გადი აიზენკოტმა, ბენიამინ ნეთანიაჰუს მთავარმა კონკურენტმა, ხუთშაბათს უმრავლესობის დეპუტატების მხარდაჭერა მიიღო მთავრობის ფორმირების მცდელობისთვის, თუმცა ისრაელის პრეზიდენტმა, იცხაკ ჰერცოგმა, განაცხადა, რომ ჯერ კიდევ გაურკვეველია, ვინ შეძლებს ჩიხის გარღვევას და კვირას გადაწყვეტს, რომელ მათგანს მისცეს პირველი შანსი.
120-წევრიანი ქნესეტის დეპუტატებიდან 67-მა აიზენკოტს დაუჭირა მხარი ჰერცოგთან რამდენიმე დღის კონსულტაციების შემდეგ, ხოლო 46-მა ნეთანიაჰუს. ჰერცოგმა ხუთშაბათს აღნიშნა, რომ „კონსულტაციების შედეგები შესაძლოა აშკარა ჩანდეს“, მაგრამ „ბლოკებს შორის და თვით ბლოკებში ურთიერთვეტოებია“, რაც ართულებს იმის თქმას, ვის აქვს მთავრობის ფორმირების საუკეთესო შანსი.
მან თქვა, რომ არჩევანს კვირას გააკეთებს და ისრაელის შაბათ-კვირას, რომელიც პარასკევი-შაბათია, „პირად საუბრებს გამართავს პარტიების ლიდერებთან“.
გასულ თვეში გამართული, მძიმედ დაპირისპირებული არჩევნები, რომელსაც ბევრი დამკვირვებელი ბოლო ათწლეულების ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან არჩევნად მიიჩნევს, დასრულდა ისე, რომ არც ნეთანიაჰუმ და არც აიზენკოტმა – ყოფილი გენერალი და გენშტაბის უფროსი – ვერ შეძლეს ხელისუფლებისკენ მკაფიო გზის გაკაფვა.
ნეთანიაჰუს კოალიციამ დაკარგა უმრავლესობა და 68 ადგილიდან 53-მდე ჩამოვიდა 120-წევრიან ქნესეტში. აიზენკოტის ხელმძღვანელობით ზიონისტური პარტიების „ცვლილების ბლოკს“ 48 ადგილი აქვს, ხოლო ისრაელელი პალესტინელების წარმომადგენელი პარტიები პოტენციურ „მეფისმქმნელებად“ იქცნენ რეკორდული 19 ადგილით. „ერთიანი სია“ 11 ადგილს ფლობს, ხოლო უფრო კონსერვატიული, ისლამისტური „რაამი“ – რვას.
ისრაელის პოლიტიკურ სისტემაში, ძირითადად ცერემონიული პრეზიდენტი წყვეტს, რომელ კანდიდატს აქვს ყველაზე კარგი საწყისი შანსი სტაბილური კოალიციის შექმნისთვის.
ორივე არაბულ უმრავლესობის პარტიამ აიზენკოტის მხარდაჭერა დაადასტურა, წერს Haaretz. „ერთიანი თორას იუდაიზმი“, რომელიც ხშირად ნეთანიაჰუსთანაა ალიანსში, არც ერთ კანდიდატს არ დაუჭირა მხარი.
არაბი ისრაელელების – პალესტინელების, რომლებსაც ისრაელის მოქალაქეობა აქვთ და მოსახლეობის 20%-ს შეადგენენ – აქტივობა გაორმაგდა და დაახლოებით 80%-ს მიაღწია, რაც პოლიტიკურ ლანდშაფტს მნიშვნელოვნად ცვლის. ოკუპირებულ დასავლეთ სანაპიროსა და ღაზაში მცხოვრებ პალესტინელებს ხმის მიცემის უფლება არ ჰქონდათ.
ისრაელის მთავარი პალესტინური კოალიციის ლიდერმა აღიარა, რომ „ბევრ საკითხში უთანხმოება აქვს აიზენკოტთან“, თუმცა ხუთშაბათს აღნიშნა, რომ პალესტინელი ამომრჩევლები ცვლილებას ითხოვენ, რადგან არსებული კოალიციის პირობებში გაიზარდა რასიზმი, დისკრიმინაცია, დანაშაული და გარიყულობა.
„ჩვენ არ ვირჩევთ კარგსა და უკეთესს შორის, არამედ იმას, რასაც ცუდად და კიდევ უარესად ვთვლით“, – განაცხადა იუსეფ ჯაბარინმა, ისრაელის მედიის ცნობით.
