ბნელ ოთახში კაიროში, 13 წლის ბიჭი ტელევიზორის ეკრანს უყურებს და თითქმის არ ახამხამებს თვალებს.
ეკრანი ციმციმებს და „რეალ მადრიდის“ სუპერვარსკვლავი ვინისიუს ჟუნიორი ჩნდება, რომელიც პირდაპირ არაბულ ენაზე მიმართავს ბიჭს: „ზაჰერ, მახაბა“ — გამარჯობა, ზაჰერ.
ზაჰერი თითქმის არ იძვრის, თვალები ფართოდ აქვს გახელილი და საყვარელ ფეხბურთელს უყურებს.
ჩვენ პირველად შევხვდით ზაჰერს ერთი წლის წინ სუდანის დედაქალაქ ხარტუმის ნანგრევებში. ის იყო პატარა, ჩუმი ბავშვი, ომით დაღარული — მილიონობით ბავშვიდან ერთ-ერთი, ვისი ცხოვრებაც თავდაყირა დადგა მას შემდეგ, რაც ქვეყნის არმიამ და ნახევრადსამხედრო „სწრაფი მხარდაჭერის ძალებმა“ (RSF) 2023 წელს ბრძოლა დაიწყეს.
გაეროს ბავშვთა ფონდის, UNICEF-ის მონაცემებით, სუდანში ახლა 17 მილიონზე მეტი ბავშვი ჰუმანიტარულ დახმარებას საჭიროებს. ორგანიზაცია აცხადებს, რომ შეძლო დაედასტურებინა მინიმუმ 4 300 ბავშვის დაღუპვა ან დასახიჩრება, თუმცა მიიჩნევს, რომ რეალური რიცხვი ბევრად უფრო მაღალია.
ზაჰერმა დრონული დარტყმის შედეგად ორივე ფეხი დაკარგა. სპეციალიზებულ მკურნალობაზე ხელმისაწვდომობის არარსებობის გამო, ოცნებობდა იმ დღეზე, როცა ისევ შეძლებდა სიარულს და ფეხბურთის თამაშს.
ერთი წლის შემდეგ, როცა ეგვიპტის დედაქალაქში მის ბინაში შევდივართ, ზაჰერი უზარმაზარი ჩახუტებით გვეგებება. დედამისი, ჰაბიბა, ჩვენც გულთბილად გვხვდება.
ბიჭი, რომელიც მახსოვს მორიდებული და ჩაკეტილი, თითქმის შეუცნობელია. ახლა თავდაჯერებულია, ხალისიანი და ღიმილიანი. და ის ორი ახალი პროთეზის ფეხზე დგას.
თითქმის ერთი წელია, კაირო მისი სახლია. აქ გაიკეთა ოპერაცია და თვეების განმავლობაში გადიოდა რეაბილიტაციას, ახლა კი ისევ შეუძლია სიარული და ბურთის დარტყმა.
როცა 2025 წელს შევხვდით, გვითხრა, რომ მისი საყვარელი ფეხბურთელი ვინისიუს ჟუნიორი იყო. ჩვენ ეს ინფორმაცია გადავეცით „რეალ მადრიდის“ ვარსკვლავს, რომელმაც თქვა, რომ სურდა პირადი ვიდეომიმართვა გაეგზავნა. კაიროში კვლავ შევხვდით და ერთად ვუყურეთ ვიდეოს.
„შენი ამბავი გავიგე. ვიცი, ბოლო თვეები როგორი რთული იყო შენთვის,“ — იწყებს ბრაზილიელი ფეხბურთელი.
ვინისიუსი გახდა ერთ-ერთი მთავარი ხმა ფეხბურთში რასიზმის წინააღმდეგ და შავკანიანთა მხარდასაჭერად, და ზაჰერის სახეზე ღიმილი ჩნდება, როცა ფეხბურთელი ეუბნება: „შენ ხარ შრომისმოყვარე შავკანიანი ბიჭი. ძალიან მინდა, რომ კარგად გამოიყენო შენი ახალი პროთეზის ფეხები, დაბრუნდე ფეხბურთში და იპოვო ბედნიერება. ამას იმსახურებ.“
შემდეგ მოდის მოწვევა: „მინდა დაგპატიჟო მადრიდის მატჩზე. შეგვიძლია ერთად გავატაროთ დღე.“
ზაჰერი ემოციებით ავსებული დგება და ოთახიდან გადის. რამდენიმე წუთში ბრუნდება და აცვია ახალი ვინისიუს ჟუნიორის მაისური. იმედოვნებს, რომ ოდესმე ვიზას მიიღებს და ამ შეთავაზებას მიიღებს.
