ბრიტანეთის ერთ-ერთი ყველაზე იშვიათი ველური ყვავილის ათასობით ნიმუში უსაფრთხო ადგილას გადაიტანეს შოტლანდიის ნაპირთან, სადაც ისინი ზღვის ეროზიის გამო გადაშენების საფრთხის წინაშე იდგნენ.
კონსერვაციონისტებმა კულბინის ტყეში (მორეი) 3 400 ერთყვავილა ზამთარგრილი გადაარჩინეს, რათა დაეცვათ სახეობა, რომლის ბრიტანეთში პოპულაცია ბოლო 50 წლის განმავლობაში ნახევარზე მეტით შემცირდა.
„ჯერ არ ვიცით, რამდენი მცენარე გადარჩება კულბინის ტყეში ახალ ადგილას, მაგრამ ვიცით, რომ მხოლოდ დროის საკითხი იყო, როდის ჩაიყრებოდა ყველა მათგანი ზღვაში, თუ იქ დავტოვებდით,“ — განაცხადა იეინ მაკდონალდმა, NatureScot-ის ბიომრავალფეროვნების მრჩეველმა.
ბრიტანეთში ეს პატარა, ვარსკვლავის ფორმის ველური ყვავილი მხოლოდ ჩრდილო-აღმოსავლეთ შოტლანდიის ფიჭვნარებში გვხვდება. ის მხოლოდ შვიდ ლოკაციაზეა შემორჩენილი, საიდანაც მხოლოდ სამშია ჯანმრთელი პოპულაციები, — აღნიშნავს Plantlife Scotland-ი.
საქველმოქმედო ორგანიზაციამ, Forestry and Land Scotland-თან, NatureScot-თან და მოხალისეებთან ერთად, მცენარეების გადატანა მას შემდეგ გადაწყვიტა, რაც ბოლო წლებში ნაპირთან 2-3 მეტრი მიწა ზღვაში ჩაიშალა.
სემ ჯოუნსმა, Plantlife Scotland-ის უფროსმა ეკოლოგიურმა მრჩეველმა, განაცხადა: „კონსერვაციის ეს ინოვაციური მეთოდი დაეხმარება, რომ გადაშენების პირას მყოფი სახეობები, როგორიცაა ერთყვავილა ზამთარგრილი, არ დავკარგოთ.“
ყვავილების გადატანამ მათი მიწისქვეშა საკვებ-სამაგრი სისტემების ამოძირკვა მოითხოვა. მოხალისეები მცენარეების გარშემო ნიადაგის მონაკვეთებს ჭრიდნენ, რათა შეენარჩუნებინათ სოკოების ქსელი, რომელზეც მათი გაღივება და გადარჩენა დამოკიდებულია.
ფოტოსინთეზის გზით ენერგიის მიღებასთან ერთად, ერთყვავილა ზამთარგრილი ტყის ნიადაგში არსებულ სოკოებიდანაც იღებს ენერგიას — ეს ურთიერთობა ართულებს მცენარის შემცირების მიზეზების გაგებასა და პროცესის შეჩერებას.
Plantlife-ის ცნობით, ტყის მართვის ცვლილებებმა იმ სოკოების არსებობის პირობები შეცვალა, ხოლო კლიმატის კრიზისით გამოწვეულმა უფრო ცხელმა და მშრალმა პირობებმა ნიადაგის ტენიანობა შეამცირა, რაც მცენარისთვის აუცილებელია.
მიუხედავად იმისა, რომ შოტლანდიაში დაახლოებით 50 000 მცენარეა შემორჩენილი, ისინი ფესვების საშუალებით გენეტიკურად იდენტური ნამატებით მრავლდებიან. გენეტიკურად განსხვავებული ინდივიდების რაოდენობა შესაძლოა 500-ზე ნაკლები იყოს. ერთ ლოკაციაზე დაახლოებით 100 მცენარე მხოლოდ ორ განსხვავებულ ინდივიდს წარმოადგენდა.
მცენარეების გადარჩენის ოპერაციაში 18 მოხალისე მონაწილეობდა, რაც უფრო მცირე მასშტაბის საცდელი პროექტის გაგრძელება იყო. ინიციატივას შოტლანდიის მთავრობის ბუნების აღდგენის ფონდი აფინანსებდა.
კონსერვაციონისტებმა მცენარეებისა და თესლების მცირე რაოდენობა სხვა ტყეშიც გადაიტანეს, სადაც ეს სახეობა აქამდე არ დაფიქსირებულა, იმ იმედით, რომ ახალი პოპულაცია შეიქმნება.
მაკდონალდმა აღნიშნა: „ნებისმიერი გადარჩენილი მცენარე წარმატებად ჩაითვლება, და თუ შევძლებთ, რომ მეტი მცენარე შევიტანოთ არსებულ მცირე პოპულაციებში, მათი გამძლეობა ჩვენს ცვალებად გარემოში კიდევ უფრო გაძლიერდება.“
