ტიფანი უატ სმიტი: უცნობებთან ხანმოკლე ინტიმურობა რუსულ კულტურასა და ტორონტოს ფრენაზე

რუსულში სიტყვა „პოპუტჩიკი“ ნიშნავს უცნობ ადამიანს, რომელსაც მოგზაურობისას შეხვდები და საბოლოოდ ყველაფერს უყვები, რადგან იცი, რომ მას აღარასოდეს ნახავ. ინგლისური „fellow traveller“-ის მსგავსად, „პოპუტჩიკი“ მარქსისტული სიმპათიის მქონე ადამიანების აღსანიშნავადაც გამოიყენებოდა, თუმცა მე ყველაზე მეტად მისი თავდაპირველი მნიშვნელობა მაინტერესებს.იდეა, რომ შეიძლება უსაფრთხოდ გავუმხილოთ უცნობებს ჩვენი ტვირთი, ან მათგან მივიღოთ საიდუმლოებები, ღრმად არის გამჯდარი რუსულ კულტურაში. ეს ჩანს ლევ ტოლსტოის „კრეცერის სონატაში“: როცა ფანჯრები თრთიან და ტუნდრა ჰიპნოზურად ჩქარდება, პოდნიშევი თავის ცხოვრების ამბავს — ქორწინებას, ღალატს და მკვლელობას — უყვება. ან ვენედიქტ ეროფეევის 1970-იანი წლების სატირაში „მოსკოვი ბოლომდე“, სადაც პენსიაზე გასული კაბელის მონტიორი მთვრალი მატარებელს ჩაჯდება და პოლიტიკაზე, საზოგადოებაზე, სიყვარულზე და, რა თქმა უნდა, არაყზე, ბრწყინვალე მონოლოგს წარმოთქვამს. ჩემი რუსი მეგობარი ხუმრობს, რომ ეს „თერაპიაა, საბჭოთა სტილში“.მიუხედავად იმისა, რომ ყურსასმენებისა და მოწყობილობების გავრცელება უცნობებთან საუბარს თითქმის რადიკალურს ხდის, ალბათ ყველას გვაქვს საკუთარი „პოპუტჩიკის“ ისტორია. შესაძლოა, მანქანით მგზავრობისას, აეროპორტის ბარში ან იმ მოგზაურობისას, როცა ავტობუსი გაფუჭდა, ვინმესთან ინტიმური საიდუმლოებები გავცვალეთ.ამ წლის დასაწყისში, როცა სამუშაოდ ტორონტოში გრძელმგზავრიან ფრენაზე ვიმყოფებოდი, ჩემს გვერდით აღფრთოვანებული ახალგაზრდა ბიჭების ჯგუფი იჯდა. გულში დამწყვიტა (თუმცა, აღსანიშნავია, რომ ისინი შესანიშნავად იქცეოდნენ). ალბათ მათაც, როცა თავიანთ რიგში დაბნეული, შუახნის, სათვალეიანი ტიპი ნახეს, ნაცვლად ლამაზი ახალგაზრდა გოგოსი, რომელთანაც შეიძლებოდა ეფლირტათ. ყურსასმენები გავიკეთეთ და თავაზიანად ვაიგნორეთ ერთმანეთი, სანამ დილის ოთხ საათზე, როცა ყველა მშვიდად ხვრინავდა, ჩემი მეზობელი და მე ჩურჩულით საუბარი დავიწყეთ. აღმოჩნდა, რომ ისინი ბრიტანეთის სამეფო საზღვაო ძალების წყალქვეშა ნავების მეზღვაურები იყვნენ, რომლებიც კანადის ყინულოვან სანაპიროზე გადიოდნენ წვრთნას.