The New York Times-ის გამომცემელი AI-კომპანიებს ინტელექტუალური საკუთრების „თავხედურ ქურდობაში“ ადანაშაულებს

WAN-IFRA-ს მსოფლიო მედიის კონგრესზე, რომელიც მარსელში იმართება, The New York Times-ის თავმჯდომარემ და გამომცემელმა ა. ჯი. სულცბერგერმა მკაცრად გააკრიტიკა ხელოვნური ინტელექტის გიგანტები და განაცხადა, რომ ისინი გამომცემლების შრომას, კონტენტსა და ღირებულებას უკანონოდ ითვისებენ. შეგახსენებთ , რომ ამავე ფორუმზე , The New York Times-თან ერთად, AI კატეგორიაში ევროპის გამარჯვებულის რანგით Digital Media Award-ზე წარდგენილია JRC-ის AINews-იცსულცბერგერის თქმით, მაღალი ხარისხის, ორიგინალური ჟურნალისტური კონტენტი AI-მოდელების განვითარებისთვის განსაკუთრებულად ღირებულია, თუმცა ტექნოლოგიური კომპანიები მას ხშირად იყენებენ ნებართვისა და ანაზღაურების გარეშე. მისი შეფასებით, ამგვარი მიდგომა საფრთხეს უქმნის არა მხოლოდ მედიაბიზნესის მდგრადობას, არამედ საზოგადოების წვდომას სანდო ინფორმაციაზე.„ტექნოლოგიური კომპანიები, რომლებიც უკვე არიან კაცობრიობის ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე მდიდარი და გავლენიანი მოთამაშეები, სულ უფრო მნიშვნელოვან როლს იკავებენ საზოგადოებრივი ინფორმაციის ეკოსისტემაში. თუმცა ისინი არ იღებენ იმ პასუხისმგებლობას, რომელიც ამ ძალაუფლებას ახლავს — უზრუნველყონ საზოგადოების წვდომა სანდო ახალ ამბებსა და ინფორმაციაზე“, — განაცხადა სულცბერგერმა.მისი თქმით, AI-პროდუქტების „პირველცოდვა“ სწორედ ინტელექტუალური საკუთრების მასშტაბური მითვისებაა. სულცბერგერმა ეს პროცესი „საჯარო სივრცის მიტაცებად“ შეაფასა და აღნიშნა, რომ ხელოვნური ინტელექტის კომპანიები გამომცემლების მასალებს ისე ეპყრობიან, თითქოს ეს მხოლოდ „მონაცემებია“, და არა ჟურნალისტების, რედაქტორების, ფოტოგრაფების, ანალიტიკოსებისა და მთელი სარედაქციო სისტემების შრომის შედეგი.სულცბერგერმა ხაზგასმით აღნიშნა, რომ მისი კრიტიკა არ ნიშნავს ხელოვნური ინტელექტის უარყოფას. პირიქით, მისი თქმით, The New York Times ყოველთვის აქტიურად იყენებდა ტექნოლოგიურ ინოვაციებს დამოუკიდებელი ჟურნალისტიკის გასაძლიერებლად.„ზოგიერთი ტექნოლოგიური ლიდერი ჩემს სიტყვებს წარმოაჩენს, როგორც ანტი-AI პოზიციას, თითქოს ძველი სტატუს-კვოს დაცვას ან ინოვაციების წინააღმდეგ გამოსვლას. მაგრამ ეს ასე არ არის“, — აღნიშნა მან.