართული ჩანდა. ხიდი 2016 წელს აშენდა, რუსეთის მიერ ყირიმის ფაქტობრივად უმისამართოდ ანექსიიდან ორი წლის შემდეგ. ხიდი ორივე მხარისთვის სიმბოლურ მნიშვნელობას ატარებს: კიევისთვის ის რუსეთის სამხედრო ექსპანსიის კონკრეტული გამოხატულებაა უკრაინის ტერიტორიაზე, ხოლო მოსკოვისთვის — ყირიმის რუსეთის შემადგენლობაში დაბრუნების სიმბოლოა, მას შემდეგ, რაც საბჭოთა ლიდერმა ნიკიტა ხრუშჩოვმა ნახევარკუნძული რუსული საბჭოთა რესპუბლიკიდან უკრაინულ საბჭოთა რესპუბლიკას გადასცა.
თავდასხმა წინ უსწრებდა დაგეგმილ სამმხრივ შეხვედრას რუსეთის პრეზიდენტ ვლადიმირ პუტინს, აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპსა და ჩინეთის პრეზიდენტ სი ძინპინს შორის ჩინეთის სამხრეთ ქალაქ შენჟენში. სოციალურ ქსელში ზელენსკიმ დაწერა, რომ დარტყმა მიზნად ისახავდა მოსკოვისთვის ომის საწყისი მიზეზების შეხსენებას.
„ომი ყოველთვის იქ ბრუნდება, სადაც დაიწყო“, — აღნიშნა მან.
ნატია სესკურია, დიდი ბრიტანეთის სამეფო გაერთიანებული სამხედრო სამსახურის ინსტიტუტის (RUSI) რუსეთის, ევრაზიისა და შავი ზღვის უსაფრთხოების პროგრამის ხელმძღვანელი, ამბობს, რომ რუსეთი დიდი ხანია ეყრდნობა ამ ხიდს პერსონალის, საწვავის, ტექნიკისა და საბრძოლო მასალის უკრაინის სამხრეთის ფრონტზე გადასაყვანად.
„ქერჩის ხიდი რუსეთისთვის მნიშვნელოვანი ლოგისტიკური კვანძია, განსაკუთრებით ომის საწყის ეტაპზე“, — ამბობს სესკურია. „მან მოსკოვს მისცა პირდაპირი საავტომობილო და სარკინიგზო კავშირი ოკუპირებულ ყირიმთან, რაც საშუალებას აძლევდა პერსონალის, საწვავის, ტექნიკისა და საბრძოლო მასალის გადატანას სამხრეთ უკრაინაში.“
რუსეთის მიერ აზოვის ზღვისპირა უკრაინული ტერიტორიის ოკუპაციამ ომის პირველ თვეებში შექმნა სახმელეთო დერეფანი, რომელიც ყირიმს რუსეთის როსტოვის რეგიონთან, დონეს შესართავთან აკავშირებს. ამ მარშრუტმა მოსკოვის დამოკიდებულება ხიდზე შეამცირა, თუმცა ხიდი კვლავაც რჩება მნიშვნელოვანი.
„ოკუპირებულ უკრაინულ ტერიტორიაზე გამავალი სახმელეთო დერეფანი ამ დროისთვის ამცირებს რუსეთის დამოკიდებულებას ხიდზე, მაგრამ მას სრულად არ ანაცვლებს“, — ამბობს სესკურია.
უკრაინამ გააძლიერა საშუალო რადიუსის დრონებით დარტყმების კამპანია რუსული მომარაგების მარშრუტებზე ფრონტის ხაზის მიღმა, მათ შორის რკინიგზებზე, პორტებზე, ენერგოინფრასტრუქტურაზე, ხიდებსა და სხვა ფიქსირებულ გადასასვლელებზე ოკუპირებულ სამხრეთში. სესკურიას თქმით, ხიდზე დარტყმა შეამცირებს რუსეთის ლოგისტიკურ მოქნილობას, თუნდაც ყირიმი ან სამხრეთის ფრონტის მომარაგება სრულად არ შეწყდეს.
