რესპუბლიკელი კანდიდატები, რომლებიც დონალდ ტრამპის მემკვიდრეობისთვის იბრძვიან, სწრაფადვე დაადანაშაულეს მისი დღის წესრიგის ორი მთავარი საყრდენი – ირანის ომი და ტარიფები – იმ დემოკრატიული „ლურჯი ტალღის“ გამოწვევაში, რომელმაც აშშ-ის შუალედურ არჩევნებში გამარჯვება მოიტანა.
დემოკრატების გასაოცარი წარმატების შედეგებმა სამშაბათ საღამოს რესპუბლიკელები შოკში ჩააგდო – და ისინი ახლა ცდილობენ გაარკვიონ, რატომ დაეცა მათი მხარდაჭერა ასე მკვეთრად. ხუთშაბათს Associated Press-მა კიდევ რამდენიმე კონკურენტული ოლქი დემოკრატების სასარგებლოდ გამოაცხადა, თუმცა სენატის არჩევნები ალასკასა და მისისიპიში კვლავ გადაუწყვეტელი რჩებოდა.
ვიცე-პრეზიდენტმა ჯეი დი ვანსმა, ფლორიდის მოქმედმა გუბერნატორმა რონ დესანტისმა და ტეხასის სენატორმა ტედ კრუზმა ყველამ ყურადღება გაამახვილეს ცხოვრების ღირებულების ზრდაზე, რაც რესპუბლიკელების დამარცხების ფონზე ქვეყნის მასშტაბით, მათ შორის ისეთ წინა ბასტიონებში, როგორიცაა ტეხასი და კანზასი, იგრძნობოდა.
მათ დაასახელეს ისეთი ფაქტორები, როგორიცაა ტრამპის გახანგრძლივებული ომი ირანთან და აგრესიული სავაჭრო პოლიტიკა; აშშ-ისა და ისრაელის ურთიერთობები; და დემოკრატების რეკლამები, რომლებშიც კონსერვატიული კანდიდატები უარყოფითად იყვნენ წარმოჩენილნი.
„ტარიფებმა ყველაფერი ძალიან ძვირი გახადა, ხოლო ირანის ომი ზედმეტად გაიწელა,“ – განაცხადა კრუზმა, ყოფილმა რესპუბლიკელმა საპრეზიდენტო კანდიდატმა, რომელმაც ახალი კამპანია ჯერ არ გამორიცხა, თავის პოდკასტში Verdict With Ted Cruz ოთხშაბათს. „ეს ომი მოკლე, გადამწყვეტი და დასრულებული უნდა ყოფილიყო. დროა დასრულდეს.“
„ჩვენი დამარცხების მიზეზი ომია,“ – დაწერა ვანსმა ოთხშაბათს ვრცელ პოსტში X-ზე, სადაც აღნიშნა, რომ პარტია დამარცხდა, რადგან ამომრჩევლები გაბრაზებულნი არიან ტრამპის ადმინისტრაციაზე, რომელმაც ყურადღება ამერიკელების პრობლემებიდან გადაიტანა.
„ვინც შედეგებით გაბრაზებულია, უნდა იყოს კიდეც,“ – დაამატა ვიცე-პრეზიდენტმა. „ამ გაბრაზებას უნდა მივცეთ მიმართულება და დავუბრუნდეთ ჩვენი ქვეყნის გადარჩენის საქმეს.“
დესანტისმა, რომელმაც ორი წლის წინ უშედეგოდ სცადა ტრამპისთვის რესპუბლიკური ნომინაციის წართმევა და მას შემდეგ პრეზიდენტთან დაძაბული ურთიერთობა აქვს, ამ კვირის არჩევნები პარტიისთვის „გადაშენების საფრთხის შემცველ მოვლენად“ შეაფასა.
დესანტისის თქმით, დემოკრატებმა რესპუბლიკელები ცუდად წარმოაჩინეს რეკლამებით, რომლებიც ეხებოდა მსჯავრდებულ სექსუალურ დამნაშავეს ჯეფრი ეპსტეინს და კონგრესმენების აქციებით ვაჭრობას.