სულცბერგერის თქმით, The New York Times-ის ჟურნალისტები თავადაც იყენებენ ხელოვნურ ინტელექტს — პასუხისმგებლობით, ეთიკურად და ადამიანური სარედაქციო გადაწყვეტილებების შენარჩუნებით. AI ეხმარება მათ რეპორტინგის, რედაქტირების, გავრცელებისა და მონეტიზაციის გაუმჯობესებაში. თუმცა, მისი აზრით, პრობლემა ტექნოლოგიაში კი არა, იმ არჩევანშია, რომელსაც დღეს AI-კომპანიები აკეთებენ.„მე არ ვამბობ, რომ ხელოვნური ინტელექტი ან მისი მფლობელი ტექნოლოგიური გიგანტები თავისთავად ცუდები არიან. ვამბობ, რომ ისინი აკეთებენ არჩევანს, რომელიც არღვევს დამკვიდრებულ სამართალს, საფრთხეს უქმნის შემოქმედებითი შრომის სიცოცხლისუნარიანობას და, დიდი ალბათობით, გამოიწვევს დიდ ზიანს“, — განაცხადა სულცბერგერმა.The New York Times-ის გამომცემლის ერთ-ერთი მთავარი არგუმენტი ისაა, რომ AI-კომპანიები დიდ თანხებს ხარჯავენ თავიანთი სისტემებისთვის აუცილებელ რესურსებზე — ტალანტზე, გამოთვლით სიმძლავრეებზე, ენერგიაზე — მაგრამ უარს ამბობენ კონტენტის სამართლიან ანაზღაურებაზე.„ტალანტი, გამოთვლითი რესურსი, ენერგია და მონაცემები — ოთხივე აუცილებელია AI-ის წარმატებისთვის. პირველ სამში ისინი ფულს იხდიან. მონაცემებს კი ნებართვისა და კომპენსაციის გარეშე იღებენ“, — თქვა სულცბერგერმა.მისი შეფასებით, ეს არ ხდება მხოლოდ მაშინ, როცა მასალა ღია სივრცეშია ხელმისაწვდომი. AI-ბოტები ხშირად არღვევენ საიტების მკაფიო შეზღუდვებსაც და იღებენ მასალას იქიდანაც, სადაც წვდომა შეზღუდულია, მათ შორის — პეივოლის მიღმა განთავსებული კონტენტიდან.სულცბერგერის თქმით, განსაკუთრებით საგანგაშოა ის, რომ AI-მოდელების წარმატება დიდწილად სწორედ მონაცემთა ხარისხზეა დამოკიდებული. შესაბამისად, ორიგინალური ჟურნალისტიკა, რომელიც ფაქტების გადამოწმებას, წყაროებთან მუშაობას, რეპორტინგს და პროფესიულ სტანდარტებს ეფუძნება, ამ სისტემებისთვის ერთ-ერთი ყველაზე ღირებული რესურსია.სულცბერგერმა გაიხსენა, რომ The New York Times-მა OpenAI-სა და Microsoft-ს სასამართლოში უჩივლა. მისი თქმით, სარჩელი ეხება როგორც მათი მოდელების წვრთნის პროცესში Times-ის მასალების გამოყენებას, ისე ამ მასალების შემდგომ გამოყენებას AI-პროდუქტებში.თუმცა მან ისიც აღნიშნა, რომ სამართლებრივი ბრძოლა ხანგრძლივი და ძვირადღირებულია. The New York Times-ის შემთხვევაში, პროცესი უკვე ორ წელიწად-ნახევარზე მეტია გრძელდება და 20 მილიონ დოლარზე მეტი დაჯდა. სულცბერგერის თქმით, მედია ორგანიზაციების უმეტესობას მსგავსი რესურსი არ აქვს, რაც AI-გიგანტებს კიდევ უფრო ძლიერ პოზიციაში აყენებს.სულცბერგერის შეფასებით, მედიას უკვე ჰქონდა მძიმე გამოცდილება ტექნოლოგიურ პლატფორმებთან ურთიერთობაში. ბოლო 20 წლის განმავლობაში აშშ-ში 3000-ზე მეტი გაზეთი დაიხურა. თუმცა, მისი აზრით, AI-ის გამოწვევა შესაძლოა კიდევ უფრო მძიმე აღმოჩნდეს.