მიუხედავად იმისა, რომ დიდი ბრიტანეთის მთავრობა განიხილავს ოფიციალურ ბოდიშს ბრიტანეთის როლისთვის ატლანტიკისპირა მონათვაჭრობაში, „ლოიდსის“ ლონდონმა ექვსი წლის წინ განაცხადა, რომ „ღრმად ნანობს“ თავის წარსულს. ისტორიულმა სადაზღვევო ბაზარმა აღნიშნა, რომ ის ღრმად ნანობს „მნიშვნელოვან როლს“, რომელიც ითამაშა მონების ტრეფიკინგში და იმ უზარმაზარ ტანჯვას, რაც ამან გამოიწვია. მას შემდეგ ლონდონის სათავო ოფისში დამონტაჟდა მემორიალური დაფა.
კომპანიამ განაცხადა, რომ გამოყოფს 52 მილიონ ფუნტს, მათ შორის 12 მილიონს Inclusive Futures ინიციატივებისთვის, რათა შავკანიან და ეთნიკურად მრავალფეროვან პირებს დაეხმაროს განათლებიდან ხელმძღვანელ პოზიციებამდე გზის გავლაში. ასევე აღუთქვა, რომ 40 მილიონ ფუნტს მიმართავს მოგებაზე ორიენტირებულ ინვესტიციებში აფრიკის განვითარების ბანკსა და ამერიკისშუა განვითარების ბანკში, რომელსაც პროგრამები აქვს კარიბის რეგიონშიც.
შესაძლოა, უფრო მნიშვნელოვანი იყო შემდგომი კვლევა. დამოუკიდებელი თანამშრომლობის ფარგლებში, ჯონს ჰოპკინსის უნივერსიტეტთან (აშშ), მკვლევრებმა ალექსანდრ უაითმა და პიარ სეტმა შეისწავლეს „ლოიდსის“ არქივები.
ამ კვლევის შედეგად შექმნილმა პროექტმა Underwriting Souls ნათლად წარმოაჩინა, თუ როგორ აზღვევდნენ ვაჭარი სადაზღვევო კომპანიები — ზოგიერთი მათგანი დღევანდელ მსხვილ სადაზღვევო კომპანიებთან დაკავშირებული — ატლანტიკის გადმოკვეთით მონების გადამყვან გემებს და ზოგ შემთხვევაში თავად მონებსაც, როგორც „ადამიანურ ტვირთს“. თუმცა, ისტორიკოსები, რომლებიც სპეციალიზებული გამოცემა InsuranceERM-ის პოდკასტში მონაწილეობდნენ, ამბობენ, რომ სადაზღვევო ინდუსტრიის ჩართულობის სრული მასშტაბი ჯერ კიდევ ბოლომდე არ არის შესწავლილი.
უაითმა, რომელიც ახლა კემბრიჯის უნივერსიტეტის ასისტენტ-პროფესორია, აღნიშნა, რომ პრობლემის ნაწილი იყო ფრაგმენტული, შემორჩენილი მტკიცებულებები. რისკების წიგნები, სადაც ინდივიდუალური ანდერრაიტერები თავიანთ საქმიანობას აფიქსირებდნენ, განსაკუთრებით იშვიათია და მხოლოდ მცირე სურათს გვაძლევს მათი საქმიანობის შესახებ.
„შეიძლება ძალიან ბევრი იყოს,“ — თქვა უაითმა, როდესაც ჰკითხეს, კიდევ რამდენი მტკიცებულება შეიძლება დარჩენილი იყოს. „შესაძლოა, კიდევ ვიპოვოთ. შესაძლებელია, ბევრი განადგურდა... ან დროის მსვლელობას შეეწირა.“
უაითის თქმით, მიუხედავად ამისა, მკვლევრები „უფრო მკაფიო წარმოდგენას იღებენ მონათვაჭრობაში სადაზღვევო სისტემის მასშტაბისა და მნიშვნელობის შესახებ“, ხოლო ლონდონში, ლივერპულსა და ბრისტოლში მიმდინარე სამუშაოები ეხმარება ფინანსური ქსელების აღდგენაში, რომლებიც ამ სისტემას ემსახურებოდა.
ერთ-ერთი ადგილი, სადაც მკვლევრები ახალ ინფორმაციას პოულობენ, არის ლივერპული, Connector Project-ის მეშვეობით — ეს არის მილიონფუნტიანი ინიციატივა, რომელსაც აფინანსებს Lloyd’s Register Foundation — დამოუკიდებელი საქველმოქმედო ორგანიზაცია, რომელიც „ლოიდსის“ ლონდონისგან დამოუკიდებელია, თუმცა ისტორიულად დაკავშირებულია მონათვაჭრობასთან — და რომელსაც ხელს უწყობს ლივერპულის ეროვნული მუზეუმები. მისი პირველი საპილოტე კვლევა, Overwriting Underwriting, უკვე აგროვებს ახალ მტკიცებულებებს სადაზღვევო კომპანიების როლის შესახებ.
ლუსი მოინიჰანი, დოქტორანტი და პროექტის მკვლევარი, იკვლევს 1797 წლის რისკების წიგნს, რომელიც ეკუთვნის ჯონ გლადსტონს — მონათვაჭრესა და ვაჭარს, რომელიც მოგვიანებით ლივერპულის ანდერრაიტერების ასოციაციის პირველი თავმჯდომარე გახდა.