დესანტისმა აღნიშნა, რომ რესპუბლიკელებს დაპირებული ჰქონდათ ეპსტეინის დოკუმენტების გამოქვეყნება, რომელშიც უამრავი დოკუმენტი და მიმოწერა იყო თავმოყრილი ამ დისკრედიტებულ ფინანსისტთან დაკავშირებით. მან თქვა: „და შემდეგ, რეალურად, კონგრესში არიან ადამიანები, რომლებიც ეპსტეინის დოკუმენტების გამოქვეყნების წინააღმდეგ აძლევენ ხმას, მაშინ როცა გენერალურმა პროკურორმა თქვა, რომ მას მაგიდაზე საშინელი მასალები უდევს და რომ დამნაშავეები პასუხს აგებენ.“
შუალედურ არჩევნებამდე რამდენიმე თვე და კვირა გამოკითხვები აჩვენებდა, რომ ამომრჩევლები სულ უფრო უკმაყოფილო იყვნენ ტრამპის საქმიანობით. ამერიკელები გრძნობდნენ ეკონომიკურ წნეხს – იზრდებოდა ბენზინისა და საკვების ფასები, რაც ირანთან ომის შედეგი იყო.
მიუხედავად ამისა, ტრამპი დარწმუნებული იყო, რომ ამომრჩევლები მას ერთგულებას არ უღალატებდნენ, მოუწოდებდა მათ, ისე მიეცათ ხმა, თითქოს თავად იყო ბიულეტენზე და აქტიურად უწევდა კამპანიას რესპუბლიკელებს კონკურენტულ ოლქებში.
ამასობაში, დემოკრატებმა პირობა დადეს, რომ ცხოვრების გაძვირებას შეამცირებდნენ და აშშ-ის პრეზიდენტის მასშტაბურ დღის წესრიგს გააკონტროლებდნენ – და ამომრჩეველთა მხარდაჭერაც მოიპოვეს. დემოკრატებმა ორივე პალატაში უმრავლესობა მოიპოვეს და გუბერნატორთა არჩევნების უმეტესობაშიც გაიმარჯვეს.
სამშაბათის შედეგები მიუთითებს, რომ ტრამპის მხარდაჭერას აღარ აქვს ის ძალა, რაც ადრე ჰქონდა. რამდენიმე მოქმედი რესპუბლიკელი, რომელსაც ის ღიად უჭერდა მხარს კონკურენტულ ოლქებსა და სენატის არჩევნებში, მაინც დამარცხდა დემოკრატებთან.
მიუხედავად იმისა, რომ ტრამპმა განაცხადა, შუალედური არჩევნების შედეგებს მიიღებდა, მალევე გადაუტანა ყურადღება სხვაგან და თქვა, რომ რესპუბლიკელები აუცილებლად გაიმარჯვებდნენ, მისი სახელი რომ ყოფილიყო ბიულეტენზე.
ხუთშაბათს, აშშ-ის პრეზიდენტმა კიდევ უფრო შორს წავიდა და მოითხოვა, რომ ალასკაში რესპუბლიკელი სენატის ალტერნატიული კანდიდატის, დენ ჯ. სალივანის ხმები გადაეცეს მოქმედ სენატორ დენ ს. სალივანს, რომელსაც ტრამპი უჭერდა მხარს.
„ყალბი დენ სალივანის ხმები, პლუს ის სხვა „ზარმაცი“, რომელიც დემოკრატებმა ბიულეტენზე დაამატეს, დაუყოვნებლივ უნდა გადაეცეს ნამდვილი დენ სალივანს და არჩევნები დასრულებულია – ის მარტივად იმარჯვებს. სხვა სამართლიანი გამოსავალი არ არსებობს!“ – დაწერა ტრამპმა.
თუმცა, თავად ტრამპმაც აღიარა, რომ ირანთან ომმა პოტენციური რესპუბლიკელი ამომრჩევლები დააფრთხო. „ეს დიდწილად მართალია, რადგან ბენზინის ფასები ოდნავ გაიზარდა,“ – განუცხადა ტრამპმა ჟურნალისტებს ოთხშაბათს თეთრ სახლში.
ზოგიერთი ვარაუდობს, რომ თავდაცვის მდივანი პიტ ჰეგსეთი შეიძლება გახდეს ადმინისტრაციის ირანთან კონფლიქტის მსხვერპლი. თუმცა, როდესაც ჰეგსეთის გათავისუფლების შესაძლებლობაზე ჰკითხეს, ტრამპმა განაცხადა, რომ ჰეგსეთი „ძალიან კარგ საქმეს აკეთებს“.
კრუზმა რესპუბლიკელი პოლიტიკოსები გააკრიტიკა, რომ მათ გამაფრთხილებელი ნიშნები უგულებელყვეს.
„ძალიან ბევრ რესპუბლიკელ პოლიტიკოსს, როგორც ჩანს, არც ესმოდა და არც აინტერესებდა,“ – თქვა მან. „საკვები ძალიან ძვირია. ბენზინი ძალიან ძვირია. დიზელი ძალიან ძვირია. დაზღვევა ძალიან ძვირია. ცხოვრება ძალიან ძვირია.“
