ხუთშაბათს საფრანგეთის მასშტაბით გაიმართა საპროტესტო აქციები მას შემდეგ, რაც ხუთმა პროფკავშირმა გამოაცხადა ეროვნული გაფიცვის დღე. მათ შეუერთდნენ საშუალო და უმაღლესი სასწავლებლების სტუდენტები და დემონსტრანტები, რომლებიც აპროტესტებდნენ ცხოვრების გაძვირებას, საჯარო ხარჯების შემცირებას და განათლების სისტემაში არსებულ მძიმე პირობებს.
CGT-ის ლიდერის, სოფი ბინეს განცხადებით, 13:00 საათისთვის (თბილისის დროით 15:00) თითქმის 70 ქალაქსა და დაბაში ქუჩაში გამოვიდა 250 000-ზე მეტი ადამიანი და ეს მხოლოდ „დასაწყისია“. დემონსტრაციები დაიწყო ისეთ ქალაქებში, როგორიცაა მარსელი, გრენობლი და ლიონი, ხოლო ქვეყნის მასშტაბით დაგეგმილი იყო 250-ზე მეტი ცალკეული აქცია.
პროფკავშირები, რომლებიც წარმოადგენენ როგორც საჯარო, ასევე კერძო სექტორის მუშაკებს, აცხადებენ, რომ სექტემბერში დაწყებულ საპროტესტო ტალღას ახალ დონეზე აიყვანენ. ეს ტალღა უკავშირდება ლიცეუმებში (საშუალო სკოლებში) არსებულ მძიმე პირობებსა და არასაკმარის რესურსებს. მოძრაობა მას შემდეგ გაფართოვდა და მას შეუერთდნენ მუშაკები და განახლებული „ყვითელჟილეტიანების“ მოძრაობა, რომელიც ადრე ფასების ზრდას აპროტესტებდა.
გაფიცვამ, სავარაუდოდ, გავლენა უნდა მოახდინოს საავადმყოფოების პერსონალზე, საჰაერო მოძრაობის დისპეტჩერებზე, ფოსტის თანამშრომლებზე, მასწავლებლებსა და რკინიგზის მუშაკებზე. ოთხმა მთავარმა რკინიგზის პროფკავშირმა განაცხადა, რომ მთავრობის მიერ შემოთავაზებული ბიუჯეტის შემცირება „გააღრმავებს სიღარიბეს, შეამცირებს სოციალური დაცვის დონეს, გაყინავს სახელმწიფო მუშაკების ხელფასებს და შეაფერხებს გარემოსდაცვითი ღონისძიებებისთვის საჭირო ინვესტიციებს“.
პროფკავშირები ითხოვენ ხელფასების ზრდას, რათა გაუმკლავდნენ ცხოვრების გაძვირებას და დაიცვან საჯარო სერვისები, მათ შორის მინიმალური ხელფასის, ანუ სმიკის (Smic), გაზრდას, რომელიც ამჟამად საათში 12.31 ევროს (10 ფუნტი სტერლინგი) შეადგენს. CFDT-ის ხელმძღვანელმა, მარილის ლეონმა აღნიშნა, რომ მოთხოვნა სცდება მხოლოდ მინიმალური ხელფასის გაზრდას: „ჩვენ ვითხოვთ თვეში 100 ევროს წმინდა მატებას,“ — განაცხადა მან.
მთავრობის ცნობით, ქვეყნის მასშტაბით მობილიზებულია 70 000 პოლიციელი. შინაგან საქმეთა მინისტრმა, ლორან ნუნიესმა, პირობა დადო „უკიდურესად მკაცრი რეაგირების“ შესახებ ძალადობის ნებისმიერ გამოვლინებაზე და სამი ძირითადი რისკი დაასახელა: რადიკალური მემარცხენე „შავი ბლოკის“ ჯგუფები, ძარცვა და არაოფიციალური, პროფკავშირების დაუმტკიცებელი მსვლელობები.
ხუთშაბათის შუადღისას ლიონში დაფიქსირდა გარკვეული არეულობა, სადაც ავტომობილი დაწვეს ინციდენტში, რომელიც ასობით „შავი ბლოკის“ წევრს მიეწერა.
დარღვევები დაფიქსირდა სკოლებში, საავადმყოფოებსა და საზოგადოებრივ ტრანსპორტში. ეროვნული რკინიგზის ოპერატორმა SNCF-მა განაცხადა, რომ რეგიონულ მატარებლებსა და პარიზის შემოგარენში მოსალოდნელია შეფერხებები, ხოლო დოკერებმა საფრანგეთის პორტებში მუშაობის შეფერხებაზე გააფრთხილეს. მუშაკებს ასევე სთხოვეს შეეჩერებინათ ნავთობგადამამუშავებელი ქარხნების მუშაობა, რის გამოც საფრანგეთი ელოდებოდა ელექტროენერგიის იმპორტის ზრდას, რადგან ატომურ სადგურებში შეფერხებები იყო. პარიზში დაიკეტა ეიფელის კოშკი და ლუვრის მუზეუმის რამდენიმე საგამოფენო დარბაზი.
განათლების სამინისტროს ინფორმაციით, მასწავლებლების 16% გაიფიცა და მოსალოდნელია, რომ საბავშვო ბაღებისა და დაწყებითი სკოლების მასწავლებლების თითქმის 18% მიიღებს მონაწილეობას. პროფკავშირების განცხადებით, აქციამ გავლენა მოახდინა ლიცეუმების მეოთხედზე მეტზე (15-18 წლის მოსწავლეებისთვის), ასევე უმაღლესი სასწავლებლების უმრავლესობაზე. მთავრობის ცნობით, 81 საშუალო სკოლა და უმაღლესი განათლების დაწესებულებების მესამედი დაზარალდა, ხოლო სტუდენტთა პროფკავშირების ინფორმაციით, დაზარალებული ლიცეუმების რაოდენობა 1 000-ს აღწევს.