მოინიჰანის თქმით, წინა კვლევებში უგულებელყოფილი იყო გლადსტონის როლი, როგორც ანდერრაიტერი მონების ტრეფიკინგში. მისმა კვლევამ გამოავლინა მოგზაურობები მის რისკების წიგნში, რომლებიც დაკავშირებულია მონათვაჭრობასთან და დაამატა ანდერრაიტინგის ინფორმაცია, რომელიც აქამდე არსებულ მონაცემთა ბაზებში არ იყო.
კვლევის ცენტრალური ნაწილია იმ ქსელების რეკონსტრუქცია, რომლებიც ამ ბიზნესს ემსახურებოდა. მალიკ ალ ნასირი, აკადემიკოსი, ავტორი და Connector Project-ის მენეჯერი, ამბობს, რომ ლივერპულის ვაჭრები, გემთმფლობელები, ბანკირები და ანდერრაიტერები ხშირად ოჯახური და კომერციული ინტერესებით იყვნენ დაკავშირებულნი. იმის გამო, რომ ვაჭრები თავადაც ანდერრაიტერები იყვნენ, მტკიცებულებები შეიძლება კერძო საოჯახო და ბიზნეს არქივებშიც იყოს. მოინიჰანი აღნიშნავს, რომ კერძო არქივებს აქვთ პასუხისმგებლობა „გააკეთონ ინვენტარიზაცია იმისა, რაც აქვთ“ და საზოგადოებას მისცენ წვდომა თავიანთ ჩანაწერებზე.
ალ ნასირის საკუთარი კვლევა, რომლის ფარგლებშიც მას სხვადასხვა წყაროდან, მათ შორის eBay-დანაც კი, მოუხდა მასალების მოძიება არსებული არქივების ხარვეზების გამო, მიიყვანა წერილამდე, სადაც ნახსენებია დაზღვევა გემ Speedwell-ზე, რომელიც Slave Voyages-ის ფართოდ გამოყენებულ მონაცემთა ბაზაში არ ფიგურირებს.
„თუ მე შემთხვევით ერთი წერილიდან ვპოულობ ერთ მონების გემს, რომელიც Slave Voyages-ის ბაზაში არ არის, მაშინ აუცილებლად კიდევ ბევრიც იქნება,“ — ამბობს ის.
ისტორიკოსები ასევე მიიჩნევენ, რომ ჯერ კიდევ ბევრი რამ არის გასარკვევი იმის შესახებ, თუ რა ხდებოდა მას შემდეგ, რაც ბრიტანეთმა 1807 წელს აკრძალა ატლანტიკისპირა მონათვაჭრობა. „ბრიტანელი სადაზღვევო კომპანიები საკმაოდ ღიად აგრძელებდნენ უცხოური მონების რეისების დაზღვევას 1807 წლის შემდეგაც,“ — ამბობს ჰანა ფარბერი, კოლუმბიის უნივერსიტეტის ასოცირებული პროფესორი ნიუ-იორკში.
როდესაც კონტროლი გამკაცრდა, ფარბერის თქმით, ეს ჩართულობა უფრო ძნელად დასადგენი გახდა, რადგან ფინანსისტებმა მონების რეისების რისკების დაფარვის უფრო ფარული გზები იპოვეს, ფორმალურად ანდერრაიტინგის გარეშე.
„მონების გემების შეჩერება ბევრად უფრო ადვილია, ვიდრე მონების დაზღვევის შეჩერება,“ — ამბობს ფარბერი.
ფარბერი მიიჩნევს, რომ კიდევ ბევრი სამუშაოა ჩასატარებელი ლონდონის, ლივერპულისა და ნიუ-იორკის ფინანსური ცენტრების დაკავშირებაში ბრაზილიასა და კუბასთან, სადაც მონათვაჭრობა XIX საუკუნის ბოლოსაც კი ლეგალური იყო. „მონათვაჭრობაში სადაზღვევო სისტემის შესახებ კიდევ ძალიან ბევრია სასწავლი,“ — დასძენს ის.
უაითის თქმით, ჩანაწერები ასევე აჩვენებს, რომ მონები სადაზღვევო სისტემაში ფინანსურ აქტივებად იყვნენ ქცეული. „ამ პერიოდში აფრიკელების სიცოცხლე შეიძლება ღირებულებას წარმოადგენდა არა მხოლოდ მათი სხეულითა და შრომით, არამედ სიკვდილითაც,“ — ამბობს ის.
კვლევის უფრო სიღრმისეული ანალიზი და მისი მნიშვნელობა სადაზღვევო ინდუსტრიისთვის შეგიძლიათ მოისმინოთ InsuranceERM-ის პოდკასტის ეპიზოდში „რატომ არ დასრულებულა სადაზღვევო ინდუსტრიის ანგარიშსწორება ატლანტიკისპირა მონათვაჭრობასთან“, რომელიც 10 ნოემბერს გამოვიდა.
ჯოშუა გირი არის InsuranceERM-ის ახალი ამბების რედაქტორი.
