მწერალი ჯოჯო მოიესი ევროკავშირის ციფრული უსაფრთხოების სისტემაში არსებული ხარვეზების გამო ორწლიანი მოგზაურობის აკრძალვისა და 10,000 ევროს (8,300 ფუნტი სტერლინგი) ჯარიმის წინაშე დგას.
ის ერთ-ერთია იმ ბრიტანელ მოგზაურთაგან, რომლებიც აცხადებენ, რომ ევროკავშირში მათი ვიზიტები სათანადოდ არ აღრიცხულა მას შემდეგ, რაც ამოქმედდა ევროკავშირის ციფრული შესვლისა და გასვლის სისტემა (EES).
სისტემა, რომელიც გასულ წელს ამოქმედდა, შენგენის ზონის ქვეყნებში საზღვარზე პასპორტის ბეჭდებს ბიომეტრიული მონაცემებით ანაცვლებს.
თუმცა, გაუმართავი დანერგვის გამო, ზოგიერთ ბრიტანელს ბრექსიტის შემდეგ მინიჭებული უფლება — 180 დღეში 90 დღის გატარება ევროპაში — ეზღუდება, რადგან სისტემა შეცდომით აჩვენებს, თითქოს მათ ეს ლიმიტი უკვე ამოწურეს.
მოიესი, ბესტსელერი რომანების ავტორი, საფრანგეთის საზღვარზე დააკავეს არდადეგების შემდეგ და ბრალი წაუყენეს, თითქოს მან დასაშვებ ვადაზე მეტი დრო გაატარა ევროკავშირში. სინამდვილეში, მან ბოლო ექვს თვეში მხოლოდ 23 დღე დაჰყო ევროკავშირში.
მან აღმოაჩინა, რომ მაისში პორტუგალიიდან გამგზავრების შემდეგ მისი გასვლა სისტემაში არ იყო დაფიქსირებული.
„მას შემდეგ საათი ტიკტიკებდა,“ — განუცხადა მან მომხმარებელთა ორგანიზაცია Which?-ს. „მარსელის საზღვრის კონტროლის უფროსმა ოფიცერმა გამაფრთხილა, რომ სანამ ეს საკითხი არ მოგვარდება, ევროპაში დაბრუნება არ ვცადო, თორემ 10,000 ევროს ჯარიმა და ორწლიანი აკრძალვა მემუქრება.“
ზაფხულში, ტექნიკური ხარვეზებისა და პერსონალის დეფიციტის გამო, ზოგიერთმა ქვეყანამ EES-ის გამოყენება შეაჩერა და პასპორტების ხელით შემოწმებაზე გადავიდა. ორშაბათს ცნობილი გახდა, რომ ევროკავშირი ამ ხარვეზების გამო სამ კომპანიას უჩივის.
პრობლემა ეხება იმ მგზავრებს, რომელთაც ევროკავშირში შესვლისას ბიომეტრიული მონაცემები აუღეს, მაგრამ გასვლისას — არა. ზოგ შემთხვევაში, ეს ნიშნავს, რომ სისტემამ მათი გასვლა ვერ დააფიქსირა.
მოძრავი 180-დღიანი ფანჯარა იწყება ევროკავშირში შესვლისთანავე და ბრექსიტის შემდეგ, ვინც 90 დღეზე მეტხანს რჩება, დეპორტაცია ან 10,000 ევრომდე ჯარიმა ემუქრება.
ჯეინ ნოლანმა და მისმა მეუღლემ აღმოაჩინეს, რომ EES სისტემაში შეცდომით იყო მითითებული, თითქოს მათ 90-დღიანი ლიმიტი უკვე ამოწურეს, რის გამოც საფრანგეთში მოგზაურობის დაჯავშნა ვერ შეძლეს. „აპრილში საფრანგეთში LeShuttle-ით ვიმგზავრეთ და იქ 40 დღე გავატარეთ,“ — ამბობს ნოლანი. „ამის შემდეგ შენგენის ზონაში აღარ ვყოფილვართ.
„ჩვენ კიდევ 50 დღე უნდა გვქონდეს დარჩენილი, მაგრამ ევროკავშირის ‘შეამოწმე, რამდენ ხანს შეგიძლია დარჩენა’ ინსტრუმენტი ამბობს: ‘ნებართული ყოფნა: არა’ და ნულ დღეს აჩვენებს. არ ჩანს, რომელი შესვლის ან გასვლის ჩანაწერმა გამოიწვია ეს შედეგი.“
წყვილის პასპორტები ხელით დაუსვეს ბეჭედი ბრიტანეთში დაბრუნებისას ივნისში, რადგან ფრანგულმა მხარემ EES დროებით შეაჩერა გრძელ რიგებთან საბრძოლველად.