„დაზიანება ართულებს რუსულ ლოგისტიკას, მაგრამ არც ყირიმი იჭრება და არც სამხრეთის ფრონტის მომარაგება წყდება“, — ამბობს ის. „მთავარი ეფექტი მოქნილობის დაკარგვაა. რამდენიმე მარშრუტის არსებობა რუსეთს საშუალებას აძლევს გადაანაწილოს მოძრაობა შეფერხებების ან დარღვევების შემთხვევაში. როცა ერთი მთავარი საავტომობილო კავშირი გამორთულია, მანევრის შესაძლებლობა მცირდება.“
ხიდი კვლავაც რჩება მნიშვნელოვან სიცოცხლის ხაზად ყირიმში განლაგებული რუსული ძალებისთვის და ნახევარკუნძულის სამოქალაქო მოსახლეობისთვის. უკრაინის მიერ ზაფხულში ნავთობის საცავებზე, საწვავის ცისტერნებსა და სატრანსპორტო ობიექტებზე განხორციელებულმა მრავალთვიანმა დარტყმებმა ყირიმის ხელისუფლებას აიძულა, მკაცრი საწვავის შეზღუდვები დაეწესებინა.
„ქერჩის ხიდი ყოველდღიური სატრანსპორტო კავშირია სამოქალაქო პირებისთვის — ის აკავშირებს ოკუპირებული ყირიმის მოსახლეობას რუსეთთან“, — ამბობს სესკურია. „მოსახლეობისთვის დაუყოვნებლივი შედეგი, სავარაუდოდ, იქნება ტრანსპორტის შეფერხება, საქონლის მიწოდების შენელება და, შესაძლოა, ტრანსპორტირების ხარჯების ზრდა — ზემოქმედების მასშტაბი დამოკიდებული იქნება იმაზე, რამდენად სწრაფად აღდგება ჩვეულებრივი მოძრაობა.“
კრემლის პრესსპიკერმა დმიტრი პესკოვმა ხიდის დაზიანება შეამცირა.
„ეჭვი არავის ეპარება, რომ ხიდი აღდგება — და კიდევ უკეთესი იქნება, ვიდრე ადრე იყო“, — განაცხადა მან.
ასევე გავრცელდა ინფორმაცია, რომ უკრაინამ ორი სამრეწველო ობიექტი დაარტყა რუსეთის კრასნოდარის რეგიონში, ხიდთან ახლოს. უკრაინულმა მედიამ Telegram-არხ Exilenova-ზე დაყრდნობით, რომელიც პროუკრაინული და ომის მონიტორინგის არხია, გაავრცელა ინფორმაცია, რომ ილსკისა და აფიფსკის ნავთობგადამამუშავებელი ქარხნები დაზიანდა. ეს ორი ქარხანა რეგიონში ყველაზე დიდია და მანამდეც არაერთხელ გამხდარა დრონების სამიზნე. რეგიონულმა Telegram-არხებმა ღამით დრონების თავდასხმების შესახებ გააფრთხილეს, თუმცა დაუყოვნებლივ არ იყო ცნობილი, რა დაზიანდა ან საერთოდ მოხდა თუ არა რაიმე ზიანი, და ეს ცნობები დამოუკიდებლად ვერ დადასტურდა.
თავდასხმები განხორციელდა იმ ფონზე, როცა რუსეთმა და უკრაინამ გააძლიერეს შორ მანძილზე რაკეტების გამოყენება და გააგრძელეს დრონებით დარტყმები ერთმანეთის ტერიტორიაზე არსებულ ობიექტებზე. უკრაინამ ასევე გაავრცელა ინფორმაცია რუსული ღამის შეტევებისა და მათი ჩახშობის შესახებ.
ამასობაში, რუსული ძალები აგრძელებდნენ ინტენსიურ შეტევებს უკრაინის დონეცკის რეგიონში მდებარე დობროპილიასა და კონსტანტინოვკისკენ. ოთხშაბათს საღამოს ვიდეომიმართვაში ზელენსკიმ განაცხადა, რომ უკრაინული ძალები პოზიციებს ინარჩუნებენ, მიუხედავად იმისა, რომ რუსები ორი ქალაქის აღებას ამტკიცებენ.
„რაც შეეხება ფრონტზე არსებულ ვითარებას, ჩვენი პოზიციები მტკიცეა. და მიუხედავად იმისა, რომ რუსები ძალიან ინტენსიურად ცდილობენ წინსვლას დობროპილიასა და კონსტანტინოვკისკენ, ჩვენ ვანადგურებთ ოკუპანტებს“, — განაცხადა მან.
