ირანის მთავარი მოლაპარაკე აშშ-სთან მოლაპარაკებებში აცხადებს, რომ ამერიკელებმა „ომს უარი თქვეს“, მას შემდეგ რაც პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის რესპუბლიკური პარტია შუა ვადების არჩევნებში მოულოდნელად დამარცხდა.
„ჩვენ ვუჭერთ მხარს ამ გზავნილს“, - დაწერა პარლამენტის სპიკერმა მოჰამად ბაგერ ღალიბაფმა X-ზე.
„თუ აშშ [მთავრობა] უღალატებს ხალხის ნებას, რათა ემსახუროს საერთაშორისო დამფინანსებლებს და შანტაჟისტებს, ის გაიგებს, რომ ჩვენი უარი კოშმარით დასრულდება“, - გააფრთხილა მან.
ტრამპმა სამშაბათს აღიარა, რომ რესპუბლიკელების ცუდი შედეგები კონგრესში ნაწილობრივ ომისა და საწვავის ფასების ზრდის გამო იყო. თუმცა, მან დაჟინებით აღნიშნა, რომ არ ნანობს თებერვალში ისრაელთან ერთად ირანზე ერთობლივი თავდასხმის დაწყებას.
Fox News-თან ინტერვიუში ტრამპმა შუა ვადების შედეგებზე თქვა: „ვფიქრობ, ნაწილობრივ ეს ირანის ბრალია“.
მან დაამატა: „ხალხი ეთანხმება ჩემს მოქმედებებს ირანთან დაკავშირებით, მაგრამ ალბათ არ იყვნენ მზად მოკლევადიანი შედეგებისთვის, როგორიცაა ბენზინის ფასის ზრდა – მე ეს მესმის“.
BBC-ს ამერიკულ პარტნიორ CBS News-თან ცალკე საუბარში, ტრამპმა განაცხადა, რომ კონფლიქტი დასრულდება „როდესაც მე ვიტყვი, რომ დასრულდა“.
ბოლო კვირებში პრეზიდენტმა გააფრთხილა, რომ აშშ და ისრაელი შესაძლოა შუა ვადების შემდეგ სრულმასშტაბიან ომში დაბრუნდნენ, თუ ირანთან შეთანხმება კონფლიქტის დასრულებაზე ვერ შედგება.
ასევე ოთხშაბათს, ირანის ისლამური რევოლუციური გვარდიის კორპუსმა (IRGC) განაცხადა, რომ ოთხი ნავთობის ტანკერი დაიწვა, მას შემდეგ რაც ჰორმუზის სრუტეში საზღვაო ნაღმებს შეეჯახა.
IRGC-ის ცნობით, ორი გემი კვლავ იწვის, ხოლო ორი დამატებითი ტანკერი შეაჩერეს, როგორც ნახევრად ოფიციალური Tasnim-ის სააგენტო იუწყება. მათ ცდილობდნენ ჰორმუზის სრუტის აკრძალული სამხრეთული მარშრუტით გავლას.
BBC-მ დამოუკიდებლად ვერ გადაამოწმა IRGC-ის განცხადებები.
დიდი ბრიტანეთის საზღვაო ვაჭრობის ოპერაციების ცენტრმა (UKMTO) განაცხადა, რომ ერთ-ერთი ტანკერი ორჯერ დაუდგენელი ტიპის ჭურვით დაარტყეს, ლიმაჰის (ომანის მუსანდამის ნახევარკუნძული) ჩრდილო-აღმოსავლეთით, დაახლოებით 14 საზღვაო მილის (26 კმ) მანძილზე, სამშაბათ საღამოს. დაშავებულები არ დაფიქსირებულა, დაამატეს ცენტრში.
ორშაბათს, ინდოელი ეკიპაჟის წევრი, რომელიც დოუს – ხის ნავზე – იმყოფებოდა, ლიმაჰის ჩრდილო-აღმოსავლეთით თავდასხმისას დაიღუპა. კიდევ 13 ეკიპაჟის წევრი ომანის ხელისუფლებამ გადაარჩინა.