„უთხარით ვინისიუსს, რომ მიყვარს,“ ამბობს ის. „მისმა გზავნილმა ძალიან გამამხნევა.“ დედამისი ჰაბიბა ამბობს, რომ გრძნობს „თითქოს მთელი მსოფლიო ზაჰერს გულშემატკივრობს და წარმატებას უსურვებს“.
ზაჰერმა ფეხები 2024 წელს დაკარგა, როცა დედასთან ერთად ხარტუმში იყო ჩარჩენილი. ქალაქის დიდი ნაწილი ბრძოლის ველად იქცა, რადგან სუდანის არმიასა და RSF-ს შორის ბრძოლა მძვინვარებდა.
საკვები და აუცილებელი ნივთები ილეოდა და ოჯახს გაქცევისთვის საკმარისი ფული არ ჰქონდა. გადარჩენისთვის ქუჩაში ოსპს ყიდდნენ.
ერთ დილას კი, როცა ზაჰერი და დედამისი გვერდიგვერდ მუშაობდნენ, დრონმა დაარტყა.
„შევხედე და სისხლი სდიოდა. ყველგან სისხლი იყო,“ — ახსნა ჰაბიბამ გასულ წელს.
ის განადგურებული იყო. „იღვიძებდა და მეკითხებოდა: ‘რატომ დაანებე მათ ჩემი ფეხების მოკვეთა?’ პასუხი არ მქონდა.“
მაშინ ზაჰერი ეტლით გადაადგილდებოდა თავისი უბნის ნანგრევებში, დამწვარი მანქანების, მიტოვებული ტანკებისა და დანგრეული სახლების გვერდით.
ომამდე ზაჰერს ფეხბურთი უყვარდა. დრონული დარტყმის შემდეგ მხოლოდ მუხლებზე თამაში შეეძლო, რაც მტკივნეული იყო და სერიოზული ინფექციის რისკს ქმნიდა.
„მინდა მქონდეს პროთეზის ფეხები, რომ ისევ ვითამაშო ფეხბურთი მეგობრებთან ერთად, როგორც ადრე,“ — ამბობდა მაშინ.
ამის განხორციელების შანსი მცირე ჩანდა, მაგრამ მისი ამბავი სუდანს გაცდა და მსოფლიოს სხვადასხვა კუთხიდან მხარდაჭერის ტალღა მოჰყვა.
მათ შორის იყო დენა ლატიფი, დიდი ბრიტანეთში მცხოვრები სუდანური წარმოშობის იურისტი. BBC-ის რეპორტაჟის ნახვის შემდეგ, მან ონლაინ კამპანია წამოიწყო და ზაჰერის სამედიცინო დახმარებისთვის 45 000 ფუნტი სტერლინგი (60 000 დოლარი) შეაგროვა.
სუდანში საჭირო მკურნალობის მიღება შეუძლებელი იყო, ამიტომ ზაჰერს ქვეყნის დატოვება მოუწია, რაც მარტივი არ ყოფილა. მას და დედამისს პასპორტები არ ჰქონდათ და დაბადების მოწმობები ომის დროს განადგურდა.
თვეების დაგეგმვის შემდეგ, ზაჰერმა და დედამისმა შეძლეს კაიროში გაფრენა, სადაც მათთვის ბინა იყო მომზადებული, მაცივარში საკვები ელოდათ და სამედიცინო ვიზიტები დაგეგმილი იყო.
ბოლო წლების განმავლობაში პირველად, მათი მთავარი საზრუნავი აღარ იყო მხოლოდ გადარჩენა.
