სლოვიანსკში საფრთხეები თავიდანვე აშკარაა.

„თუ გეტყვით, გაიქეცით, უნდა გაიქცეთ,“ გვეუბნება ტეტიანა. ის და მისი კოლეგა იაშა გვაცილებენ ქალაქში, რომელიც ახლა მუდმივი დაბომბვის ქვეშაა რუსული დრონების, რაკეტებისა და მართვადი ბომბების მხრიდან.

ქალაქში შესვლისას წვიმს და მოღრუბლულია, რასაც ჩვენი სამხედრო ესკორტი „კარგ“ ამინდად მიიჩნევს – ანუ დრონებისთვის ცუდია.

მაგრამ საფრთხე მაინც არსებობს: იაშა ცას არ აშორებს თვალს, 21 წლის ტეტიანა კი ტელეფონზე ამოწმებს უახლეს სამხედრო დაზვერვას, რომ დრონების მხრიდან მოსალოდნელი საფრთხეები დაადგინოს.

ისინი დრონების დანაყოფის წევრები არიან, რომლებიც საკუთარ თავს „პიკი ბლაინდერსებს“ უწოდებენ და მათი გამორჩეული ემბლემა სწორედ ის ბრტყელი ქუდია, რომელიც პოპულარული გახდა BBC-ის საკულტო სერიალით, თუმცა მათი ქუდები კამუფლაჟურია.

სლოვიანსკი ერთ-ერთია იმ ოთხი ქალაქიდან, რომლებიც უკრაინის „ციხესიმაგრეების სარტყელს“ ქმნიან – ეს არის ძლიერ გამაგრებული თავდაცვითი ხაზების სისტემა დონეცკის აღმოსავლეთ რეგიონში, რომელიც ჯერ კიდევ უკრაინის კონტროლქვეშაა.

რუსეთი მოითხოვს, რომ კიევმა დათმოს ეს ციხესიმაგრე ქალაქები და ისინი ცენტრალურია იმ სამშვიდობო მოლაპარაკებებში, რომლებიც ცხრა თვიანი პაუზის შემდეგ განახლდა აბუ-დაბიში უკრაინას, რუსეთსა და აშშ-ს შორის.

უკრაინელები შიშობენ, რომ ამ ქალაქების დათმობა რუსეთს ბევრად გაუადვილებს დასავლეთისკენ, მათ შორის დედაქალაქ კიევისკენ წინსვლას.

ქალაქში შესვლის შემდეგ მანქანებს ხეების ჩრდილში ვმალავთ და ფეხით გავდივართ. იაშას თოფი აქვს – როგორც უკანასკნელი საშუალება რუსული დრონის ჩამოსაგდებად. ტეტიანა შეყოვნებული ინგლისურით გვიხსნის, რომ ფეხით სიარული მანქანით გადაადგილებაზე უსაფრთხოა.

მიტოვებული მანქანები ქუჩებში ყრია – ისინი სულ ახლახან გაანადგურა რუსულმა, დისტანციურად მართვადმა FPV დრონებმა. ანტიდრონული ბადეები, რომლითაც გზებია დაფარული, უსაფრთხოების გარანტიას არ იძლევა.

ტეტიანა გვაჩვენებს ვიდეოს, რომელიც რამდენიმე დღის წინ გადაიღო.

ვიდეოში ისმის რამდენიმე დრონის ბზუილი მის თავზე, შემდეგ კი ავტომატური ცეცხლის ხმაური, როცა უკრაინული ძალები ცდილობენ მათი ჩამოგდებას. ტეტიანა აღიარებს, რომ ზოგჯერ ძალიან აშინებს, მაგრამ გვიხსნის, რომ ვალდებულად იგრძნო თავი, დახმარებოდა თავის ქვეყანას და ამიტომაც მიატოვა ოპერის მომღერლობაზე ოცნება.

სლოვიანსკი ახლა მხოლოდ ჩრდილია იმ ქალაქისა, რაც ომამდე იყო. ძალიან ცოტა შენობაა დაუზიანებელი, ბევრი კი ნანგრევებადაა ქცეული.