„ფრანგულ მხარეს ვთხოვეთ, ჩვენი ჩანაწერები გადაამოწმონ, მაგრამ ჯერ არ ვიცით, რა მოხდა ან ეს შედეგი საზღვარზე გავლენას მოახდენს თუ არა,“ — ამბობს ნოლანი.
The Telegraph-ის მიერ გავრცელებული კიდევ ერთი შემთხვევის მიხედვით, ბრიტანელი ტურისტი იტალიის საზღვარზე დააკავეს და პოლიციის თანხლებით გააძევეს, მას შემდეგ, რაც სისტემის შეცდომამ აჩვენა, თითქოს მან ევროკავშირში დასაშვებ ვადაზე მეტი დრო გაატარა.
Which? Travel-ის რედაქტორმა რორი ბოლანდმა შექმნილი ვითარება მიუღებლად შეაფასა.
„ეს ერთ-ერთი ყველაზე სერიოზული შემთხვევაა ევროპული საზღვრის კონტროლის წარუმატებლობათა გრძელ სიაში,“ — განაცხადა მან. „მგზავრების მიმართ გამოვლენილი გულგრილობა და პასუხისმგებლობის არარსებობა, როცა მათ ათასობით ფუნტის ჯარიმა და პატიმრობა ემუქრებათ წესების დარღვევისთვის, რომლებიც რეალურად არ დაურღვევიათ, სრულიად გაუმართლებელია.“
Advantage Travel Partnership-მა, რომელიც დამოუკიდებელ ტურისტულ სააგენტოებს წარმოადგენს, განაცხადა, რომ ბრიტანელ მოგზაურებს ქაოტური სისტემის გამო სჯიან.
მისმა აღმასრულებელმა დირექტორმა, ჯულია ლო ბიუ-საიდმა აღნიშნა: „მგზავრები არ უნდა ისჯებოდნენ სისტემის ხარვეზებისთვის, რომელზეც გავლენა არ აქვთ. საჭიროა მეტი პასუხისმგებლობა და მარტივი პროცედურა, რომ არასწორი ჩანაწერები გასაჩივრდეს და გასწორდეს.“
ბრიტანეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ განაცხადა, რომ პრობლემა შემაშფოთებელია. სამინისტროს წარმომადგენელმა აღნიშნა: „ვაცნობიერებთ, რომ ზოგიერთი ბრიტანელი მოქალაქის EES ჩანაწერებში უზუსტობები ფიქსირდება, მათ შორის არასრული მონაცემები და იმ პირების რეგისტრაცია, რომლებიც EES-ისგან გათავისუფლებულნი არიან. ამ საკითხებს ევროკომისიასთან კომუნიკაციის ფარგლებში ვაყენებთ.“
სამინისტრომ მოგზაურებს ურჩია, თან იქონიონ მტკიცებულება ევროკავშირის ბოლო დატოვების თარიღის შესახებ და ნებისმიერი უზუსტობა საზღვრის ოფიცრებს აცნობონ.
მგზავრებს შეუძლიათ შეამოწმონ, რამდენი დღე დარჩათ ლიმიტიდან, თუ EES ვებგვერდზე პასპორტის ნომერს შეიყვანენ. სისტემა ყველა ვიზიტს აფიქსირებს შენგენის ზონაში 2026 წლის 10 აპრილის შემდეგ.
თუ აღმოჩნდება, რომ დარჩენილი დღეები მოულოდნელად ნაკლებია, მოგზაურებს შეუძლიათ გამგზავრებამდე ჩანაწერის გასწორება მოითხოვონ — ამისთვის უნდა აირჩიონ ბოლო მონახულებული ქვეყანა Travel to Europe-ის მონაცემთა დაცვის გვერდზე და შესაბამის მონაცემთა დამმუშავებელს დაუკავშირდნენ.
მოიესი ამბობს, რომ მისი მცდელობები ამ დრომდე უშედეგოა.
„ბოლო ორი კვირის განმავლობაში ყველა შესაძლო გზა ვცადე,“ — ამბობს ის. „უკვე დავიქირავე საიმიგრაციო ადვოკატი, მაგრამ ყველას არ აქვს ამის საშუალება. არ ვიცი, რამდენი დრო ჰგონიათ, რომ ევროპაში გავატარე, და არ ვიცი, უსაფრთხოდ შემიძლია თუ არა მოგზაურობა.“
ევროკომისიას კომენტარისთვის მიმართეს.
