აშშ-ში რესპუბლიკელების ხელისუფლებიდან ჩამოშორების „ლურჯი ტალღა“ მხოლოდ კონგრესს არ შეხებია. სამშაბათის შუალედურ არჩევნებში დემოკრატებმა ასობით მანდატი მოიპოვეს შტატების საკანონმდებლო ორგანოებში მთელი ქვეყნის მასშტაბით — ეს ნაკლებად თვალსაჩინო გამარჯვებები შესაძლოა, ამერიკის ცხოვრებაზე სერიოზულ გავლენას იქონიოს.
მიუხედავად იმისა, რომ ბიულეტენების დათვლა ჯერ კიდევ გრძელდება, პარტიის წარმატება ისტორიულად აღიქმება — დემოკრატებს არ ჰქონიათ სრული კონტროლი არიზონას მთავრობაზე 60 წელია, პენსილვანიაში — 1990-იანი წლების შემდეგ, ხოლო ვისკონსინში — 2010 წლის დამანგრეველი მარცხის შემდეგ. მიჩიგანსა და მინესოტაში მათ დაიბრუნეს „ტრიფექტა“, რომელიც 2024 წლის არჩევნების შემდეგ დაკარგეს, ხოლო ტეხასში შტატის წარმომადგენელთა პალატას პირველად 2002 წლის შემდეგ უხელმძღვანელებენ.
გამარჯვებები იმდენად მასშტაბურია, რომ ამერიკელების უმრავლესობა დემოკრატ გუბერნატორიან შტატებში იცხოვრებს, ხოლო რამდენიმე შტატში, სადაც პარტია წლების, თუ არა ათწლეულების განმავლობაში იყო ძალაუფლებიდან ჩამოშორებული, დემოკრატები გეგმავენ აგრესიულ საკანონმდებლო ინიციატივებს, რაც მთელ ქვეყანაზე აისახება.
„ეს იყო ყველაზე მნიშვნელოვანი ღამე შტატების საკანონმდებლო ძალაუფლებისთვის 2010 წლის რესპუბლიკური ტალღის შემდეგ,“ — განაცხადა მანდარა მეიერსმა, States Project-ის აღმასრულებელმა დირექტორმა, რომელმაც დემოკრატ კანდიდატებს მხარი დაუჭირა შუალედურ არჩევნებში.
მისი თქმით, მათი ძალისხმევის შედეგი იყო 16 წლის წინანდელი გარდამტეხი არჩევნების საპირისპირო — მაშინ რესპუბლიკელებმა შტატების დიდი ნაწილი დაიკავეს, შემდეგ კი კონგრესისა და შტატების საკანონმდებლო რუკები გადაახაზეს, რათა ძალაუფლება გაეხანგრძლივებინათ და კონსერვატიული კანონები მიეღოთ, რომლებიც დღემდე მოქმედებს.
„დემოკრატებს ახლა შტატებში უფრო მეტი ძალა აქვთ, ვიდრე 21-ე საუკუნის ნებისმიერ ეტაპზე. ასე რომ, ჩვენ სრულიად ახალ საკანონმდებლო რეალობას ვუყურებთ,“ — აღნიშნა მეიერსმა.
ბოლო წლებში შტატების საკანონმდებლო ორგანოებმა განსაკუთრებული მნიშვნელობა შეიძინა, რადგან აშშ-ის კონგრესი პარტიულ ჩიხშია და ორივე პარტიის პრიორიტეტები მოუგვარებელია. წითელმა შტატებმა მკვეთრად აკრძალეს აბორტი, გააფართოვეს თავდაცვის უფლება და განახორციელეს მემარჯვენე კულტურული ინიციატივები, როგორიცაა შარიათის აკრძალვა. სადაც დემოკრატები მართავენ, მიიღეს კანონები მინიმალური ხელფასის გაზრდაზე, აბორტის ხელმისაწვდომობის შენარჩუნებაზე, კლიმატის კრიზისთან ბრძოლასა და იმიგრაციის რეგულირებაზე.
სამშაბათის ტალღის შემდეგ — რაც რესპუბლიკელებისთვის ბოლო ათწლეულების ერთ-ერთი ყველაზე დიდი საარჩევნო მარცხია — დემოკრატებს ახლა შესაძლებლობა აქვთ, ამომრჩევლებისთვის მიცემული დაპირებების გრძელი სია განახორციელონ.