ბუნებრივია, ძალიან მინდოდა მათი წყალქვეშა ცხოვრების ყველა დეტალი გამეგო, მაგრამ ყველაზე მეტად მისი მორიდებული აღიარებები დამამახსოვრდა: რომ ძალიან სურდა შეყვარებული ჰყოლოდა — თვეების განმავლობაში შორს ყოფნის გამო რთული იყო კავშირის დამყარება — და რომ ნერვიულობდა იმ გამოსვლაზე, რომელიც უნდა გაეკეთებინა. თავის მხრივ, მე ჩემი შიშები გავუზიარე, რომლებიც ბოლო დროს კარიერული ცვლილების გამო მქონდა. შემდეგ განათება აინთო, სალონი გამოცოცხლდა და ჩვენ ისევ ჩვენს ცალკეულ სამყაროში დავბრუნდით, ერთმანეთს წარმატება ვუსურვეთ ჩამოსვლისას. ეს იყო გულწრფელი და გამაფართოებელი მომენტი, როცა ორივე ვიქეცით მოწყვლადები.ჩვენს მარტო და დაყოფილ დროში, ეს წამიერი ინტიმურობა უცნობებთან ძალიან მნიშვნელოვანია, თუმცა დიდი ხანია გვასწავლიან, რომ ისინი უნდა უგულვებელვყოთ. ძვ. წ. IV საუკუნეში, არისტოტელე მეგობრობის იერარქია შექმნა, რომელიც დღემდე გვდევს. ყველაზე მაღლა იყო „სრულყოფილი მეგობრობა“ — გონების მთელი ცხოვრების განმავლობაში შეხვედრა. ყველაზე დაბლა კი სხვადასხვა შემთხვევითი, პრაქტიკული ალიანსები, რომლებიც დროის გასაყვანად ან ურთიერთსასარგებლოდ იქმნებოდა.ამ ნაკლებად ღირებული მეგობრობების პრობლემა ის იყო, რომ ისინი თითქოს მარტივად შეიძლებოდა გადაგეყარა: „როცა მეგობრობის მოტივი ქრება, მეგობრობაც მთავრდება“, — წერდა არისტოტელე უკმაყოფილო ტონით. შეიძლება ცოტა გადაჭარბებული იყოს იმ ადამიანის მეგობრად მოხსენიება, ვისთანაც მხოლოდ ერთი საათი ვისაუბრე, მაგრამ თუ არისტოტელე მართალია და ურთიერთობის ხანგრძლივობა მისი ღირებულების საზომია, მაშინ წამიერი კავშირები ყველაზე ნაკლებად ღირებულია ჩვენი ყურადღებისა და ინტერესისთვის.თუმცა, ჩვენგან უმეტესობა აღიარებს, რომ ასეთი კავშირები შეიძლება ღრმად და მუდმივად შეგვეხოს. არისტოტელეს იერარქიის ნაცვლად, ალბათ დროა მივიღოთ „ურთიერთობის ანარქიის“ კონცეფცია, რომელიც პოლიამორული საზოგადოებებში გავრცელებულია. ურთიერთობის ანარქისტები გვთავაზობენ, რომ არ დავალაგოთ ჩვენი რომანტიკული ურთიერთობები, მეზობლები, ხანგრძლივი და ხანმოკლე მეგობრობები, არამედ თითოეული კავშირის უნიკალურ ღირებულებას და თვისებებს დავინახოთ.მტკიცებულებები ნამდვილად მიუთითებს, რომ ყველაზე უმნიშვნელო კავშირიც კი უცნობთან შეიძლება მნიშვნელოვანი სარგებელი მოგვცეს. თუნდაც მცირე საუბარი, მაგალითად, ამინდის შესახებ, ზრდის ჩვენი კუთვნილებისა და კავშირის შეგრძნებას (მკვლევარები ამბობენ, რომ უფრო ფორმა მნიშვნელოვანია, ვიდრე შინაარსი). ხშირად გვგონია, რომ ახლო მეგობარი იმით გამოირჩევა, რომ ყველაფრის თქმა შეგვიძლია, მაგრამ არანაკლებ ხშირად, უცნობთან უფრო უსაფრთხოდ ვგრძნობთ თავს, რადგან ნაკლებად სავარაუდოა, რომ შეგვაფასებენ ან შემაწუხებელ კითხვებს დაგვისვამენ. შოჯი მორიმოტოს 2023 წლის მემუარში „ქირაობა ადამიანი, რომელიც არაფერს აკეთებს“, სადაც ის უცნობებს კომპანიონობას სთავაზობს, წერს: „ბევრი მნიშვნელოვანი რამ შეიძლება ისაუბრო ადამიანებთან, რომელთაც კარგად არ იცნობ ან საერთოდ არ იცნობ. საუბრის სიღრმე და ურთიერთობის სიღრმე ყოველთვის არ თანხვდება.