IRCG-მ ოთხშაბათს ასევე განაცხადა, რომ მისმა ძალებმა ჰორმუზის სრუტეში კიდევ ერთი ამერიკული MQ-9 ტიპის დრონი ჩამოაგდეს.
მსგავსი განცხადება გააკეთეს ორშაბათ ღამითაც, როდესაც აშშ-ს ოფიციალურმა პირებმა თქვეს, რომ ამერიკულმა სამხედრო ძალებმა ირანის ქეშმის კუნძულზე შეზღუდული დარტყმები განახორციელეს IRGC-ის მიერ ამერიკულ თვითმფრინავზე ცეცხლის გახსნის საპასუხოდ.
Financial Times-თან ინტერვიუში, რომელიც შუა ვადების არჩევნებამდე ჩატარდა, ტრამპმა აღნიშნა, რომ კონფლიქტის მდგომარეობით კმაყოფილია და არ მიიჩნევს, რომ „ნამდვილად ომში არიან“.
როდესაც გაზეთმა ჰკითხა ისრაელის პრემიერ-მინისტრ ბენიამინ ნეთანიაჰუს „ძლიერ მინიშნებებზე“, რომ ამ კვირაში ირანზე თავდასხმა იგეგმებოდა, ტრამპმა თქვა: „ჩვენ მზად ვართ, თუ საჭირო იქნება, მაგრამ შეიძლება საჭიროებაც არ იყოს“.
კონფლიქტის დასრულების მიზნით არაპირდაპირი მოლაპარაკებები უკვე რამდენიმე თვეა შეჩერებულია.
პრეზიდენტმა მასუდ პეზეშკიანმა სამშაბათს განაცხადა, რომ მისი მთავრობა ცდილობს კრიზისის მოგვარებას „დიალოგის გზით“.
„თუ ომი განახლდება, არავინ მიიღებს სარგებელს“, – გააფრთხილა მან.
მან ასევე ხაზი გაუსვა, რომ ირანის უმაღლესმა ლიდერმა მოჯთაბა ხამენეიმ მთავრობას მოლაპარაკებების უფლება მისცა „იმ საკითხებზე, რომლებიც ადრე მიუღებლად მიაჩნდა“.
ირანის საგარეო საქმეთა სამინისტროს წარმომადგენელმა ესმაილ ბაქაიმ ორშაბათს თქვა, რომ მიმდინარე არაპირდაპირი მოლაპარაკებების საფუძველი, რომელსაც ყატარი შუამავლობს, რჩება შვიდსაფეხურიანი წინადადება, რომელიც ირანმა სექტემბერში წარადგინა. თუმცა დაამატა, რომ ეს წინადადება „შეკვეცილია, რაც შესაძლებელს ხდის მისი განხორციელებას ორი დღის განმავლობაში“.
ჰორმუზის სრუტე, რომლის გავლითაც მსოფლიოში ნავთობისა და გაზის გადაზიდვების მეხუთედი ხდება, ფაქტობრივად დაიხურა ირანის ომის დაწყების შემდეგ, ირანული რაკეტებისა და დრონების თავდასხმების, ასევე ამერიკული საზღვაო ბლოკადის გამო.
აშშ და ირანი ივნისში მიაღწიეს წინასწარ შეთანხმებას ომის დასრულებასა და სრუტის გახსნაზე, თუმცა შეთანხმება რამდენიმე კვირაში დაიშალა, როდესაც ირანმა გადაზიდვებზე თავდასხმები განაახლა და აშშ-მ ბლოკადა აღადგინა.
ირანი დაჟინებით აცხადებდა, რომ არ დათმობს გარკვეულ კონტროლს სრუტეზე და დაიწყო გემების მიზანში ამოღება, რომლებიც სამხრეთული მარშრუტით, ომანის წყლების გავლით მოძრაობდნენ, რათა ირანული წყლებისთვის გვერდი აევლოთ.
არაბული ყურის ქვეყნებიდან ექსპორტის შეუფერხებლად გასაგრძელებლად, ამერიკული სამხედრო ძალები უზრუნველყოფენ ნავთობის ტანკერების დაცვას, რომლებიც ჰორმუზის სრუტით გადაჰყავთ.