„არიზონასთვის დიდი დაგროვილი საქმეებია, ასევე პენსილვანიასა და ვისკონსინისთვის,“ — თქვა ჩაზ ნატიკომბმა, არასამთავრობო ორგანიზაცია State Navigate-ის აღმასრულებელმა დირექტორმა, რომელიც შტატების საკანონმდებლო ორგანოებზეა ფოკუსირებული. მან აღნიშნა, რომ ეს ეხება შტატებს, სადაც დემოკრატებმა ან უკვე მოიპოვეს „ტრიფექტა“, ან შედეგების საბოლოოდ დადასტურების შემდეგ მოიპოვებენ.
პარტიამ ასევე რესპუბლიკელებს გუბერნატორის არჩევნებში აჯობა ჯორჯიაში, აიოვაში, ნევადაში, ოჰაიოსა და ტეხასში, რაც ნიშნავს, რომ პირველად 2010 წლის შემდეგ დემოკრატები გუბერნატორების უმრავლესობას აკონტროლებენ. „მეტი დემოკრატი გუბერნატორი ნიშნავს უკეთეს ცხოვრებას მილიონობით ამერიკელისთვის, რომლებიც ჩვენს შტატებში ცხოვრობენ,“ — განაცხადეს დემოკრატ გუბერნატორთა ასოციაციის ლიდერებმა, ენდი ბეშირმა (კენტუკი) და გრეტჩენ უიტმერმა (მიჩიგანი).
საერთო ჯამში, დემოკრატებმა ქვეყნის მასშტაბით 258 შტატის საკანონმდებლო მანდატი მოიპოვეს, შექმნეს ექვსი ახალი „ტრიფექტა“, რესპუბლიკელებს 11 საკანონმდებლო პალატა წაართვეს და 10 შტატში რესპუბლიკური სუპერმრავლესობა დაანგრიეს, ნატიკომბის მონაცემებით. მიუხედავად იმისა, რომ ყველა ოლქის შედეგი ჯერ არ გამოცხადებულა, ის პროგნოზირებს, რომ ქვეყნის მოსახლეობის დაახლოებით 76% დემოკრატი გუბერნატორის მმართველობაში იცხოვრებს, ხოლო დაახლოებით ნახევარს საკანონმდებლო ორგანოში დემოკრატი დეპუტატი ეყოლება.
ეს შედეგი, როგორც ჩანს, უკავშირდება იმ მძიმე მარცხს, რომელიც რესპუბლიკელებმა აშშ-ის კონგრესში მიიღეს, სადაც დემოკრატები სენატში მინიმუმ 54 მანდატს, ხოლო წარმომადგენელთა პალატაში 237 მანდატს იღებენ — ეს ორივე შემთხვევაში ბოლო წლების ყველაზე დიდი უპირატესობაა რომელიმე პარტიისთვის.
GOP-ის (რესპუბლიკური პარტიის) დამარცხების ერთ-ერთი მთავარი ფაქტორი დონალდ ტრამპის არაპოპულარობაა, რომელსაც რესპუბლიკელი კანონმდებლების უმეტესობა მაინც ეყრდნობოდა, მიუხედავად იმისა, რომ გამოკითხვები აჩვენებდა, ამომრჩევლები არ უჭერდნენ მხარს მის იმიგრაციის პოლიტიკას, ტარიფებს, ირანთან ომსა და მის მთავარ საშინაო კანონპროექტს.
„ეს ტალღა ეკონომიკას და პრეზიდენტისადმი უკმაყოფილებას უკავშირდება — ალბათ, 80-85% სწორედ ეს განაპირობებს,“ — თქვა ნატიკომბმა. „დანარჩენი კი, შესაძლოა, შტატის მთავრობისადმი და ზოგადად მოქმედი ხელისუფლებისადმი დამოკიდებულებაა. არსებობს დიდი ანტი-ინკუმბენტური განწყობა, ძირითადად მოქმედი რესპუბლიკელების მიმართ.“
დემოკრატებისთვის, რომლებიც ახალ წელს კონგრესის კონტროლს გადაიბარებენ, ყველაზე მნიშვნელოვანი კითხვა ისაა, შეუერთდებიან თუ არა ეს ახალი „ტრიფექტები“ ეროვნულ რედისტრიქტინგის (საოლქო რუკების გადახაზვის) ომს, რომელიც ტრამპმა გასულ წელს დაიწყო, როცა ტეხასის რესპუბლიკურ მთავრობას ახალი რუკების დამტკიცება მოუწოდა, რაც დემოკრატებს წარმომადგენელთა პალატაში მანდატებს დააკარგვინებდა.
