დილა მშვიდობისა. როგორც კი ამერიკაში დღესასწაულები დასრულდა, დემოკრატიულ პარტიას მოუწევს (მოჩვენებითად) მარტივ კითხვაზე პასუხის გაცემა: ახლა რა? მათი უზარმაზარი წარმატებები შუალედურ არჩევნებში მნიშვნელოვნად შეასუსტებს ტრამპის ძალაუფლებას მისი დარჩენილი ვადის განმავლობაში, თუმცა ბრძოლა დემოკრატიული პლატფორმის ჩამოყალიბებისთვის მომავალ წლის საპრეზიდენტო პრაიმერების წინ მხოლოდ ახლა იწყება.
ტრამპის წინააღმდეგ მობილიზება ერთი რამაა, მაგრამ ამომრჩევლების მხარდაჭერის შენარჩუნება და მათთვის ცხოვრების გაუმჯობესება, განსაკუთრებით იმ პირობებში, როცა ცხოვრების ხარჯები იზრდება, სრულიად სხვა გამოწვევაა. ეს პრობლემა მსოფლიოს მასშტაბით პროგრესულ პარტიებს აქვთ, რომლებიც უკიდურეს მემარჯვენეებს უპირისპირდებიან.
უკვე წლებია, რაც ეკონომისტი იზაბელა ვებერი ამტკიცებს, რომ პროგრესული პოლიტიკოსები ამომრჩევლების დაბრუნებას შეძლებენ, თუ ფუნდამენტურ საკითხზე გაამახვილებენ ყურადღებას: ცხოვრების აუცილებელი საჭიროებები – საცხოვრებელი, ტრანსპორტი, საკვები, წყალი, ენერგია, ჯანდაცვა – ყველასთვის ხელმისაწვდომი უნდა იყოს. ეს მისი ახალი წიგნის, „ანტიფაშისტური ეკონომიკის“ საფუძველია და მისი იდეები დიდი გამოხმაურებით შეხვდა ნიუ-იორკში, სადაც ზოჰრან მამდანი, რომელიც წლებია ვებერის ნაშრომებს ეცნობა, affordability-ს (ხელმისაწვდომობას) თავის დღის წესრიგის მთავარ თემად აქცევს. ახლა უკვე არაერთმა პროგრესულმა კანდიდატმა გაიმარჯვა მსგავსი პლატფორმებით. ვებერის გავლენა იგრძნობა დიდ ბრიტანეთშიც, სადაც ენდი ბარნჰემის ლეიბორისტული კონფერენციის სიტყვა დიდწილად მის გზავნილებს იმეორებს.
რამდენიმე კვირის წინ, თქვენ გთხოვეთ, გაგეგზავნათ კითხვები ვებერისთვის. დღევანდელ „First Edition“-ში ის პასუხობს თქვენს შეკითხვებს. მანამდე კი დილის მთავარი სიახლეები.
რა არის ყველაზე საინტერესო ან რადიკალური ნაბიჯები, რომელსაც მთავრობები დგამენ ხელმისაწვდომობის გასაუმჯობესებლად სულ უფრო არასტაბილურ მსოფლიოში? ჯეკი, ირლანდია
იზაბელა ვებერი: მექსიკის მთავრობას აქვს შეთანხმება სასურსათო კომპანიებთან, რომ აუცილებელი საკვების კალათის ფასები ფიქსირებული იყოს. პრეზიდენტი კლაუდია შეინბაუმი ხაზგასმით აცხადებს, რომ მისი პასუხისმგებლობაა, ჩვეულებრივი ადამიანების სახელით აწარმოოს მოლაპარაკებები და აუცილებელი პროდუქტები ყველასთვის ხელმისაწვდომი გახადოს. ეს სრულიად საპირისპიროა ნეოლიბერალიზმისა, რომელიც ხალხს ეუბნება, რომ დემოკრატია საუკეთესო სისტემაა, მაგრამ არჩეული პირები ვერაფერს აკეთებენ მათი ძირითადი მატერიალური საჭიროებების დასაკმაყოფილებლად. მექსიკამ ასევე დააწესა ენერგიის ფასების ზღვარი, მცირე ფერმერებს გარანტირებული მინიმალური ფასები დაუწესა ძირითადი პროდუქტებისთვის, რათა წაახალისოს ადგილობრივი წარმოება და შექმნა საგანგებო მარაგები.
