
ევროკავშირმა, დიდმა ბრიტანეთმა და განვითარებადი ქვეყნების მოკავშირეებმა უარი განაცხადეს იმ შეთანხმებაზე, რომელსაც „მიუღებელი“ უწოდეს კლიმატის მომავლის შესახებ, რადგან ის ვერ ახერხებდა ფოსილურ საწვავზე მინიშნებასაც კი, – ასე დასრულდა დრამატულად Cop31-ის გაეროს მოლაპარაკებები თურქეთში.
„წარდგენილი შეთანხმება ვერ პასუხობს არსებულ გამოწვევას,“ – განაცხადა ირლანდიის გარემოს დაცვის მინისტრმა დარაჰ ო’ბრაიენმა, რომელიც ევროკავშირის სახელით საუბრობდა. „ჩვენ არ დავუჭერთ მხარს გადაწყვეტილებას, რომელიც არ ეხმიანება მეცნიერებას და, პირიქით, კიდევ უფრო ამძაფრებს უფსკრულს გლობალურ ვალდებულებებსა და საჭირო ქმედებებს შორის. [ეს ტექსტი] ფოსილურ საწვავზეც კი არ საუბრობს.“
მოლაპარაკებები, რომლებიც პარასკევს უნდა დასრულებულიყო, კვირა დღის შუადღემდე გაგრძელდა და აშკარა გახდა, რომ „ანტალიის პაქტი“, რომელიც თურქეთისა და ავსტრალიის ერთობლივი თავმჯდომარეობით მომზადდა, ვერ მიაღწევდა კონსენსუსს მის გასატარებლად.
ანტალიის პაქტი ქვეყნებს მოუწოდებს, ელექტრიფიცირება მოახდინონ თავიანთი ეკონომიკების, მდიდარ ქვეყნებს კი სთხოვს, ფინანსური დახმარება გაუწიონ ღარიბ ქვეყნებს კლიმატის კრიზისის შედეგებთან ადაპტაციისთვის, ასევე მოუწოდებს ქვეყნებს, მინიმუმამდე დაიყვანონ პარიზის შეთანხმების 1.5°C გლობალური გათბობის ზღვრის „გადაჭარბება“.
თუმცა, დოკუმენტში არ არის მხარდაჭერილი „ფოსილური საწვავიდან გადასვლის“ მოთხოვნა, რომელსაც 130-ზე მეტი ქვეყანა აყენებდა, და შეიცავს სადავო პუნქტებს „ნახშირბადის დაჭერისა და შენახვის“ (CCS) ტექნოლოგიაზე, რომელსაც აქტივისტები ფოსილური საწვავის შენარჩუნების საშუალებად მიიჩნევენ.
თავმჯდომარეებმა თავიდან აიცილეს „მხარეთა კონფერენციის“ სრული კრახი, როდესაც მიიღეს გადაწყვეტილებები სხვადასხვა თანმდევ საკითხზე, მათ შორის „სამართლიანი გარდამავალი პერიოდის“ შესახებ, რომელიც მიზნად ისახავს მაღალნახშირბადიან სექტორებში დასაქმებული მუშაკების დახმარებას დაბალნახშირბადიან ეკონომიკაში გადასვლაში.
თუმცა, მურათ ქურუმმა, თურქეთის Cop-ის პრეზიდენტმა, აღიარა, რომ შეთანხმება „საფარის გადაწყვეტილების“ ტექსტზე ვერ შედგა და, შესაბამისად, ის მიღებული არ არის.
„ჩვენ ყველაფერი გავაკეთეთ; საბოლოოდ, ეს ტექსტი არავისზე არ დაგვიძალებია და არც ულტიმატუმი წაგვიყენებია, რომ ან მიიღეთ, ან უარი თქვით,“ – განაცხადა მან. „ცხადია, ამ დარბაზში არიან მხარეები, რომლებიც ეწინააღმდეგებიან ამ ტექსტს. ვაღიარებთ, რომ ამ დოკუმენტზე კონსენსუსი არ არსებობს. შესაბამისად, ეს გადაწყვეტილებები მიღებული არ არის.“
ბევრმა ქვეყანამ, მათ შორის ევროკავშირმა, დიდმა ბრიტანეთმა, განვითარებადმა ქვეყნებმა, მცირე კუნძულოვანმა სახელმწიფოებმა და მსოფლიოს ერთ-ერთმა ყველაზე ღარიბმა ქვეყნებმა განაცხადეს, რომ ანტალიის პაქტს მხარს ვერ დაუჭერენ, მიუხედავად იმისა, რომ ის უნდა ყოფილიყო Cop-ის „საფარის გადაწყვეტილება“ ანუ მთავარი შედეგი.