გასულ თვეში ჯაბარინმა Guardian-ს უთხრა, რომ არაბი ისრაელელი ამომრჩევლების პირველი მოთხოვნა ნეთანიაჰუს მთავრობის მოცილებაა, განსაკუთრებით მისი ყველაზე რადიკალური წევრების – ეროვნული უსაფრთხოების მინისტრ იტამარ ბენ-გვირისა და ფინანსთა მინისტრ ბეცალელ სმოტრიჩის.
აიზენკოტმა ასევე წამოაყენა პირობები არაბულ პარტიებთან პოტენციური კოალიციისთვის: მათ უნდა აღიარონ, რომ ისრაელი ებრაული სახელმწიფოა, მიიღონ სავალდებულო ეროვნული სამსახური – სამოქალაქო ან სამხედრო – და დაგმონ ჰამასი, როგორც ტერორისტული ორგანიზაცია.
ჯაბარინმა და „ერთიანმა სიამ“ განაცხადეს, რომ მზად არიან ოპოზიციას გარედან დაუჭირონ მხარი ტაქტიკური ხმის მიცემით ქნესეტში. „რაამი“ აცხადებს, რომ აიზენკოტის ხელმძღვანელობით ახალ მთავრობაში შევა.
ჰერცოგმა, რომელმაც პალესტინელი ისრაელელების პარტიებისა და სხვა მცირე პარტიების დელეგაციები მიიღო, ყველას მოუწოდა, ხელი შეუწყონ ახალი არჩევნების თავიდან აცილებას.
„ნებისმიერ გონიერ ადამიანს მხოლოდ უნდა გადახედოს ჩვენს წინაშე არსებულ უსაფრთხოების და დიპლომატიურ გამოწვევებს, მიმოიხილოს რეგიონში მიმდინარე ცვლილებები და გაიხსენოს ის საკითხები, რომლებიც შიგნით გვხლეჩს, რათა მიხვდეს, რომ უზარმაზარი პასუხისმგებლობა გვაკისრია“, – განაცხადა ჰერცოგმა.
ნეთანიაჰუ პრემიერ-მინისტრად რჩება დროებით მთავრობაში, სანამ ახალი კოალიცია არ ჩამოყალიბდება ან კიდევ ერთი არჩევნები არ გაიმართება, რაც აუცილებელია, თუ არც ერთ კანდიდატს არ გამოუვა.
მიუხედავად იმისა, რომ 77 წლის პოლიტიკოსმა არჩევნებში მოსალოდნელზე უკეთესი შედეგი აჩვენა და მისმა „ლიკუდმა“ ყველაზე მეტი ადგილი მოიპოვა, მისი ნაციონალისტურ-რელიგიური კოალიცია – ისრაელის ისტორიაში ყველაზე მემარჯვენე მთავრობა – უმრავლესობა დაკარგა.
ნეთანიაჰუ, რომელიც ხელისუფლების დაკარგვის საფრთხის წინაშეა, საარჩევნო კომისიის მიერ შესაძლო ხმის გაყალბების გამოძიებას დაეყრდნო, რათა შედეგებში ეჭვი შეიტანოს და ისრაელელი პალესტინელების მიერ ხელმძღვანელებული პარტიები ხმის მოპარვაში დაადანაშაულოს. კრიტიკოსები ნეთანიაჰუს და მის პარტნიორებს შედეგების დისკრედიტაციის მცდელობაში ადანაშაულებენ, რასაც ნეთანიაჰუ უარყოფს.
ისრაელის ცენტრალურმა საარჩევნო კომიტეტმა ოთხშაბათს განაცხადა, რომ არჩევნების სანდოობა არ დარღვეულა. კომიტეტის ხელმძღვანელმა, უზენაესი სასამართლოს მოსამართლე ნოამ სოლბერგმა, ქვეყნის არჩეულ წარმომადგენლებს მოუწოდა, დაიცვან საზოგადოებრივი ნდობა.
„ეს რეალური საფრთხეა. დემოკრატიის ერთ-ერთი საფუძველი მშვიდობიანი ხელისუფლების გადაცემაა“, – განუცხადა სოლბერგმა ჰერცოგს ოთხშაბათს მის რეზიდენციაში. მან აღნიშნა, რომ მაღალი ამომრჩეველთა აქტივობა, მათ შორის არაბულ უმცირესობაში, კურთხევაა.
ნეთანიაჰუს მემარჯვენე მოკავშირეები, მათ შორის ბენ-გვირი, დაუყოვნებლივ ითხოვენ არაბული პარტიების ლიდერების დაპატიმრებას და დაკითხვას.