ესპანეთმა გაზის ფასები დააკონტროლა ელექტროენერგიის წარმოებისთვის, რაც ეფექტურად შეამცირა 2022 წლის ენერგეტიკული შოკი, კრიზისის პერიოდში შემოიღო უფასო სამგზავრო და რეგიონული სარკინიგზო ბილეთები და დააწესა საჯარო კონტროლი კორპორაციული მოგებების მიმართ.
მუნიციპალურ დონეზე, ვენა გამორჩეულია: მისი მოსახლეობის დაახლოებით ნახევარი მუნიციპალურ ან სუბსიდირებულ საცხოვრებელში ცხოვრობს. სტამბოლმა წამოიწყო ხალხის სასადილოები, სადაც ჯანსაღი საკვები ხელმისაწვდომ ფასადაა. ნიუ-იორკმა კი ხელმისაწვდომობის პოლიტიკა – ქირის გაყინვა, საცხოვრებელი ფონდის ინვესტირება და საჯარო სუპერმარკეტები – კვლავ საერთაშორისო დღის წესრიგში დააბრუნა.
﹡﹡﹡
როგორ უნდა შეცვალოს ეს შუალედური არჩევნების შედეგები დემოკრატების ეკონომიკური პოლიტიკა? ფრთხილად უნდა იმოქმედონ თუ გაბედულად? ჯესიკა, ბრაიტონი, დიდი ბრიტანეთი
დემოკრატებმა ხმები affordability-ზე (ხელმისაწვდომობაზე) მოიპოვეს და ახლა უნდა ეყოთ გამბედაობა, რომ რეალური ცვლილებები განახორციელონ. ღირსეული ცხოვრება ყველასთვის უნდა იყოს მთავარი მიზანი და ამისთვის საჭიროა ეკონომიკური პოლიტიკის ფუნდამენტური გადახედვა. ბოლოს დემოკრატებმა არჩევნებში დიდი ტალღა 2008 წელს ნახეს, მაგრამ ობამას მმართველობისას ნეოლიბერალიზმისკენ გადაიხარნენ. ბაიდენომიკამ კი შუა გზაზე გაიჭედა.
ამჯერად, ეკონომიკა თავიდან უნდა აშენდეს აუცილებელი საჭიროებებიდან – ენერგია, საკვები, საცხოვრებელი, კომუნიკაცია, ტრანსპორტი, ყველა სახის ზრუნვა – ინვესტიციებით, რომლებიც ქმნის ღირსეულ და მნიშვნელოვან სამუშაო ადგილებს. მოკლევადიანი ზომები, როგორიცაა ფასების პოლიტიკა, დროს გვაძლევს და ძალას გვმატებს, რათა საზოგადოებრივი კონტროლი დავიბრუნოთ იმ აუცილებელ სიკეთეებზე, რომელზეც ჩვენი ცხოვრება და ინდუსტრიაა დამოკიდებული. შემდეგ კი უნდა შევცვალოთ მათი მიწოდების ფორმა ისე, რომ ეს იყოს თავსებადი პლანეტის ეკოლოგიურ საზღვრებთან და ამავდროულად შეზღუდოს კორპორაციული ძალაუფლება.
