პარაგვაის პრეზიდენტმა სანტიაგო პენიამ ხუთშაბათს გადადგომის შესახებ განაცხადა მას შემდეგ, რაც ციფრული ბანკის, Ueno Bank-ის კოლაფსმა პოლიტიკური კრიზისი გამოიწვია და პარლამენტარებმა მის იმპიჩმენტზე მუშაობა დაიწყეს.
„მინდა ბოდიში მოვუხადო ხალხს, თუ ოდესმე რამეში შევცდი,“ – თქვა პენიამ ვიდეომიმართვაში, რომელიც X-ზე გამოაქვეყნა. „არასოდეს მქონია განზრახვა, გამეცრუებინა თქვენთვის ნდობა.“ მან აღნიშნა, რომ გადადგომის გადაწყვეტილება ქვეყნის სტაბილურობის, სოციალური მშვიდობისა და დემოკრატიული ინსტიტუტების დასაცავად მიიღო და დააანონსა კანონმდებლობა, „რომელიც რაც შეიძლება სწრაფად დაუბრუნებს თითოეულ დამზოგველს იმას, რაც ეკუთვნის.“
მის გადადგომას წინ უძღოდა კონგრესის პრეზიდენტის, ბასილიო ნუნიესისა და მმართველი კონსერვატიული კოლორადოს პარტიის ლიდერის, ორასიო კარტესის მხარდაჭერის დაკარგვა. ქვედა პალატამ იმპიჩმენტის პროცესის დაწყებას მხარი დაუჭირა, ხოლო 35-მა ოპოზიციონერმა და მმართველი პარტიის დისიდენტმა დეპუტატმა იმპიჩმენტის მუხლები წარადგინა 80-ადგილიან დეპუტატთა პალატაში.
დეპუტატებმა პენია ინტერესთა კონფლიქტში, საპენსიო ფონდების არამიზნობრივ ხარჯვაში და Ueno-სთან დაკავშირებულ ინსტიტუციურ დაფარვაში დაადანაშაულეს. პენიამ 2025 წლის აპრილში გაყიდა თავისი წილები Ueno Holding-ში, რომლის ბიზნესშიც შედიოდა აღნიშნული ბანკი. ბრალდებებში ასევე იყო მითითებული ორი სესხი, რომელიც პენიამ Ueno-სგან მიიღო, როგორც შესაძლო უკანონო ფინანსური სარგებელი. პენია ყველა ბრალდებას უარყოფს.
მოძრაობის ავტორები ამტკიცებდნენ, რომ პენიამ არასწორად ჩაერია სოციალური უზრუნველყოფის ინსტიტუტის (IPS) საქმიანობაში და უპირატესობა მიანიჭა Ueno-ს. IPS მართავს პარაგვაის უმრავლესობის საპენსიო და ჯანდაცვის ფონდებს და ფინანსური მენეჯერის, გლადის ვერას თქმით, Ueno-ში $355 მილიონი ჰქონდა განთავსებული, რაც მისი ინვესტიციების დაახლოებით 9%-ს შეადგენდა.
დეპუტატებმა ასევე კითხვის ნიშნის ქვეშ დააყენეს პენიას მიერ 2023 წელს ცენტრალური ბანკის პრეზიდენტად კარლოს კარვალიოს დანიშვნა, რომელიც მანამდე Ueno-ს ფინანსური კომპანიის თავმჯდომარე იყო. იმპიჩმენტის დოკუმენტის მიხედვით, ცენტრალურმა ბანკმა კომპანიის ბანკად გადაქცევა კარვალიოს დანიშვნიდან მხოლოდ 83 დღეში დაამტკიცა. მას შემდეგ პარაგვაის ცენტრალური ბანკის ახალი პრეზიდენტი დაინიშნა.
Ueno Bank-მა ამ კვირის დასაწყისში დაიწყო გადაუხდელობის პროცესი მას შემდეგ, რაც ცენტრალურმა ბანკმა დაადგინა, რომ მისი გადახდისუნარიანობის მაჩვენებელი მინიმალურ ზღვარზე ორჯერ ნაკლები იყო. ცენტრალურმა ბანკმა სამშაბათს გამოსავლის ან ლიკვიდაციის პროცესი დაიწყო და ციფრული ბანკის მართვა საკუთარ თავზე აიღო.
ბანკის აპლიკაცია, ბარათით გადახდები და გადარიცხვები შეწყდა, ხოლო ფილიალები დაიხურა. მილიონობით მომხმარებელს საკუთარი თანხის მიღება ვერ შეძლო, ხოლო დამზოგველები რიგებში იდგნენ ფილიალებთან, რათა დანაზოგი გამოეტანათ. Ueno-ს განცხადებით, ბანკი დაახლოებით 2.94 მილიონ მომხმარებელს ემსახურებოდა, რაც პარაგვაის ზრდასრული მოსახლეობის დაახლოებით 60%-ს შეადგენს.
Ueno-ს მნიშვნელოვანი საჯარო სახსრებიც ჰქონდა. გასულ თვეს ბანკმა $800 მილიონი საჯარო სექტორის დეპოზიტი დააფიქსირა, რაც მისი საერთო დეპოზიტების დაახლოებით მეოთხედია და მოიცავდა პარაგვაის გიგანტური ჰიდროელექტროსადგურების ოპერატორების თანხებსაც. მისი ანგარიშები ასევე გამოიყენებოდა საპენსიო გადახდების დასამუშავებლად.
კრიზისმა ასუნსიონში პროტესტები გამოიწვია. პენსიონერები, დამზოგველები, სტუდენტები და მუშები ოთხშაბათს დედაქალაქის ქუჩებში გამოვიდნენ პენიას იმპიჩმენტის მოთხოვნით, ხელში ეჭირათ პლაკატები წარწერით: „დაგვიბრუნეთ ჩვენი ფული.“ ხუთშაბათს Ueno-სა და მისი მშობელი კონგლომერატის სხვა კომპანიების ასობით თანამშრომელი შრომის სამინისტროსთან გაიფიცა, ანაზღაურებისა და კომპენსაციის გადაუხდელობის გამო.
ხელისუფლებამ დააკავა რვა მაღალი თანამდებობის პირი, მათ შორის დამფუძნებელი მიგელ ვასკესი და ბანკის პრეზიდენტი ხუან მანუელ გუსტალე. პროკურატურამ ასევე ბრალი წაუყენა 27 ბანკის თანამშრომელსა და ბიზნესპარტნიორს ნდობის დარღვევასა და თაღლითობის მცდელობაში. რამდენიმე დაკავებულის ადვოკატმა განაცხადა, რომ ბრალდებების კომენტირებამდე დრო სჭირდებათ საქმის გასაცნობად.
კონგრესმა დაამტკიცა დეპოზიტარების ანაზღაურების პროცესი, ხოლო პენიამ ვიდეომიმართვაში მომხმარებლების დამშვიდება სცადა. კრიზისის გამო მას ასევე მოუწია მადრიდში დაგეგმილ იბერო-ამერიკულ სამიტზე დასწრების გაუქმება.
პენია, კონსერვატორი ეკონომისტი, 2023 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში კოლორადოს პარტიის კანდიდატად გაიმარჯვა და ცენტრისტ-მემარცხენე ოპონენტი დაამარცხა. მან პრეზიდენტის პოსტი 2023 წლის აგვისტოში დაიკავა ხუთწლიანი ვადით.