ტეტიანა გვაჩვენებს სკოლას, რომელიც სულ ახლახან გაანადგურა რუსულმა მართვადმა ბომბებმა. გზის მეორე მხარეს მიტოვებულ საცხოვრებელ კორპუსში უზარმაზარი ხვრელია. გატეხილი მინა ტროტუარზე ყრია. რამდენიმე მაღაზია, რომელიც ჯერ კიდევ მუშაობს, დაფასებულია – ძნელია მიხვდე, რა არის ღია. უმეტესობა დახურულია.

ტეტიანა ამბობს, რომ რუსები ყველაფერს აკეთებენ, რათა დააშინონ ხალხი და ქალაქიდან გააძევონ. ეს, მისი თქმით, „მათი სტრატეგიაა – აიძულონ ხალხი, ქაოსში დატოვონ ქალაქი, ბოლო ნივთები აიღონ და უზარმაზარი შიშისა და ტანჯვის ფონზე გაიქცნენ. მათ უნდათ, რომ ხალხს აღარ ჰქონდეს საცხოვრებელი ადგილი.“

ეს უკვე ნაცნობი სცენარია დონბასის სხვა უკრაინულ ქალაქებში – მაგალითად, პოკროვსკსა და ბახმუტში. ეს ქალაქები ახლა მოჩვენებათა ქალაქებად იქცა, ნანგრევებად, საბოლოოდ კი რუსების ხელში გადავიდა.

რუსეთმა უკვე დაიკავა დონბასის – ანუ ლუგანსკისა და დონეცკის რეგიონების – თითქმის 90%, მაგრამ წელს მისი წინსვლა ფაქტობრივად შეჩერდა უკრაინული ძლიერი წინააღმდეგობის ფონზე.

თეთრი სახლი ოპტიმისტურად აფასებს აბუ-დაბიში განახლებულ მოლაპარაკებებს, მიუხედავად იმისა, რომ უკრაინის პრეზიდენტი ვოლოდიმირ ზელენსკი კატეგორიულად უარს ამბობს ტერიტორიის დათმობაზე.

უკრაინის გენშტაბის მონაცემებით, ოქტომბერი ყველაზე სისხლიანი თვე იყო რუსი ჯარისკაცებისთვის სრულმასშტაბიანი ომის დაწყების შემდეგ – 54,000-ზე მეტი მოკლული ან დაჭრილი. მიუხედავად ამისა, რუსული ძალები ციხესიმაგრეების სარტყელის ქალაქებში ცხოვრებას თითქმის შეუძლებელს ხდიან.

ომამდე სლოვიანსკში 200,000-ზე მეტი ადამიანი ცხოვრობდა. ახლა მათი 10%-ზე ნაკლები დარჩა და მოსახლეობა ყოველდღიურად იკლებს.

თუმცა თითქმის უწყვეტი საჰაერო განგაშის ფონზე, მაინც ჩანს სიცოცხლის ნიშანწყალი. ირინა ერთ-ერთ ბოლო მოქმედ კაფეში მუშაობს. სლოვიანსკი მისი დაბადების ქალაქია.

„მიწევს ტირილით ვიარო,“ მეუბნება ის. „როგორ შეუძლიათ ასე მოქცევა?“

მისი თქმით, ცხოვრება წარმოუდგენლად გაძნელდა. სახლი უკვე დაკარგა. მაგრამ ცრემლების მიუხედავად, მაინც ჯიუტად ამბობს: „სლოვიანსკს არ დავტოვებ. ეს ჩემი სახლია.“

ინგა, 53 წლის, ასევე აქ დაიბადა და გაიზარდა და მიუხედავად საფრთხისა, მუშაობას აგრძელებს.

„ძალიან სტრესულია. გულწრფელად რომ გითხრათ, არც ვიცი, რა ვთქვა,“ ამბობს ის, მაგრამ რჩება, რადგან ეშინია „უცნობი მომავლის“.

„უბრალოდ, არსად მაქვს წასასვლელი, არც ფული მაქვს, რომ წავიდე ან შემდეგ თავი ვირჩინო.“ არც სხვა ქალაქში მიაჩნია თავი უსაფრთხოდ.

დრონების დანაყოფს პირველად ორი წლის წინ შევხვდით, როცა ისინი ხარკივის რეგიონში, უკრაინის ჩრდილო-აღმოსავლეთში იბრძოდნენ.