﹡﹡﹡
რატომ იყენებენ მთავრობები საპროცენტო განაკვეთებს ინფლაციის გასაკონტროლებლად? ეს ხომ უსამართლო და მოუხერხებელია. საიმონი, პერტი, ავსტრალია და ჯეიმსი, ლიდსი, დიდი ბრიტანეთი
ხშირად ვამბობთ, რომ საპროცენტო განაკვეთების ზრდა შრომის ბაზარს აგრილებს – თითქოს სასიამოვნო ნიავია. მაგრამ მარტივად რომ ვთქვათ, განაკვეთების ზრდის მიზანია ინფლაციის შეკავება უმუშევრობის გაზრდით და მუშაკების ხელფასების მოთხოვნის უნარის შესუსტებით. მაღალი განაკვეთები ასევე ზრდის ინვესტიციების ფასს, მაგალითად, განახლებად ენერგიაში, რაც ჩვენს ეკონომიკებს მომავალში შოკებისგან დაიცავდა, და ზრდის იპოთეკის ხარჯებს, რაც კიდევ უფრო ამძიმებს საცხოვრებლის ხელმისაწვდომობის კრიზისს. ეს ყველაფერი სერიოზულ ზიანს აყენებს და შესაძლოა ხალხი უკიდურეს მემარჯვენეებთან მიიყვანოს.
ამიტომ ვემხრობი მიზნობრივ, სექტორულ სტაბილიზაციის პოლიტიკას აუცილებელი საჭიროებებისთვის, რაც დროს მოგვცემს სტრუქტურული ზომებისთვის. განაკვეთების ზრდა რჩება სტანდარტულ პასუხად, მიუხედავად ინფლაციის ბუნებისა, რადგან ცენტრალური ბანკები პასუხისმგებელნი არიან მონეტარული სტაბილურობაზე და მხოლოდ ერთი ინსტრუმენტი აქვთ. საჭიროა ახალი მიდგომა, სადაც მთავრობებიც ებრძვიან ინფლაციას და ცენტრალური ბანკები იღებენ ახალ ფუნქციებს, როგორიცაა მოგების მარჟების მონიტორინგი და აუცილებელი საჭიროებების ფასების ზრდაზე ადრეული გაფრთხილებების გაცემა, რაც ინფლაციას გამოიწვევს.
﹡﹡﹡
რატომ თვლიან ეკონომისტები, რომ 2-3%-იანი ინფლაცია ნორმალურია, მაგრამ 0% არა? განა მომხმარებლებისთვის უკეთესი არ იქნებოდა, ფასები რომ იკლებდეს და არა იზრდებოდეს? რიჩი, მიჩიგანი, აშშ
2%-იანი მიზანი ცენტრალური ბანკებისთვის შედარებით ახალი, თვითნებური წესია. მაგრამ იდეა, რომ მცირე ინფლაცია სტაბილურ ზრდას უწყობს ხელს, ძველია. თუ შესყიდვისუნარიანობა ნელ-ნელა მცირდება, არსებობს სტიმული, რომ ფული დახარჯო ან დააბანდო და არა მატრასში დამალო. ზომიერი ინფლაცია ასევე ამსუბუქებს ვალის მომსახურებას, როგორც კერძო მსესხებლებისთვის, ასევე მთავრობებისთვის.
﹡﹡﹡
რატომ ვართ ასე შეპყრობილები ეკონომიკური „ზრდით“? ეს ხომ თვითგანადგურებისკენ გვიბიძგებს. რიჩარდი, ჰემპშირი, დიდი ბრიტანეთი და ტიმი, ლიუსი, დიდი ბრიტანეთი
ეს აქტიური დებატია, განსაკუთრებით კლიმატის ცვლილების კონტექსტში. კაპიტალისტური ეკონომიკები ზრდაზეა აგებული, რადგან კაპიტალი ყოველთვის მეტ მოგებას ესწრაფვის, მაგრამ ზრდა ავტომატურად არ ნიშნავს ღირსეულ ცხოვრებას. მე ვამტკიცებ, რომ ზრდის იმპერატივი უნდა შევცვალოთ ხელმისაწვდომობისა და სრული დასაქმების იმპერატივით: აუცილებელი საჭიროებები უნდა გამოვიყვანოთ მოგების ფუნდამენტალიზმიდან და ისე მოვაწყოთ, რომ ყველასთვის ხელმისაწვდომი იყოს, ხოლო მთავრობა პასუხისმგებელი იყოს ღირსეული და მნიშვნელოვანი სამუშაო ადგილების გარანტირებაზე.