შავი ზღვის პორტ ქალაქ ოდესაზე განხორციელებულ რუსულ დარტყმებს, ოლქის გუბერნატორ ოლეჰ კიპერის ინფორმაციით, სულ მცირე ოთხი ადამიანი ემსხვერპლა და 13 დაშავდა. საცხოვრებელი სახლების, კაფეების და მაღაზიების ფანჯრები დაიმსხვრა, ერთი მანქანა დაიწვა და რამდენიმე სხვა ავტომობილი დაზიანდა. ოდესა ხშირად ხდება რუსული რაკეტებისა და დრონების სამიზნე.
პოლონურმა გაზეთმა Rzeczpospolita-მ, ანონიმურ პოლონურ უსაფრთხოების წყაროებზე დაყრდნობით, გაავრცელა ინფორმაცია, რომ რუსეთის საიდუმლო სამსახური გეგმავდა თავდასხმებს პოლონეთის ტერიტორიაზე, კალინინგრადის რუსულ ექსკლავთან ახლოს, პარალელურად კი ინსცენირებულ თავდასხმას რუსეთის ტერიტორიაზე. გავრცელებული ინფორმაციით, ოპერაციის მიზანი იყო უკრაინის დადანაშაულება და პოლონეთზე ზეწოლა, რათა ვარშავას კიევისთვის მხარდაჭერა შეეწყვიტა.
პოლონეთმა ოქტომბერში კალინინგრადთან საზღვარზე მასშტაბური უსაფრთხოების ოპერაცია ჩაატარა, რომელშიც პოლიცია, სასაზღვრო პოლიცია და სამხედროები მონაწილეობდნენ. პრემიერ-მინისტრმა დონალდ ტუსკმა მაშინ განაცხადა, რომ პოლონურმა დაზვერვამ მიაწოდა ინფორმაცია, თითქოს შეიარაღებული პირები პოლონეთის ტერიტორიაზე შესვლას აპირებდნენ. Rzeczpospolita-ს ცნობით, ოპერაციამ სავარაუდო თავდასხმა აღკვეთა.
პოლონეთის დაზვერვის მინისტრმა ტომაშ სემონიაკმა გაზეთთან საუბარში განაცხადა, რომ „რეალური საფრთხე“ არსებობდა, თუმცა ვარშავამ სხვა დეტალები არ დაადასტურა და არც უარყო, ან დააკონკრეტა, იყო თუ არა ოქტომბრის ოპერაცია რუსული პროვოკაციით გამოწვეული. პოლონეთი ესაზღვრება როგორც უკრაინას, ისე კალინინგრადს და ევროკავშირში კიევის ერთ-ერთ ყველაზე ძლიერ მხარდამჭერად ითვლება. წლის დასაწყისში ამერიკულმა მედიამ გაავრცელა ინფორმაცია, რომ აშშ-ის დაზვერვა მიიჩნევს, რუსეთი შესაძლოა სცადოს NATO-ს ერთგულების გამოცდა წევრ სახელმწიფოზე შეზღუდული თავდასხმით ან უნიფორმის გარეშე ჯარისკაცების NATO-ს ტერიტორიაზე შეყვანით.
უკრაინის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ანდრიი სიბიხამ ჩინეთსა და აშშ-ს მოუწოდა, რუსეთზე ზეწოლა მოახდინონ ომის დასასრულებლად.
„როგორც შეერთებულ შტატებს, ისე ჩინეთს გადამწყვეტი გავლენა აქვთ რუსეთზე, განსაკუთრებით აგრესიისა და ომის დასრულების კონტექსტში“, — განუცხადა სიბიხამ ჟურნალისტებს. „ვიმედოვნებთ და ველით, რომ ეს იქნება საუბრის ტონი: ზეწოლა რუსეთზე ომის დასასრულებლად.“
გერმანიის საგარეო საქმეთა მინისტრმა იოჰან ვადეფულმა განაცხადა, რომ ევროპამ უნდა მიიღოს მონაწილეობა უკრაინის მომავლის შესახებ მოლაპარაკებებში. აზერბაიჯანის საგარეო საქმეთა მინისტრ ჯეიჰუნ ბაირამოვთან ბაქოში შეხვედრისას მან აღნიშნა, რომ რუსეთსა და უკრაინას შორის მოლაპარაკებები ევროპული მონაწილეობის გარეშე არ უნდა გაიმართოს.
