რუსეთი იმაზე პატარაა, ვიდრე აქამდე რუკაზე ხედავდი. მსოფლიოს ახალი რუკა აქვს!

თუ მსოფლიო რუკაზე რუსეთისთვის შეგიხედავს და გიფიქრია, რომ ის თითქმის ნახევარ დედამიწას იკავებს, აფრიკა კი გრენლანდიის ზომისაა — აღმოჩნდა, რომ თვალს არა გეოგრაფია, არამედ რუკა ატყუებდა.საქმე მერკატორის პროექციაშია — მსოფლიო რუკის იმ მოდელში, რომელსაც სკოლებში, ატლასებსა და სხვადასხვა ციფრულ პლატფორმაზე საუკუნ საუკუნეების განმავლობაში ვიყენებდით.ეს პროექცია ფლამანდიელმა კარტოგრაფმა გერარდუს მერკატორმა ჯერ კიდევ 1569 წელს შექმნა. მისი დანიშნულება დედამიწის რეალური მასშტაბების ზუსტად ჩვენება კი არა, ზღვაოსნებისთვის ნავიგაციის გამარტივება იყო. რუკაზე მიმართულებები და კუთხეები სწორად ჩანდა, რაც გემების კურსის დასაგეგმად ძალიან მნიშვნელოვანი გახლდათ.თუმცა მერკატორის რუკას ერთი თვალსაჩინო პრობლემა აქვს: რაც უფრო ახლოსაა ტერიტორია პოლუსებთან, მით უფრო გადიდებულად ჩანს. ამიტომ რუსეთი, კანადა, ევროპა და გრენლანდია რეალურზე გაცილებით დიდ სივრცეს იკავებს, ხოლო ეკვატორთან მდებარე აფრიკა და სამხრეთი ამერიკა — დაპატარავებულია.ყველაზე შთამბეჭდავი მაგალითი გრენლანდია და აფრიკაა. მერკატორის რუკაზე ისინი თითქმის თანაბარი ზომის ტერიტორიებად ჩანს, სინამდვილეში კი აფრიკა გრენლანდიაზე დაახლოებით 14-ჯერ დიდია.რუსეთი ნამდვილად მსოფლიოს უდიდესი სახელმწიფოა, მაგრამ რუკაზე მისი მასშტაბი მაინც მნიშვნელოვნად გაზვიადებულად გვქონდა წარმოდგენილი. სწორედ ამიტომ, ახალი პროექციის ნახვისას ის თითქოს „პატარავდება“, აფრიკა კი თავის რეალურ ზომას იბრუნებს.მსოფლიო რუკა იცვლება2026 წლის 4 სექტემბერს გაეროს გენერალურმა ასამბლეამ მხარი დაუჭირა ინიციატივას, რომელიც მერკატორის პროექციის ნაცვლად 2018 წელს შექმნილი „თანაბარი დედამიწის“ — Equal Earth-ის პროექციის ფართოდ გამოყენებას ითვალისწინებს.რეზოლუციას მხარი 164-მა სახელმწიფომ დაუჭირა. წინააღმდეგ ხმა მხოლოდ შეერთებულმა შტატებმა მისცა, ხოლო ექვსმა ქვეყანამ — მათ შორის საქართველომ, უკრაინამ, მოლდოვამ, სერბეთმა, ლიეტუვამ და ესტონეთმა — თავი შეიკავა.ინიციატივას ტოგო, აფრიკის კავშირი და აფრიკული სახელმწიფოები უძღვებოდნენ. მათი მთავარი არგუმენტია, რომ ძველმა რუკამ აფრიკის არა მხოლოდ გეოგრაფიული, არამედ სიმბოლური „დაპატარავებაც“ გამოიწვია.მათი შეფასებით, როდესაც რუკაზე ჩრდილოეთისა და დასავლეთის სახელმწიფოები რეალურზე ბევრად დიდად ჩანს, ეს წლების განმავლობაში გავლენას ახდენს იმაზეც, თუ როგორ აღიქვამს მსოფლიო სხვადასხვა კონტინენტის პოლიტიკურ, ეკონომიკურ და კულტურულ მნიშვნელობას.რას გვიჩვენებს ახალი რუკა?Equal Earth-ის პროექცია კარტოგრაფებმა ტომ პატერსონმა, ბოიან შავრიჩმა და ბერნჰარდ ჯენიმ 2018 წელს შექმნეს. ახალი მოდელი ტერიტორიების ფართობებს ერთმანეთთან რეალური პროპორციით გვიჩვენებს.ამ რუკაზე აფრიკა გაცილებით დიდია, რუსეთი და კანადა კი — იმაზე პატარა, ვიდრე მათ მერკატორის პროექციაზე ვხედავდით.ეს არ ნიშნავს, რომ ახალი რუკა ყველაფერს იდეალურად აჩვენებს. დედამიწა მრგვალია და მისი ბრტყელ ზედაპირზე გადატანა რაიმე სახის დამახინჯების გარეშე შეუძლებელია. ზოგი პროექცია უკეთ ინარჩუნებს მიმართულებებს, ზოგი — ფორმებს, ახალი Equal Earth კი ტერიტორიების რეალური ფართობების დაცვას ანიჭებს უპირატესობას.გაეროს გადაწყვეტილება მერკატორის რუკას არ კრძალავს. რეზოლუც იურიდიულად ს სავალდებულო არ არის და ძველი პროექცია კვლავ შეიძლება გამოიყენონ იქ, სადაც მისი ძლიერი მხარე — მიმართულებების ზუსტად ჩვენება — აუცილებელია.თუმცა გაეროს გადაწყვეტილებამ შეიძლება შეცვალოს მსოფლიო რუკები სკოლებში, სახელმძღვანელოებში, მედიაში, საერთაშორისო ორგანიზაციებსა და ციფრულ პლატფორმებზე.