﹡﹡﹡
ვემხრობი სიმდიდრის მკაცრ დაბეგვრას. მაგალითად, 100%-იანი გადასახადი $1 მილიარდზე ზემოთ არსებულ სიმდიდრეზე. ეთანხმებით? ბილი, ვირჯინია, აშშ
რუზველტი გვაფრთხილებდა: „დემოკრატიის თავისუფლება საფრთხეშია, თუ კერძო ძალაუფლება უფრო ძლიერია, ვიდრე თავად დემოკრატიული სახელმწიფო: ეს არსებითად ფაშიზმია – მთავრობის მფლობელობა ინდივიდის, ჯგუფის ან სხვა კერძო ძალის მიერ.“ ეს იყო მთავარი გაკვეთილი ნაცისტების ძალაუფლების კონსოლიდაციიდან. ულტრა-მდიდრების დაბეგვრა და უკიდურესი სიმდიდრის კონცენტრაციის შეზღუდვა ანტიფაშისტური ეკონომიკის საფუძველია. თუმცა, $1 მილიარდზე ზემოთ სიმდიდრეზე 100%-იანი გადასახადი შესაძლოა საუკეთესო დიზაინი არ იყოს. პროგრესული გადასახადი, რომელიც სიმდიდრის დაგროვებას უფრო დაბალი ნიშნულიდან ზღუდავს, თავიდანვე გაართულებდა მილიარდის დაგროვებას.
﹡﹡﹡
რა მოხდება, თუ AI-ის ბუშტი გასკდება? ფიონა, ედინბურგი, დიდი ბრიტანეთი
პირველ რიგში, ალბათ, საფონდო ბირჟის ვარდნა და ფინანსური კრიზისი იქნება. მაგრამ ასეთი კრიზისი ასევე შესაძლებლობას მოგვცემს, ყველაფერი შევცვალოთ. მთავრობებმა არ უნდა გადაარჩინონ ეს კომპანიები, არამედ უნდა გაასაჯაროონ და დემოკრატიულად მართვად კომუნალურ სერვისებად გადააქციონ.
AI-მ მოიპარა კაცობრიობის ცოდნა და ავტომატიზაცია მოახდინა, რათა მოგება მოეტანა რამდენიმე კომპანიისთვის, რომლებიც ღიად აცხადებენ, რომ მათი ბიზნესი შეიძლება ადამიანთა გადაშენებამდე მიგვიყვანოს; ის საერთო სიკეთისთვის უნდა მუშაობდეს. რადგან ის ჩვენს სამუშაოში იჭრება და ყოველდღიურ ცხოვრებაში სულ უფრო მეტად ვეყრდნობით, მოგვიწევს AI-ის საზოგადოებრივი კონტროლი, ასევე ისეთი სივრცის შექმნა, სადაც ცოდნის შექმნა და კრეატიულობა არ უწევს კონკურენციას AI-სერვისებთან. წინააღმდეგ შემთხვევაში, გონების ვარჯიში მდიდარი მცირერიცხოვანი ფენის პრივილეგიად იქცევა.
ზოგიერთი კითხვა გასაგებად შემოკლებულია.
ფეხბურთი | „ლივერპულმა“ ჩემპიონთა ლიგაში 100%-იანი შედეგი დაკარგა და „ფენერბახჩესთან“ 2:3 დამარცხდა, მიუხედავად იმისა, რომ ორჯერ იყო წინ, ხოლო „არსენალმა“ ჩეხეთში 2:1 იმარჯვა.
რაგბი | „Six Nations“-ისა და „Sanzaar“-ის კავშირებმა პირველად შეთანხმდნენ, რომ ყველა მედია უფლება და კომერციული ხელშეკრულება ერთობლივად გაყიდონ შემოსავლის ახალი განაწილების მოდელით.