„ველოდები და არ მაქვს მიზეზი ეჭვისთვის, რომ უკრაინის მომავლის შესახებ მოლაპარაკებები რუსეთსა და უკრაინას შორის ევროპული მონაწილეობის პირობებში გაიმართება“, — განაცხადა ვადეფულმა. მისი თქმით, ასეთი ჩართულობის გარეშე შეუძლებელი იქნება მდგრადი შეთანხმების მიღწევა, რომელიც ახალ კონფლიქტს აღკვეთს მიმდინარე ომის შემდეგ.
ვადეფულმა მიესალმა შენჟენში დაგეგმილ შეხვედრას ტრამპს, სის და პუტინს შორის. „ყველა საუბარი, რომელიც იმართება, კარგია — როგორც საგარეო პოლიტიკის ექსპერტი, ასე ვამბობ“, — აღნიშნა მან.
ბრიუსელში უკრაინის მხარდამჭერთა შეხვედრაზე აშშ-ის წარმომადგენელმა ელბრიჯ კოლბიმ გააკრიტიკა კიევის მიერ რუსეთის სიღრმეში განხორციელებული დარტყმები, ხოლო გერმანიის თავდაცვის მინისტრმა განაცხადა, რომ აშშ-ის კრიტიკა არასწორია.
გერმანიის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ ასევე მოუწოდა რუსეთს პასუხისგებაში მიცემას მას შემდეგ, რაც უკრაინულმა გამოძიებამ დაასკვნა, რომ რუსულმა ძალებმა უკრაინელი სამხედროების წინააღმდეგ CS გაზი გამოიყენეს.
„რუსეთი აგრძელებს დაუნდობელ ომს უკრაინის წინააღმდეგ და არღვევს ქიმიური იარაღის კონვენციას“, — ნათქვამია სამინისტროს X-ზე გამოქვეყნებულ პოსტში. „უკრაინულმა გამოძიებამ აღმოაჩინა მკაფიო მტკიცებულება აკრძალული ქიმიკატების გამოყენების შესახებ. რუსეთმა პასუხი უნდა აგოს.“
გამოძიება ჩატარდა ქიმიური იარაღის აკრძალვის ორგანიზაციის დახმარებით, რომელმაც 2024 წელს დაადასტურა, რომ საბრძოლო მოქმედებებში აკრძალული CS გაზი უკრაინის რამდენიმე ობიექტზე იქნა აღმოჩენილი. ბოლო გამოძიებამ იარაღი რუსულ სამხედროებს დაუკავშირა და ყურადღება გაამახვილა 2024 წლის სექტემბერში უკრაინის ცენტრალურ ნაწილში უკრაინულ სამხედრო პოსტზე განხორციელებულ თავდასხმაზე. გამომძიებლებმა აღნიშნეს ვიდეო, რომელიც პრორუსულ Telegram-არხზე გავრცელდა და რომელშიც, მათი თქმით, ჩანს, როგორ აგდებს დრონი ცრემლმდენი გაზით სავსე ხელყუმბარას უკრაინელ სამხედროებზე.
რუსეთმა ქიმიური იარაღის კონვენციას ხელი 1993 წელს მოაწერა და 1997 წელს დაადასტურა. ხელშეკრულება კრძალავს მასობრივი არეულობის საწინააღმდეგო აგენტების გამოყენებას ომში.
ევროკომისიამ უკრაინისთვის 2027 წელს დამატებით 45 მილიარდი ევროს (49,3 მილიარდი დოლარი) ფინანსური დახმარება შესთავაზა. კომისიის პრეზიდენტმა ურსულა ფონ დერ ლაიენმა განაცხადა, რომ უკრაინის 2026 წლის საჭიროებები დაფარულია და შემოთავაზებული პაკეტი 2027 წლის საჭიროებების ორ მესამედს დააკმაყოფილებს.
„ერთად, ჩვენს საერთაშორისო პარტნიორებთან ერთად, გავაძლიერებთ უკრაინას. იმდენ ხანს, რამდენიც საჭიროა სამართლიანი და მდგრადი მშვიდობის მისაღწევად“, — განაცხადა ფონ დერ ლაიენმა.
პაკეტიდან მაქსიმუმ 25 მილიარდი ევრო სამხედრო დახმარებაზე იქნება მიმართული, ხოლო 20 მილიარდი — უკრაინის ზოგად ბიუჯეტზე. ევროკავშირმა და მისმა წევრებმა 2022 წლის თებერვალში რუსეთის სრულმასშტაბიანი შეჭრის შემდეგ უკრაინას თითქმის 238 მილიარდი ევროს დახმარება გაუწიეს.

