წინა ციფრულ ეპოქაში არსებობდა გარკვეული, თუნდაც არათანაბარი, „ღირებულების გაცვლა“: პლატფორმები გამომცემლებს აუდიტორიამდე მისასვლელ გზას აძლევდნენ, სანაცვლოდ კი სარეკლამო შემოსავლის დიდ ნაწილს იღებდნენ. AI-ის ეპოქაში ეს მოდელი იცვლება. საძიებო სისტემები და AI-პლატფორმები მომხმარებლებს პასუხებს პირდაპირ აწვდიან, რის შედეგადაც მკითხველი სულ უფრო იშვიათად გადადის გამომცემლების ვებგვერდებზე.სულცბერგერის თქმით, დღეს Google-ის მომხმარებლის ბმულზე გადასაყვანად ბევრად მეტი ძალისხმევაა საჭირო, ვიდრე ათი წლის წინ. სხვა AI-მოდელები კი გამომცემლებისთვის კიდევ უფრო ნაკლებ ტრეფიკს ქმნიან. შედეგად, ახალი ამბების ვებგვერდებზე აუდიტორია მკვეთრად მცირდება.სულცბერგერმა მედია ინდუსტრიას მოუწოდა, არ გაიმეოროს ის შეცდომა, რომელიც ბევრმა გამომცემელმა ინტერნეტის ადრეულ წლებში დაუშვა, როცა დომინანტური განწყობა იყო — „ინფორმაცია უნდა იყოს უფასო“.„ამჯერად ჩვენ არ გვაქვს უფლება, ისეთივე გულუბრყვილოები ვიყოთ. ახალი ამბების ორგანიზაციები დღეს უფრო მცირე და სუსტები არიან, ვიდრე ორი ათწლეულის წინ. ტექნოლოგიური გიგანტები კი უფრო დიდი, ძლიერი და მზად არიან, საკუთარი ძალაუფლება გამოიყენონ“, — განაცხადა მან.მისი თქმით, AI-ის ტალღა შესაძლოა უფრო სწრაფი და მასშტაბური იყოს, ვიდრე წინა ტექნოლოგიური რყევები. ამიტომ მედიამ დროულად უნდა დაიცვას საკუთარი შრომა, უფლებები და აუდიტორიასთან პირდაპირი კავშირი.„ინფორმაცია ღირებულია. ჟურნალისტიკა ღირებულია“, — თქვა სულცბერგერმა.სულცბერგერმა მედიაორგანიზაციებს რამდენიმე მიმართულებით მოქმედებისკენ მოუწოდა.პირველი — გამომცემლებმა უნდა დაიცვან საკუთარი უფლებები და არ შეეგუონ მათი მასალების სისტემურ მითვისებას. მისი თქმით, დუმილი საბოლოოდ შეასუსტებს იმ საფუძველს, რომელზეც ხარისხიანი ჟურნალისტიკა დგას.მეორე — AI-კომპანიებთან შეთანხმებები სიფრთხილით უნდა გაფორმდეს. თუ მედიაორგანიზაცია ხელშეკრულებაზე მიდის, მან უნდა შეაფასოს, შეესაბამება თუ არა შეთავაზებული ანაზღაურება რეალურ ღირებულებას.მესამე — მედია ინდუსტრიამ უნდა იმუშაოს კანონმდებლებთან, რათა გაძლიერდეს ინტელექტუალური საკუთრების დაცვა, შეიზღუდოს უნებართვო ბოტ-სქრეიპინგი და AI-პლატფორმებს დაეკისროთ გამჭვირვალობის ვალდებულება, თუ როგორ იყენებენ ისინი გამომცემლების მასალებს.მეოთხე — გამომცემლებმა ერთად უნდა იმოქმედონ. სულცბერგერის თქმით, ინდივიდუალურად ბევრ მედიას არ აქვს საკმარისი რესურსი, დაუპირისპირდეს ტექნოლოგიურ გიგანტებს, ამიტომ საჭიროა ერთიანი პოზიცია და თანამშრომლობა სხვა შემოქმედებით ინდუსტრიებთანაც.