აშშ-ის შუალედურ არჩევნებში რესპუბლიკელების ისტორიულმა მარცხმა კიდევ ერთხელ მკვეთრად გაახსენა ევროპის ულტრამემარჯვენე ლიდერებს მათი მუდმივი დონალდ ტრამპის დილემა: მათ შეიძლება უყვარდეთ მისი ნაციონალისტური დღის წესრიგი, მაგრამ თავად ტრამპი ელექტორალურად ტოქსიკური და პრობლემური ფიგურაა.
2024 წელს მისი ხელახალი არჩევის შემდეგ, ევროპელი პოპულისტი ლიდერები, როგორიცაა მარინ ლე პენი საფრანგეთში და ჯორჯია მელონი იტალიაში, ფრთხილად აწონ-დაწონიან თავიანთ საჯარო პოზიციებს აშშ-ის პრეზიდენტის მიმართ და რთულ ტრანსატლანტიკურ ბალანსს იცავენ.
მათ აღაფრთოვანებთ მისი მკაცრი სასაზღვრო პოლიტიკა, კულტურული ომები და ანტიგლობალიზმი. თუმცა, ევროპელი ამომრჩევლები, თუნდაც ულტრამემარჯვენე ფრთაზე, ვერ იტანენ ტრამპის პირად არასტაბილურობას, გეოპოლიტიკურ არაპროგნოზირებადობას, ევროპის თავდაცვის მიმართ უნდობლობასა და სავაჭრო პროტექციონიზმს.
ტრამპის ტერიტორიული მუქარები გრენლანდიაზე და ეკონომიკური ნაციონალიზმი განსაკუთრებით პრობლემურია: ვერცერთი ლიდერი, რომელიც ეროვნულ სუვერენიტეტსა და შიდა სამუშაო ადგილებს იცავს, ვერ დაუჭერს მხარს ევროკავშირის წევრი სახელმწიფოს თვითმმართველ ტერიტორიაზე შეჭრის მუქარას ან დამსჯელ სავაჭრო ტარიფებს.
სამშაბათს რესპუბლიკელების მასშტაბურმა მარცხმა ევროპელი პოპულისტები კიდევ უფრო დააშორა ტრამპს, თუმცა მათ ერთი დიდი გაკვეთილი მიიღეს: გაბრაზებული, ეკონომიკურად დაჩაგრული ამომრჩევლები ხელისუფლებას ანაცვლებენ.
ოთხშაბათს ევროპის დედაქალაქებში ულტრამემარჯვენე პოლიტიკოსები აქტიურად ცდილობდნენ თავი დაეცვათ თეთრი სახლისგან, თუმცა პირად თავდასხმებს თავს არიდებდნენ.
საფრანგეთის "ეროვნული გაერთიანების" (RN) ლიდერი და ლე პენის გამარჯვების შემთხვევაში მომავალი პრემიერ-მინისტრობის კანდიდატი ჟორდან ბარდელა ამ პროცესში ლიდერობდა. პრეზიდენტის სახელის გარეშე, ბარდელამ აშშ-ის თავდასხმები ირანზე დაადანაშაულა, რაც, მისი თქმით, "ძალიან მძიმე შედეგებით" დასრულდა მსოფლიო ეკონომიკებისთვის.
გერმანიაში, პარტია "ალტერნატივა გერმანიისთვის" ერთ-ერთმა ლიდერმა ალის ვაიდელმა განაცხადა, რომ ტრამპმა თავის ამომრჩევლებს დაჰპირდა, რომ "ინტერვენციულ საგარეო პოლიტიკას არ გაატარებდა" და რომ "ამ დაპირების დარღვევამ ახლა რესპუბლიკელებს უკან დაუბრუნდა".
იტალიაში, ულტრამემარჯვენე პარტია "ეროვნული მომავლის" დამფუძნებელმა რობერტო ვანაჩიმაც აღნიშნა, რომ შედეგებმა აჩვენა, რამდენად სახიფათოა პოლიტიკურად დაპირებების შეუსრულებლობა. "ტრამპმა ვერ გაამართლა მოლოდინები," - განაცხადა მან.
მადრიდში, პარტია Vox-ის ლიდერმა სანტიაგო აბასკალმა უარი თქვა ვაშინგტონთან კავშირის ყოველგვარ იმიტაციაზე და კითხვებს იდეოლოგიური ალიანსის შესახებ ასე უპასუხა: "მე ესპანეთში ვარ, არა მიჩიგანში" და "ძალიან ცოტა მადარდებს, რა ხდება სხვაგან".
"Eurasia Group"-ის ანალიტიკოსმა მუჯტაბა რაჰმანმა აღნიშნა, რომ ყველა ეს ლიდერი შინაური პოლიტიკური სარგებლისთვის მოქმედებს, იმ იმედით, რომ "ტრამპიზმის იდეოლოგიური იმპულსით" ისარგებლებენ ისე, რომ ტრამპის პრეზიდენტობის "ქაოსსა და ეკონომიკურ არეულობას" არ დაუკავშირდებიან.