“რაც არ უნდა სკეპტიკურად ვიყოთ ონლაინ სივრცეების მიმართ — და ამის მიზეზიც გვაქვს — ისინი მაინც ის ადგილია, სადაც უცნობებთან საიდუმლოებების გაცვლა შედარებით მარტივად შეგვიძლია. 1990-იან წლებში ტრანს ადამიანები ინტერნეტის ადრეულ ჩათ-რუმებში იკრიბებოდნენ. ერთმანეთისთვის მხოლოდ ნიკებით ცნობილი, ხშირად გაფრთხილების გარეშე გამქრალი, ისინი დროებით მეგობრობებს ქმნიდნენ, რომლებიც მაინც ძალიან მნიშვნელოვანი იყო: 1991 წელს, ტერრი მეინი, 39 წლის ტრანს ქალი, CompuServe-ის GenderLine ფორუმზე სტუმრობას „ელექტრონულ ჩახუტებას“ ადარებდა.თუმცა, მიუხედავად იმისა, რომ ონლაინ შეხვედრები შეიძლება გადამწყვეტი იყოს, ისინი რეალურ სამყაროში შეხვედრებისგან მნიშვნელოვანად განსხვავდება. ემოციური კავშირის დიდი ნაწილი ქვეცნობიერად ხდება — ტონისა და რიტმის, ჟესტის, თუნდაც სუნის მიხედვით. რეალურ სამყაროში საუბრები სხვა რისკის დონეს ატარებს, რადგან როცა რაღაც არასწორად მიდის, უბრალოდ ვერ „დალოგინდები“ (რუსულ ვაგონებშიც კი იყო თავისი წილი მოსაწყენი და საშიში პერსონაჟებისა). რეალურ სამყაროში უნდა ვისწავლოთ მოლაპარაკება, უხერხულობისა და სირთულის ატანა, ტაქტიანად გადამისამართება ან უკან დახევა. ეს ნაზი და გაბედული საქმეა, რომლის ფასიც ყველას ერთნაირად არ ეკისრება. მაგრამ თუ ამ სოციალურ უნარებს მთლიანად უგულვებელვყოფთ, ისინი სუსტდება.და ამაში იმდენი რამ არის მოსაპოვებელი და სასწავლი. მე არ მახსოვს იმ ახალგაზრდა კაცის სახელი, რომელსაც ტორონტოს ფრენაზე შევხვდი. მაგრამ ზუსტად მახსოვს, როგორ გამომაღვიძა ამ გაცვლამ. დაკავშირებული და ცნობისმოყვარე. განტვირთული, საბჭოთა სტილში. მაგრამ ყველაზე მეტად — გაოცებული სხვების საოცარი ცხოვრებით.ტიფანი უატ სმიტი არის წიგნის „Bad Friend“ (Faber) ავტორი. Guardian-ის მხარდასაჭერად შეიძინეთ თქვენი ეგზემპლარი guardianbookshop.com-ზე. შესაძლოა, მიწოდების საფასური დაემატოს.https://images.theguardian.com/image.jpg„მოსკოვი ბოლომდე“ — ვენედიქტ ეროფეევი (Northwestern University Press, £26.99)„მეგობრები“ — რობინ დანბარი (Little, Brown, £13.99)„Friendaholic“ — ელიზაბეთ დეი (4th Estate, £16.99)