საწყისი გუნდის მხოლოდ ოთხი წევრი დარჩა – დანარჩენები სხვა დანაყოფებში გადავიდნენ, დაიჭრნენ ან დაიღუპნენ.

მოკლულებს შორის იყო დანაყოფის მეთაურის, ოლექსანდრის ძმაც, რომელიც ახლა თავის დანაყოფს ოჯახად მიიჩნევს.

ხუმრობს, რომ ყველაფერი „პიკი ბლაინდერსის“ სერიალს ჰგავს – „მაგრამ დანაშაულისა და ნარკოტიკების გარეშე“. ბაზაზე ყოველ საღამოს ერთად ვახშმობენ.

ოლექსანდრი მადლობის ლოცვას კითხულობს კიდევ ერთი გადარჩენილი დღისათვის – ამბობს, რომ ეს მათ სულს ამაგრებს. ვახშამს კლასიკური მუსიკა ახლავს, რომელიც დინამიკიდან ისმის. ეს ეხმარებათ, რომ ახლომახლო აფეთქებების ხმა ჩაახშონ.

„ვფიქრობ, ეს ყველაზე რთული მდგომარეობაა, რაც კი ოდესმე გვქონია,“ ამბობს ოლექსანდრი და ხაზს უსვამს ხაზის შენარჩუნების მნიშვნელობას.

„უნდა ვიყოთ აქ, რომ მაქსიმალური ზიანი მივაყენოთ მტერს. აქ ვიბრძვით, რადგან ომის ყველაზე ინტენსიური ფაზა სწორედ აქ მიმდინარეობს. რუსეთის მტკიცება, რომ დონბასის საზღვრებამდე მივლენ, დაიკავებენ და ომი დასრულდება, აბსოლუტურად მცდარია,“ ამტკიცებს ის.

დარჩენილი ციხესიმაგრეების სარტყელის ქალაქები უკრაინას ძლიერ თავდაცვით ხაზს აძლევს და სერიოზულ ბარიერს წარმოადგენს რუსული წინსვლისთვის. დრონების სიმრავლე რეგიონში ახლა უკვე თითქმის შეუძლებელს ხდის ორივე მხარისთვის წინსვლას.

მშვიდობის მოლაპარაკებები შეიძლება განახლდა, მაგრამ ოლექსანდრი აღნიშნავს, რომ ჯერჯერობით შედეგი არ ჩანს.

„მართლა მინდა, რომ ეს ომი დასრულდეს,“ ამბობს ის, „მაგრამ მჯერა, რომ ეს მოლაპარაკებები წარმატებით დასრულდება? არა, ნამდვილად არ მჯერა.“

მეორე დილით ქალაქიდან გასვლას მხოლოდ ჩვენ არ ვაპირებთ. ათამდე მშვიდობიანი მოქალაქე მივიდა ევაკუაციის პუნქტში ცენტრში, რომ ქალაქიდან გააცილონ.

მათ ხელში აქვთ ყველაფერი, რისი წაღებაც შეძლეს და უსაფრთხოების მიზნით ბუნკერში შეჰყავთ. გარეთ ისევ ისმის ავტომატური ცეცხლის ძლიერი ხმა – ეს ნიშნავს, რომ ახლოს კიდევ დრონებია.

ალინა შირკო, თავად სლოვიანსკის მცხოვრები, კოორდინაციას უწევს მშვიდობიანი მოსახლეობის ევაკუაციას და ამბობს, რომ ბოლო თვეებში მდგომარეობა სწრაფად გაუარესდა. ბავშვიანი ოჯახებს უკვე უბრძანეს, ქალაქი დაეტოვებინათ.

„ყველა ფიქრობს წასვლაზე,“ ამბობს ის, „მეც ამაზე ვფიქრობ.“

უკრაინა ჯერ კიდევ აკონტროლებს სლოვიანსკს, მაგრამ მისი სიცოცხლის წყარო – ხალხი – ნელ-ნელა ქრება.

დამატებითი რეპორტაჟი: რებეკა ჰარტმანი და ვოლოდიმირ ლოჟკო.