რუსეთმა ირანს მოწინავე მართვადი რაკეტების 90 გამშვები დანადგარის მიწოდება დაუგეგმა — ამის შესახებ გაჟონილი თავდაცვის ინდუსტრიის დოკუმენტები მოწმობს, რომლებიც მოსკოვსა და თეირანს შორის სამხედრო თანამშრომლობის სიღრმეს აჩვენებს.
დოკუმენტები, რომლებიც უკრაინულმა კერძო სადაზვერვო კომპანიამ Dallas Analytics-მა მოიპოვა და Guardian-ს გაუზიარა, დეტალურად აღწერს გეგმებს ირანისთვის LMUR-ის გამშვები დანადგარების მიწოდებაზე. LMUR არის მართვადი რაკეტა, რომელსაც რუსული ძალები ფართოდ იყენებენ უკრაინული სამიზნეების წინააღმდეგ 2022 წლის სრულმასშტაბიანი შეჭრის შემდეგ და რომელიც ვერტმფრენებიდან ისვრის.
2024 წლის მაისში შედგენილი წარმოების გრაფიკი, რომელიც ეკუთვნის „ვიმპელს“ — რუსული რაკეტებისა და გამშვები სისტემების წამყვან კონსტრუქტორს — ასახავს 90 გამშვები დანადგარის შეკვეთას ექსპორტის კონტრაქტის ფარგლებში, რომელსაც კოდური სახელწოდება „K-10“ აქვს მინიჭებული. მიწოდება დაგეგმილია 2024 წლის ბოლოსა და 2025 წლის დეკემბრის პერიოდში. ცალკე შიდა დოკუმენტაციაში „K-10“ პირდაპირ ირანად არის იდენტიფიცირებული.
ჩანაწერები არ ადასტურებს, მიეწოდა თუ არა გამშვები დანადგარები საბოლოოდ ირანს. თუმცა, სხვა წარმოების გრაფიკი, რომელიც ირანისთვის განკუთვნილ ექვსი Yak-130 ტიპის სასწავლო თვითმფრინავს ასახავს 2023 წელს, ემთხვევა ამ თვითმფრინავების საჯაროდ დადასტურებულ მიწოდებებს.
ეს დოკუმენტები ახალ ინფორმაციას გვაწვდის რუსეთ-ირანის სამხედრო თანამშრომლობის შესახებ განსაკუთრებით მგრძნობიარე პერიოდში, როცა ვაშინგტონი ირანთან ომში მომდევნო ნაბიჯებს განიხილავს აშშ-ის შუალედური არჩევნების შემდეგ.
დამკვირვებლები ფართოდ მიიჩნევენ, რომ მოსკოვი ირანში გაჭიანურებული ომის ერთ-ერთი მთავარი გამარჯვებულია, რამაც რუსეთს სტრატეგიული და ეკონომიკური უპირატესობები მოუტანა.
რუსეთმა ისარგებლა გლობალური ენერგორესურსების ფასების ზრდით, რომელიც ჰორმუზის სრუტეში გადაზიდვების შეფერხებამ და სპარსეთის ყურეში ენერგოინფრასტრუქტურაზე თავდასხმებმა გამოიწვია. ნავთობის გაზრდილი შემოსავლები კრემლს დამატებით ფინანსურ წყაროს აძლევს უკრაინაში ომისთვის და შესაძლოა, რუსული ბიუჯეტის დაძაბულობასაც შეამსუბუქოს.
ომმა ასევე საერთაშორისო ყურადღება და დასავლური სამხედრო რესურსები უკრაინიდან გადაიტანა, რაც კიევს აშშ-ში წარმოებული Patriot-ის საჰაერო თავდაცვის სისტემების მიღებას კიდევ უფრო ურთულებს.
დონალდ ტრამპი არაერთხელ ამცირებდა მოსკოვის მხარდაჭერის მასშტაბებს ირანისთვის. გასულ თვეში აშშ-ის პრეზიდენტმა დაწერა, რომ რუსეთი „ძალიან ცოტას, თუ საერთოდ რამეს“ აკეთებს თეირანის დასახმარებლად და აღნიშნა, რომ არ სურს მოსკოვი უკრაინის ომის დასრულების მოლაპარაკებებიდან განდევნოს.
ტრამპის განცხადებები ეწინააღმდეგება ევროპული სადაზვერვო სამსახურების დასკვნებს, რომ რუსეთმა ირანს მიაწოდა მნიშვნელოვანი მონაცემები და სატელიტური სურათები, რაც მას ახლო აღმოსავლეთში აშშ-ის ძალების სამიზნედ ამოღებაში დაეხმარება.
ევროპული სადაზვერვო სააგენტოები ასევე აფრთხილებენ, რომ მოსკოვი თეირანისთვის ასაფეთქებელი დრონების მიწოდებას ამზადებს, რომლებიც აშშ-სა და ისრაელზე თავდასხმებისთვის იქნება გამოყენებული.
რუსეთ-ირანის სამხედრო თანამშრომლობა მნიშვნელოვნად გაფართოვდა მას შემდეგ, რაც მოსკოვმა 2022 წელს უკრაინაში სრულმასშტაბიანი შეჭრა დაიწყო და თეირანი „შაჰედის“ ტიპის დრონების კრიტიკულ მომწოდებლად იქცა, რომელთა წარმოებაც რუსეთმა უკვე საკუთარ ტერიტორიაზეც დაიწყო.
მოსკოვი უარყოფს ცნობებს, რომ ირანს მიმდინარე კონფლიქტისთვის სამხედრო ტექნიკას აწვდის. 2025 წელს ამ ორ ქვეყანას შორის გაფორმდა სტრატეგიული პარტნიორობის შეთანხმება, რომელიც საერთო საფრთხეებთან ბრძოლის მუხლებს შეიცავს, თუმცა არ მოიცავს ისეთ ორმხრივ თავდაცვით ვალდებულებებს, როგორიც რუსეთს ჩრდილოეთ კორეასთან აქვს.
თუმცა, თეირანი და მოსკოვი ბოლო თვეებში ძალიან მჭიდრო თანამშრომლობას ინარჩუნებენ.
მხოლოდ ოქტომბერში, რუსეთსა და ირანს შორის მაღალი რანგის ოფიციალურ პირებს შორის სამი უმაღლესი დონის შეხვედრა გაიმართა, რაც ორივე მთავრობისთვის ურთიერთობის მზარდ მნიშვნელობას უსვამს ხაზს.
მოსკოვი ფრთხილად ერიდება თეირანთან სამხედრო თანამშრომლობის საჯაროდ გამჟღავნებას, რათა არ დააზიანოს პუტინის ურთიერთობა ტრამპთან. რუსეთს ასევე შეზღუდული შესაძლებლობები აქვს ირანისთვის იარაღის მიწოდებაში, რადგან მისი სამხედრო წარმოება უკრაინის ომის მოთხოვნებით ისედაც გადატვირთულია.
გაჟონილი დოკუმენტები ნათელს ჰფენს იმ ზეწოლას, რომელსაც რუსეთის თავდაცვის ინდუსტრია განიცდის. 2024 წლის მაისის წერილში „ვიმპელი“ აფრთხილებს, რომ აუცილებელი კომპონენტების მიწოდების დაგვიანება რაკეტების გამშვები დანადგარების აწყობას საფრთხეს უქმნის და რუსეთის სახელმწიფო თავდაცვის კონტრაქტების შესრულებასაც შეიძლება ხელი შეუშალოს.