დრამატულ გამოსვლაში ო’ბრაიენმა ევროკავშირის სახელით განაცხადა, რომ საბოლოო ტექსტის ამ ფორმით მიღება შეუძლებელია. „ეს ვერ პასუხობს არსებულ გამოწვევას... ჩვენ არ დავუჭერთ მხარს საფარის გადაწყვეტილებას ან ანტალიის პაქტს, რომელიც ფოსილურ საწვავსაც კი არ ახსენებს, მაშინ როცა სწორედ ეს არის კლიმატის ცვლილების მთავარი მამოძრავებელი.“ მისი თქმით, ევროკავშირი არ მიიღებს გადაწყვეტილებას, რომელიც „ფოსილურ საწვავს მწვანედ წარმოაჩენს“.

მის გამოსვლას დარბაზში აპლოდისმენტები მოჰყვა, რასაც მალევე მოჰყვა მსგავსი პროტესტი პანამას, მარშალის კუნძულებისა და ნორვეგიის მხრიდან.
„ეს ნამდვილად წითელი ხაზის გადაკვეთის მომენტია. ქვეყნები ეწინააღმდეგებიან ფოსილური საწვავის ინტერესებს და ამბობენ – არა,“ – განაცხადა ბილ ჰარმა, საკონსულტაციო ჯგუფ Climate Analytics-ის აღმასრულებელმა დირექტორმა.
საუდის არაბეთმა დაიცვა ტექსტში CCS-ის ჩართვის გადაწყვეტილება. სხვა ქვეყნებმა, მათ შორის აფრიკის ჯგუფმა, ჩინეთმა და პაკისტანმა, მიუხედავად გარკვეული შენიშვნებისა, შეთანხმებას წინააღმდეგობა არ გაუწიეს.
თითქმის 200 ქვეყანა ორი კვირის განმავლობაში იკრიბებოდა ანტალიაში თურქეთისა და ავსტრალიის ერთობლივი თავმჯდომარეობით, სადაც მოლაპარაკებები ხშირად ჩიხში შედიოდა, რადგან ქვეყნები საერთო ენის პოვნას ვერ ახერხებდნენ.
ბევრი მონაწილისთვის ეს მოლაპარაკებები კოლექტიური ნების, განსაკუთრებით კი მდიდარი ქვეყნების, კრიზისის სიმწვავის აღიარების უუნარობას წარმოაჩენდა. სამოქალაქო საზოგადოების ჯგუფებმა, რომლებსაც მოლაპარაკებებში მონაწილეობა აქვთ მინიჭებული, მიმდინარე კონფერენცია „ყველაზე ცუდ Cop-ად“ გამოაცხადეს, ხოლო აფრიკის მინისტრებმა პარასკევს დრამატული განცხადება გააკეთეს: „ჩვენ აქ სათხოვნელად არ ჩამოვსულვართ.“
მოჰამედ ადოუმ, ანალიტიკური ცენტრის Power Shift Africa-ს დირექტორმა, პარასკევს ბევრი მონაწილეს აზრი ასე შეაჯამა: „Cop-ის პრეზიდენტებს სურთ, დაგვაჯერონ, რომ ეს იყო შესანიშნავი კონფერენცია. მე კი სრული პასუხისმგებლობით ვამბობ, რომ ეს იყო ყველაზე ცუდი Cop.“
კვირას მან დაამატა: „ევროკავშირმა ეს ტექსტი უარყო, მაგრამ ვერ დაიბანს ხელს იმ ნგრევაში, რომლის შექმნაშიც თავადაც მონაწილეობდა... ქვეყნებისთვის, რომლებიც მოსავლის დაკარგვას, სახლების განადგურებასა და მზარდ ვალებს ებრძვიან, ეს ნიშნავს, რომ მდიდარი ქვეყნები, რომლებიც კრიზისზე ყველაზე მეტად არიან პასუხისმგებელნი, მათ მიატოვებენ.
„ევროპის თვალთმაქცობა განსაცვიფრებელია. მისი მთავრობები სხვებს ფოსილური საწვავის შეზღუდვის გეგმებს სთხოვენ, თავად კი ფოსილურ საწვავზე დამოკიდებულებას ზრდიან.“
მაშინ, როცა წელს მსოფლიოში ექსტრემალურმა ამინდებმა ათიათასობით ადამიანის სიცოცხლე შეიწირა – სიცხის ტალღებში, ნეპალში მყინვარის ჩამოშლისას, გვალვებსა და წყალდიდობებში, რომლებიც ძლიერდება ელ-ნინიოს ეფექტით – კლიმატის მოლაპარაკებების ნელი ტემპი ვეტერან მონაწილეებსაც კი აღაშფოთებს.
„არ იგრძნობა ის აუცილებლობა, რომ ამ საკითხებს დროულად მივხედოთ. ეს ჩემთვის ძალიან იმედგამაცრუებელია,“ – განაცხადა მერი რობინსონმა, ირლანდიის ყოფილმა პრეზიდენტმა და გაეროს კლიმატის ყოფილმა ელჩმა, როცა მოლაპარაკებები დასასრულს უახლოვდებოდა. „გვყავს თანათავმჯდომარეები, რომლებიც რეალურად არ იჩენენ ლიდერობას და არ დგამენ საჭირო ნაბიჯებს.“

