ოპოზიციაში მყოფი ულტრამემარჯვენე პარტიებისთვის კი აშშ-ის შუალედური არჩევნები მკაფიო სტრატეგიას სთავაზობს: საზოგადოებრივი გაბრაზება ფასების ზრდასა და ხელმიუწვდომელ საცხოვრებელზე შეიძლება საარჩევნო გამარჯვებად გარდაიქმნას. ეს აშკარად RN-ის იმედიცაა საფრანგეთში.
ბარდელა არაერთხელ ამბობს, რომ RN-ის მთავრობისთვის "აბსოლუტური პრიორიტეტი" იქნება მოსახლეობის მსყიდველუნარიანობა და ცხოვრების ღირებულება, მათ შორის ელექტროენერგიაზე, გაზსა და საწვავზე დღგ-ის შემცირება და დამსაქმებლებისთვის ხელფასების გაზრდის შესაძლებლობის მიცემა დამატებითი გადასახადების გარეშე.
ესპანეთში Vox-იც ანალოგიურად იყენებს ცხოვრების გაძვირებასა და საცხოვრებლის ხელმიუწვდომლობას სოციალისტი პრემიერ-მინისტრის, პედრო სანჩესის წინააღმდეგ, იმ იმედით, რომ 29 ნოემბრის არჩევნების შემდეგ მემარჯვენე კოალიციაში მთავრობაში შესვლას შეძლებს.
ევროპაში უკვე ხელისუფლებაში მყოფი პოპულისტი ლიდერებისთვის, როგორიცაა მელონი, ეს კარგი ამბავი არ არის. იტალიის პრემიერ-მინისტრი უკვე არაერთხელ შეეჯახა შინაურ საპროტესტო ტალღებს რომში, მილანსა და სხვა ქალაქებში საწვავის ფასებსა და ინფლაციაზე, ზოგჯერ ძალადობრივსაც კი.
მისმა კოალიციურმა პარტნიორმა, ულტრამემარჯვენე "ლიგის" ლიდერმა მატეო სალვინიმ აღიარა, რომ აშშ-ის არჩევნებზე "ყველაზე მეტად გავლენა იქონია ომებმა, საერთაშორისო დაძაბულობამ და ცხოვრების ღირებულების ზრდამ, რომლის შედეგებიც პირდაპირ ოჯახებზე აისახება".
ოპოზიციონერი დეპუტატებიც სწრაფად დააკავშირეს მოვლენები, აღნიშნეს რა, რომ ტრამპი დაჰპირდა ფასების შემცირებასა და ხარისხიანი სამუშაოების დაბრუნებას, თუმცა ეს არ შესრულდა. და როცა ულტრამემარჯვენე ლიდერები ხელისუფლებაში ვერ ასრულებენ დაპირებებს, ამომრჩევლის რისხვის მიმართ ისეთივე დაუცველები ხდებიან, როგორც სხვები.
ევროპის ულტრამემარჯვენე ფრთაზე ზოგიერთი, მაგალითად რუმინეთის AUR-ის დანი დუნგაჩიუ, ცდილობდა ტრამპის დამანგრეველი მარცხი შეემცირებინა, ამტკიცებდა, რომ მისი "პოლიტიკური სიკვდილის" შესახებ ცნობები გადაჭარბებულია, თუმცა უფრო ფართო პოლიტიკური გაკვეთილი შეიძლება პოპულისტებსაც სცდებოდეს.
ევროპის ულტრამემარჯვენეების საარჩევნო ბედი, რომელთა ნაციონალისტი ლიდერებიც, დიდი ალბათობით, გააგრძელებენ MAGA-ს იდეების მხარდაჭერას, მაგრამ თავად ტრამპს დისტანციას დაუჭერენ, არ არის დამოკიდებული აშშ-ის პრეზიდენტის საარჩევნო წარმატებასა თუ მარცხზე.
ევროპული პოპულიზმის აღმავლობის საფუძველი – ცხოვრების ღირებულება, საცხოვრებლის კრიზისი, სოფლისა და ქალაქის დაპირისპირება, იმიგრაციაზე დებატები – მყარად ევროპულ შიდა პირობებშია ფესვგადგმული და არა ამერიკული არჩევნების შედეგებში.
ზოგიერთი აფრთხილებს, რომ ამ შუალედური არჩევნების ყველაზე ცუდი შედეგი იქნება, თუ ევროპის მთავარ პარტიებს ეგონებათ, რომ პოპულისტური ტალღა იკლებს. სინამდვილეში, არჩევნებმა აჩვენა, რომ ამომრჩევლის გაბრაზება ცხოვრების გაძვირებაზე შეუბრალებელია – ვინც არ უნდა იყოს ხელისუფლებაში.