საშუალო სკოლის მოსწავლეები აგრძელებენ სკოლების ბლოკირებას გადატვირთული კლასებისა და ავარიული შენობების გამო, აცხადებენ, რომ მთავრობის მიერ კლასების რაოდენობის შეზღუდვა და სკოლების რემონტისთვის რეგიონული ხელისუფლებისთვის სესხების გამოყოფა არასაკმარისია. პარიზში პოლიციამ ხუთშაბათს დილას მოსწავლეებს სკოლების ბლოკირების საშუალება არ მისცა. მარეს რაიონში, რუ დე რივოლიზე, ბლოკირების შეზღუდვის შემდეგ მოსწავლეებმა ქუჩაში სპონტანური აქციები გამართეს, ხოლო ახლოს სპეცრაზმი იყო მობილიზებული. გაფიცვას ასევე შეუერთდნენ კერძო სკოლების მასწავლებელთა პროფკავშირები სახელმწიფო სკოლების მასწავლებლებთან ერთად.
მთავრობა ცდილობს შეამციროს საზოგადოების უკმაყოფილება ფასების ზრდის გამო და სტრატეგიული მარაგებიდან 10 მილიონი ბარელი დიზელის გამოშვებით საწვავის ფასების შემცირებას ცდილობს. მინისტრებმა სტუდენტებს ასევე დაპირდნენ, რომ რეფორმას ჩაუტარებენ არაპოპულარულ უნივერსიტეტში ჩარიცხვის პლატფორმას Parcoursup-ს და 2028 წლისთვის სრულად შეცვლიან მას.
ემანუელ მაკრონის პრეზიდენტობის ბოლო თვეები კვლავ შინაური კრიზისებით არის აღბეჭდილი, რადგან მისი მთავრობა ცდილობს გაატაროს ეკონომიისკენ მიმართული ბიუჯეტი გაყოფილ პარლამენტში, სადაც სახელმწიფო ვალი მშპ-ს 120%-ს უახლოვდება. განახლებული საპროტესტო ტალღის ფონზე, მიგრაციის საწინააღმდეგო ულტრამემარჯვენე კანდიდატი მარინ ლე პენი 2027 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებისთვის მაღალი რეიტინგებით სარგებლობს.
ადამიანის უფლებათა ჯგუფები მთავრობას ბრალს სდებენ გადამეტებულ პოლიციურ ძალაში და დემონსტრაციების უფლების შეზღუდვაში. საფრანგეთის ადამიანის უფლებათა ლიგამ განაცხადა, რომ ქვეყანაში შეინიშნება „ავტორიტარული გადახრა“, რომლის მიზანია „ნებისმიერი განსხვავებული აზრის ჩახშობა“, მათ შორის ქალაქის ცენტრებში დემონსტრაციების შეზღუდვა და გარკვეულ რაიონებში კომენდანტის საათის დაწესება.
ბინემ აღნიშნა: „ჩვენ ძალიან სერიოზულ დროს ვცხოვრობთ, როდესაც მთავრობა ძალიან საშიშ ავტორიტარულ გზაზე დგას,“ — გააკრიტიკა მან ქალაქების, მათ შორის რენის, ტულუზისა და ლიონის ხელისუფლების გადაწყვეტილება, დემონსტრაციები ქალაქის ცენტრების გარეთ გადაეტანათ. ლეონმა კი დაამატა: „დემონსტრაციის არსი მისი ხილვადობაა.“
პროფკავშირების ლიდერებმა ასევე გააპროტესტეს ის ფაქტი, რომ ბოლო მსვლელობები პარიზის ცენტრიდან მოშორებით ჩატარდა 17 ოქტომბრის ძალადობის შემდეგ, როდესაც 2 000-ზე მეტი მაღაზია გაიძარცვა და ისტორიული შენობები დაიწვა. ხუთშაბათის მსვლელობა ნებადართული იყო პარიზის ცენტრში, თუმცა არა პროფკავშირების მიერ შემოთავაზებულ მარშრუტზე ბასტილიის მოედნიდან კონკორდის მოედნამდე, რომელიც ეროვნულ ასამბლეასთან, ელისეს სასახლესთან და პრემიერ-მინისტრის რეზიდენციასთან — მატინიონის სასტუმროსთან — გაივლიდა.
ამის ნაცვლად, დემონსტრანტები უნდა გაევლოთ რესპუბლიკის მოედნიდან ნასიონის მოედნამდე. CFDT-ის ცნობით, ეს მარშრუტი სასამართლომ მხოლოდ ოთხშაბათს საღამოს დაამტკიცა, რამაც აქციის ორგანიზება გაართულა.
ბინემ განაცხადა, რომ დემონსტრანტებმა „მობილიზაციის ახალ დონეს მიაღწიეს“ და მოითხოვენ დაუყოვნებელ პასუხებს. ლეონმა აღნიშნა, რომ კმაყოფილი იქნება, თუ აქციებში 800 000 ადამიანი მიიღებს მონაწილეობას. ბოლო მასშტაბური მობილიზაცია შაბათ-კვირას შედარებით მშვიდად ჩაიარა, ხოლო ნუნიესმა თქვა, რომ ხუთშაბათის პოლიციური მობილიზაცია ანალოგიურ მასშტაბზე იქნება.
ამასობაში, განახლებული ყვითელჟილეტიანების მოძრაობა პარასკევსა და შაბათს დამატებით ბლოკადებსა და აქციებს გეგმავს.