ზაჰერმა გაიკეთა დამატებითი ოპერაცია, რასაც თვეების ფიზიოთერაპია და პროთეზის ფეხების გამოყენების სწავლა მოჰყვა. ასევე მიიღო ფსიქოლოგიური დახმარება, რათა გადაეტანა გადატანილი ტრავმა.
„ის მორიდებული, ოდნავ დეპრესიული, მოწყენილი იყო,“ — ამბობს ექიმი ბინთელმუნა ელტაიები, ზაჰერის მკურნალობის ერთ-ერთი ექიმი. „მისგან ღიმილის მიღება თითქმის შეუძლებელი იყო, მაგრამ ახლა ხედავთ, რომ იცინის. დიდი თავდაჯერებულობა აქვს.“
მისი გარდასახვა იმდენად ფსიქოლოგიური იყო, რამდენადაც ფიზიკური, ამბობენ ახლობლები, და დენა ამბობს, რომ ზაჰერი ახლა ცხოვრებას ისეთი მიზანდასახულობით უდგება, რაც ყველას გააოცა.
როცა ზაჰერთან ერთად ვატარებთ დროს, ის იცინის და ხუმრობს, თითქოს ცდილობს ბავშვობის ის ნაწილი დაიბრუნოს, რაც ომმა წაართვა.
ახალი რაღაცების ცდა სურს — ცხენოსნობიდან ველოსიპედამდე — და უნდა გახდეს ავიაკომპანიის პილოტი. ფეხბურთი ჯერ არ უთამაშია, მაგრამ მოუთმენლად ელის, როდის ითამაშებს მეგობრებთან ერთად სახლში.
ჰაბიბასთვის, შვილის თავდაჯერებულობის დაბრუნების ყურება უდიდესი შვებაა. თუმცა მას შვილის მომავალი, განათლება და ის, როგორ მიიღებენ სუდანში, კვლავ აწუხებს — ქვეყანაში, რომელიც ჯერ კიდევ სამოქალაქო ომშია ჩარჩენილი.
საგანგებო მდგომარეობა მათ მშობლიურ ქალაქ ხარტუმში გაუქმდა და იქ სუდანის არმია დაბრუნდა კონტროლზე. თუმცა დედაქალაქში შენობები დანგრეულია — დამწვარი, გაშავებული და გაძარცვული.
უსაფრთხოების საკითხები კვლავ აქტუალურია და აშშ-ისა და კიდევ 30 დასავლური ქვეყნის ბოლო განცხადების მიხედვით, სუდანის მოსახლეობის 41% მაღალი დონის საკვების დეფიციტს განიცდის. ჯგუფმა ასევე გააფრთხილა „შესაძლო შიმშილის“ შესახებ.
„იმედი მაქვს, ზაჰერის ამბავი მხოლოდ მასზე არ დასრულდება,“ — ამბობს დენა. მას სურს, რომ ზაჰერის გამოჯანმრთელებამ მეტი ყურადღება და დაფინანსება მიიზიდოს იმ ათასობით სუდანელი ბავშვისთვის, რომლებმაც სიცოცხლისთვის დამანგრეველი ტრავმები მიიღეს.
ზაჰერი და დედამისი ახლა ისევ ხარტუმში არიან. იმედოვნებენ, რომ ქალაქის შედარებით სტაბილურობის პირობებში, ზაჰერს იქვე შეეძლება პროთეზის ფეხების შემოწმება და მორგება, როცა გაიზრდება.
მიუხედავად იმისა, რომ კაიროში უსაფრთხოება იპოვეს, სახლი, ოჯახი და მეგობრები ენატრებოდათ. და მიუხედავად იმისა, რომ ზაჰერს ბავშვობის დაბრუნების შანსი მიეცა, მილიონობით სხვა სუდანელი ბავშვი კვლავ ელოდება თავის რიგს.
დამატებითი რეპორტაჟი: სკარლეტ ბარტერი და აბდელრაჰმან აბუტალები
მეტი სიახლე აფრიკის კონტინენტიდან იხილეთ BBCAfrica.com-ზე.
გამოგვყევით Twitter-ზე @BBCAfrica, Facebook-ზე BBC Africa ან Instagram-ზე bbcafrica