გოლფი | რორი მაკილროიმ ოთხშაბათს მხარი დაუჭირა DP World Tour-ის აღმასრულებელი დირექტორის განცხადებას, რომ LIV Golf-ის მიზანი იყო ევროპული გოლფის ტურის „განადგურება“.
„Trumped“ – ასეა Guardian-ის მთავარი სათაური დღეს, FT წერს „Crushing midterm rebuke to Trump“, ხოლო Times აღნიშნავს: „Trump faces backlash as Democrats make history“. Telegraph წერს: „Vance turns on Trump“, ასევე The i Paper-ს აქვს: „Vance blames Trump’s war for crushing defeat“, ხოლო Mail ამბობს: „Maga turns on Trump“. Mirror-ის სათაურია: „Reborn in the U.S.A.“, ხოლო Metro წერს: „Lame Donald Duck“.
სხვა მხრივ, Express-ი თავშესაფრის მაძიებელთა საცხოვრებელზე წერს: „You are not listening!“, ხოლო Sun-ის მთავარი თემაა: „Markle ‘filth stash No3’“.
დემოკრატების ტრიუმფი შუალედურ არჩევნებში მძიმე დარტყმაა ტრამპის რესპუბლიკელებისთვის
დემოკრატებმა ისტორიული გამარჯვება მოიპოვეს აშშ-ის შუალედურ არჩევნებში და კონგრესის კონტროლი დაიბრუნეს, რაც დონალდ ტრამპისთვის სერიოზული უკუსვლაა. სენატის მანდატები დემოკრატებმა ტრადიციულ რესპუბლიკურ შტატებშიც კი მოიპოვეს, როგორიცაა ტეხასი, სამხრეთ კაროლინა და კანზასი – სადაც დემოკრატი ბოლოს 1932 წელს იყო არჩეული. ამომრჩევლებმა მკაფიო უკმაყოფილება გამოხატეს ტრამპის ადმინისტრაციის მიმართ ეკონომიკის, ცხოვრების ხარჯებისა და გაზის ფასების ზრდის გამო. ახლა ტრამპი დარჩენილი ვადით „ლეიმ დაკ“ პრეზიდენტია. ლუსი ჰოფი ვაშინგტონში ესაუბრება რედაქტორ ანკიტა რაოს.
კარგი ამბავი, რომ შეგახსენოთ – მსოფლიო სულაც არ არის მხოლოდ ცუდი
ფიბი უოლერ-ბრიჯმა, სერიალ „Fleabag“-ის ავტორმა, ლონდონში ბინა შეიძინა და Writers’ Block-ს გადასცა – ეს ინიციატივაა, რომელიც თეატრში კლასობრივი ბარიერების დაძლევას ემსახურება, რათა დამწყებმა ავტორებმა დედაქალაქში ქირის გადახდის გარეშე იცხოვრონ შეხვედრების, რეპეტიციებისა და სხვა პროფესიული შესაძლებლობების დროს.
სქემას სხვა ცნობილი შემოქმედებიც უჭერენ მხარს, რომლებიც ლონდონელებს სთავაზობენ თავისუფალ ოთახებს მწერლებისთვის შეღავათიან ფასად. მათ შორის არიან ჯეკ თორნი („Adolescence“-ის თანაავტორი) და ჯეიმს გრაჰამი („Dear England“-ის ავტორი).
„როცა პირველად ლონდონში მოვხვდი, მეგობრების იატაკებზე მეძინა და ქოლცენტრებში ვმუშაობდი... სანამ ვწერდი,“ ამბობს გრაჰამი. „ყველა თავისუფალი ოთახი, რომელსაც ასეთი სქემა ახალბედა მწერლებს აძლევს ლონდონში, არა მხოლოდ წერის საშუალებას აძლევს, არამედ იცავს მათ დანებებასგან.“
აქ დარეგისტრირდით The Upside-ის ყოველკვირეული მიმოხილვისთვის, რომელიც ყოველ კვირა დღეს გამოგეგზავნებათ
და ბოლოს, Guardian-ის თავსატეხები მთელი დღის განმავლობაში გაგართობთ. ხვალამდე!