ამან გამოიწვია საპასუხო ომი „ლურჯ შტატებთან“, თუმცა რესპუბლიკელებისთვის დიდი სარგებელი არ მოუტანია — მიუხედავად იმისა, რომ ზოგმა დემოკრატმა გადადგომა გადაწყვიტა ახალი რუკების შემდეგ, ვინც ხელახალ არჩევნებში იყარა კენჭი, არც ერთი რესპუბლიკელს არ დაუმარცხებია. სულ მცირე, ერთი ახალი შტატის საკანონმდებლო ლიდერი აცხადებს, რომ მზად არიან ახალი დემოკრატიული „ტრიფექტის“ პირობებში რუკების გადახაზვა განახორციელონ.
„ვაპირებთ განვიხილოთ კონგრესის რედისტრიქტინგი,“ — განაცხადა გრეტა ნოიბაუერმა, რომელიც დემოკრატების მიერ მოპოვებული 53 მანდატიანი უმრავლესობის შემდეგ ვისკონსინის შტატის ასამბლეის ხელმძღვანელი გახდება, ოთხშაბათს ჟურნალისტებთან საუბრისას.
„ვისკონსინში გვაქვს გერიმანდერით შექმნილი რუკები, რომლებიც რესპუბლიკელებს მნიშვნელოვნად აძლევს უპირატესობას. ვიცით, რომ სხვა შტატებიც განიხილავენ რედისტრიქტინგის მცდელობებს, რათა რესპუბლიკური ძალაუფლება კიდევ უფრო გაამყარონ, ამიტომ ჩვენც განვიხილავთ კონგრესის რუკების გადახაზვას ვისკონსინში.“
ეს, მისი თქმით, იმ „დიდი პრიორიტეტების სიის“ ნაწილია, რომელიც პარტიას აქვს მას შემდეგ, რაც 2010 წელს რესპუბლიკელებმა დემოკრატები უმცირესობაში ჩააყენეს და ვისკონსინი კონსერვატიული პოლიტიკის ლაბორატორიად აქციეს, მიუხედავად იმისა, რომ შტატი ტრადიციულად „იისფერია“. ნოიბაუერის თქმით, ახალი დემოკრატიული უმრავლესობა ასევე განიხილავს მედიკეიდის ან სხვა საჯარო ჯანდაცვის პროგრამების გაფართოებას, ასევე უფასო სასკოლო კვებაზე ხელმისაწვდომობის გაზრდას — ორივე ინიციატივას რესპუბლიკელი ლიდერები ეწინააღმდეგებოდნენ.
იმავე წელს, როცა რესპუბლიკელებმა ვისკონსინი დაიპყრეს, მათ ჩრდილოეთ კაროლინაშიც სრული კონტროლი მოიპოვეს, რითაც დაასრულეს დემოკრატების საუკუნეზე მეტი თითქმის უწყვეტი დომინაცია. სამშაბათს, პარტიამ შტატის საკანონმდებლო ორგანოს ქვედა პალატაში უმრავლესობა დაიბრუნა და რესპუბლიკელების მიერ კონტროლირებად სენატში სხვაობა შეამცირა, თუმცა მჭიდრო ოლქებში დათვლა გრძელდება.
GOP-მა ახლა დაკარგა სუპერმრავლესობა, რომელსაც ბოლო წლების დემოკრატი გუბერნატორების ნების დასაძლევად იყენებდა, თუმცა მაინც შეინარჩუნებს მნიშვნელოვან ბერკეტს ძალაუფლებაზე. ტიფანი რეინოლდს-რიჩარდსონმა, ორგანიზაცია Lillian’s List-ის აღმასრულებელმა დირექტორმა, რომელმაც შვიდი ქალი კანდიდატი დააფინანსა და დემოკრატებს შტატის წარმომადგენელთა პალატის აღებაში დაეხმარა, განაცხადა, რომ ეს ჩრდილოეთ კაროლინაში პარტიული პოლიტიკის ახალ ეტაპს ნიშნავს, სადაც ერთ-ერთი ყველაზე მწვავე დაპირისპირება იყო შტატების მასშტაბით.
„ახლა რესპუბლიკელებს მოუწევთ თანამშრომლობა, ხომ ასეა?“ — თქვა რეინოლდს-რიჩარდსონმა. „რაც უნდათ ან სჭირდებათ, ამის მისაღებად დემოკრატებთან მოუწევთ მუშაობა.“