სულცბერგერმა ასევე აღნიშნა, რომ AI-ისგან თავის არიდება გამოსავალი არ არის. პირიქით, მედია ორგანიზაციებმა ტექნოლოგია სწორად უნდა გამოიყენონ, რადგან მას შეუძლია სარედაქციო და ბიზნესპროცესების გაუმჯობესება. თუმცა ეს უნდა მოხდეს ჟურნალისტური ეთიკის, ადამიანური კონტროლისა და სანდოობის პრინციპების დაცვით.მისი აზრით, მომავალში განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი გახდება, რომ მედია იყოს არა მხოლოდ პლატფორმებზე გავრცელებული კონტენტის მწარმოებელი, არამედ დამოუკიდებელი დანიშნულების ადგილი — სივრცე, სადაც აუდიტორია პირდაპირ მიდის სანდო ინფორმაციის მისაღებად.ამისთვის კი მედიას სჭირდება ისეთი ჟურნალისტიკა, რომელსაც საკუთარი „მიზიდულობის ძალა“ ექნება. სულცბერგერის თქმით, ამ ძალის საფუძველი ორიგინალური რეპორტინგია — ისეთი შრომა, რომელსაც AI ვერ ჩაანაცვლებს, თუ მას რეალური ადამიანური დაკვირვება, წყაროებთან ურთიერთობა, კონტექსტის გააზრება და პასუხისმგებლობა სჭირდება.სულცბერგერის გამოსვლის მთავარი გზავნილი იყო, რომ AI-ის ეპოქაში მედიას უფრო ხმამაღლა მოუწევს საკუთარი როლის ახსნა. მისი თქმით, ტექნოლოგიურ გიგანტებს უზარმაზარი საკომუნიკაციო რესურსი აქვთ, ამიტომ ჟურნალისტიკამაც უნდა შეძლოს საზოგადოების დარწმუნება, რატომ არის ორიგინალური რეპორტინგი აუცილებელი ჯანსაღი საზოგადოებისთვის, უსაფრთხო სახელმწიფოებისთვის და ძლიერი დემოკრატიებისთვის.„ჩვენი პროფესია ძალიან ჩუმი, ძალიან პასიური და ძალიან დანაწევრებული იყო იმ კომპანიების ძალადობის წინაშე, რომლებიც AI-რევოლუციას უძღვებიან“, — განაცხადა სულცბერგერმა.მისი თქმით, მედია არ უნდა დაუშვას, რომ AI-ის ენთუზიასტებმა საჯარო დისკუსია სრულად დაიკავონ და ჩაახშონ საუბარი ორიგინალური ჟურნალისტიკის მდგრად მომავალზე. გამომცემლებმა არ უნდა უყურონ პასიურად, როგორ ცდილობენ AI-კომპანიები იმ უფლებების დემონტაჟს, რომლებიც ავტორებსა და რედაქციებს საკუთარი ნამუშევრის კონტროლის შესაძლებლობას აძლევს.სულცბერგერის შეფასებით, დღეს საფრთხე მხოლოდ შემოსავლის დაკარგვა არ არის. საფრთხეა ისიც, რომ ჟურნალისტური შრომა გამოიყენება ისეთი პროდუქტების შესაქმნელად, რომლებიც თავად ამ შრომის შემქმნელებს აუდიტორიასა და შემოსავალს ართმევს.მისი გზავნილი მკაფიოა: AI-ის ეპოქაში ჟურნალისტიკამ უნდა დაიცვას საკუთარი ღირებულება, გამოიყენოს ტექნოლოგია პასუხისმგებლობით და, რაც მთავარია, არ დათმოს ის უფლებები, რომელზეც დამოუკიდებელი მედიის არსებობა დგას.