დანიას უზენაესი სასამართლო მალე გამოიტანს გადაწყვეტილებას იმის შესახებ, ეკუთვნის თუ არა სახელმწიფოს მიერ მოსახლეობის „არადასავლური“ წარმოშობის კლასიფიკაცია რასობრივი დისკრიმაციის შესახებ კანონმდებლობას.
ჰელსინგორის (კოპენჰაგენის ჩრდილოეთით მდებარე ქალაქი) რაიონ ნოისომჰედ-სიდვეის მაცხოვრებლების საჩივარი, რომლებიც საკუთარი სახლებიდან გამოასახლეს, შესაძლოა, მნიშვნელოვანი პრეცედენტი გახდეს იმ ადამიანებისთვისაც, ვინც ე.წ. „გეტოს კანონის“ საფუძველზე იძულებული გახდა საცხოვრებელი დაეტოვებინა. მთავრობა ამჟამად ასეთ უბნებს „პარალელურ საზოგადოებებს“ უწოდებს.
მოსახლეები, რომლებმაც წააგეს სხვა სასამართლოებში, ამტკიცებენ, რომ საცხოვრებელი ასოციაციის მიერ განხორციელებული გამოსახლებები მიზნად ისახავდა „არადასავლური“ წარმოშობის მოსახლეობის რაოდენობის შემცირებას, რათა ტერიტორია „გეტოდ“ არ გამოცხადებულიყო და შესაბამისად, კანონმდებლობის ქვეშ არ მოხვედრილიყო. მთავრობა კი ამტკიცებს, რომ აღნიშნული კლასიფიკაცია ეთნიკურობასთან კავშირში არ არის.
გასულ დეკემბერში, ევროპის სასამართლომ (ECJ) დაადგინა, რომ ეს კანონმდებლობა შესაძლოა უკანონო იყოს. კანონი ავალდებულებს საცხოვრებელ ასოციაციებს, 2030 წლამდე შეამცირონ არაკომერციული საცხოვრებელი ფონდი 40%-ით, მათ შორის, გაყიდონ ან დაანგრიონ ქონება, ან გააუქმონ ბინადართა ხელშეკრულებები.
კანონი ასევე ითვალისწინებს იმ საცხოვრებელი ბლოკების დანგრევას, რომლებიც ადრე „რთულ გეტოებად“ (ახლა „ტრანსფორმაციის ზონებად“) იყო მიჩნეული და სადაც მოსახლეობის ნახევარზე მეტი „არადასავლური“ წარმოშობისაა. სხვა მსგავსი სოციალური-ეკონომიკური მდგომარეობის მქონე უბნები – მაგალითად, მაღალი უმუშევრობით ან დანაშაულის დონით – ამ ზომებს არ ექვემდებარება.
ამ პოლიტიკას მკაცრად აკრიტიკებენ ადამიანის უფლებათა ორგანიზაციები, მათ შორის Amnesty International. ევროპის კომისიამ რასიზმისა და შეუწყნარებლობის წინააღმდეგ გასულ თვეში გამოაქვეყნა ანგარიში, სადაც ნათქვამია, რომ „არანაირი პოზიტიური ცვლილება არ შეინიშნება ხელისუფლების მიდგომაში ‘არადასავლური’ კატეგორიის გამოყენების მიმართ სხვადასხვა კანონში, პოლიტიკასა და ადმინისტრაციულ პრაქტიკაში, მათ შორის ‘პარალელური საზოგადოებების’ კანონმდებლობის კონტექსტშიც“.
გაეროს რასობრივი დისკრიმინაციის აღმოფხვრის კომიტეტმა დანიას მოუწოდა, შეწყვიტოს ტერმინების „დასავლური“ და „არადასავლური“ გამოყენება კანონებსა და პოლიტიკაში და შეშფოთება გამოთქვა, რომ პარალელური საზოგადოებების კანონი „ეთნიკურ უმცირესობებზე დისკრიმინაციულ გავლენას ახდენს“.
კოპენჰაგენის ცენტრალურ რაიონ მიოლნერპარკენის მაცხოვრებლებმა, რომლებმაც 2020 წელს სასამართლოში შეიტანეს სარჩელი და ამტკიცებდნენ, რომ მათი ეთნიკურობის მიხედვით განსაზღვრა, სად შეუძლიათ ცხოვრება, დისკრიმინაციული და უკანონოა, ჯერ კიდევ არ მიუღიათ თავიანთი საქმე ადგილობრივ სასამართლოში დეკემბრის განაჩენის შემდეგ. ამ კანონის გამო 1,000-ზე მეტი ადამიანი იძულებული გახდა, საცხოვრებელი დაეტოვებინა.
თუმცა იურისტები ამბობენ, რომ ნოისომჰედ-სიდვეის საქმე, რომლის განხილვაც პარასკევსა და ორშაბათს გაიმართება, შესაძლოა, გავლენას მოახდენს მიოლნერპარკენის საქმეზეც, რადგან, სავარაუდოდ, დანიაში პირველად დადგინდება, ეკუთვნის თუ არა „არადასავლური“ წარმოშობა რასობრივი დისკრიმინაციის კანონმდებლობას.
სუშილა მათმა, არასამთავრობო ორგანიზაცია Systemic Justice-ის იურიდიული დეპარტამენტის ხელმძღვანელმა, განაცხადა: „თუ უზენაესი სასამართლო დაადგენს, რომ ‘არადასავლური’ წარმოშობა ეთნიკურ წარმომავლობასა და რასობრივი დისკრიმინაციის კანონმდებლობას უკავშირდება, ეს დანიაში ძალიან სერიოზულ კითხვებს გააჩენს“.
მისი თქმით, ეს დანიას აიძულებს, გადაწყვიტოს, გააუქმებს თუ არა მთლიანად ამ კატეგორიზაციას, რაც მთელ საზოგადოებაზე შეიძლება აისახოს.
„[მთავრობა] ეთნიკურ წარმომავლობაზე მიუთითებს, როცა ეს მათ აწყობთ, მაგრამ სასამართლოში, რაც არ უნდა წარუდგინო, ამბობენ, რომ ‘არადასავლური’ წარმოშობა ეთნიკურობასთან კავშირში არ არის და რომ ეთნიკურ მონაცემებს არ აგროვებენ“, – ამბობს მათი.
ცნობილია, რომ თუ ნოისომჰედ-სიდვეის მაცხოვრებლები მოიგებენ საქმეს, მათ დაბრუნების უფლება ექნებათ საკუთარ სახლებში. გადაწყვეტილება ამ თვეში უნდა გამოცხადდეს.
თუმცა მიოლნერპარკენის მაცხოვრებლებისთვის დაბრუნება გაცილებით რთული იქნება, თუკი ისინი მოიგებენ საქმეს, რადგან მათი ბინები უკვე გაყიდულია.
დანიას ბავშვთა, ხანდაზმულთა და საცხოვრებელი პოლიტიკის სამინისტრო კომენტარისთვის დაუკავშირდნენ.
