ვარშავა, პოლონეთი (AP) — პოლონეთი და ლიტვა ადასტურებენ, რომ ისინი მონაწილეობენ დისკუსიებში მათი პოტენციური როლის შესახებ ნატოს ბირთვული შეკავების მცდელობებში, რომლებიც აგებულია აშშ-ს ბირთვული იარაღის გარშემო ევროპაში.

მიუხედავად იმისა, რომ მოლაპარაკებები ადრეულ ეტაპზეა, ევროპაში აშშ-ს ბირთვული შეკავების გაფართოებამ შესაძლოა კონტინენტური მოკავშირეები დაარწმუნოს აშშ-ს სამხედრო მხარდაჭერის მუდმივობის შესახებ იმ დროს, როდესაც პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა წამოიწყო ძალისხმევა ევროპაში მისი ქვეყნის ჩვეულებრივი თავდაცვის ჩართულობის შესამცირებლად.

"ჩვენ ვსაუბრობთ, რათა შევქმნათ უკეთესი პირობები ბირთვული შეკავებისთვის და პოლონეთისთვის მნიშვნელოვანი როლის შესასრულებლად ამაში", - განუცხადა პოლონეთის თავდაცვის მინისტრის მოადგილემ პაველ ზალევსკიმ პოლონურ რადიოს ოთხშაბათს.

პოლონეთმა, თუმცა, უარყო ბირთვული იარაღის მასპინძლობის გეგმები. ეს იქნება "უკიდურესად სერიოზული საკითხი, რომელიც სერიოზულია პოლიტიკური შედეგების თვალსაზრისით", - თქვა მან.

"დისკუსიები მართლაც მიმდინარეობს. მე არ მინდა ამ ეტაპზე დეტალებზე საუბარი, რადგან ისინი კლასიფიცირებულია, მაგრამ დისკუსიები მიმდინარეობს და ლიტვა ნამდვილად არ დგას განზე", - განაცხადა ლიტვის თავდაცვის მინისტრმა რობერტას კაუნასმა სამშაბათს, პრესის სააგენტოს BNS-ის ცნობით.

ორივე მინისტრი პასუხობდა მას შემდეგ, რაც ანონიმურმა წყაროებმა სამშაბათს Financial Times-ში განაცხადეს, რომ შეერთებულმა შტატებმა მიანიშნა მზადყოფნა განათავსოს თავისი ბირთვული არსენალის ელემენტები ევროპის ახალ ქვეყნებში, გარდა იმ ექვსისა, რომლებიც ამჟამად ითვლება ბირთვული იარაღის მასპინძლად.

პენტაგონმა კომენტარის გაკეთებაზე უარი თქვა, მაგრამ თავდაცვის დეპარტამენტის ოფიციალურმა წარმომადგენელმა განაცხადა, რომ აშშ-სა და ნატოს "მუდმივად აფასებენ უსაფრთხოების გარემოს" და მუშაობენ ეფექტური შეკავების შესანარჩუნებლად. ოფიციალურმა პირმა საჯაროდ კომენტარის გაკეთების უფლება არ მიიღო და ანონიმურობის პირობით ისაუბრა.

ათწლეულების განმავლობაში, აშშ-მ განათავსა ბირთვული იარაღი ევროპის რამდენიმე ქვეყანაში, როგორც უსაფრთხოების გარანტიები ნატოს მოკავშირეებისთვის.

ბოლო წლებში, რუსეთის ომმა უკრაინის წინააღმდეგ და მოსკოვის უფრო ფართო საფრთხემ ნატოს მიმართ გამოიწვია დისკუსიები ევროპაში აშშ-ს ბირთვულ თანამშრომლობასთან შესაძლო გაფართოების შესახებ.

"სამუშაო ნატოს ბირთვული შეკავების პოზიციის შესაფასებლად და პოტენციურად ადაპტირებისთვის რამდენიმე წელია მიმდინარეობს და არ არის დაკავშირებული აშშ-ს გადაწყვეტილებასთან, შეცვალოს თავისი ჩვეულებრივი პოზიცია ევროპაში", - განუცხადა AP-ს ნატოსთვის პასუხისმგებელმა ოფიციალურმა პირმა, რომელიც არ იყო დასახელებული საჯაროდ.

ნატოს ბირთვული გაზიარების პროგრამა მოიცავს აშშ-ს ბირთვულ იარაღს, რომელიც განლაგებულია ბელგიაში, გერმანიაში, იტალიაში, ნიდერლანდებში, თურქეთსა და დიდ ბრიტანეთში, ასევე აშშ-სა და მისი მოკავშირეების მიერ ფლობილ ორმაგად აღჭურვილ თვითმფრინავებს. აშშ ინარჩუნებს სრულ კონტროლს ბირთვულ იარაღზე.

პოლონეთმა გამოხატა თავისი მზადყოფნა მონაწილეობა მიიღოს აშშ-ს ბირთვული შეკავების პროგრამაში 2022 წელს რუსეთის სრულმასშტაბიანი შეჭრის დაწყებიდან, ყოფილმა პრეზიდენტმა ანჯეი დუდამ ბირთვული იარაღის მასპინძლობაც კი მიიღო. ამჟამინდელი მთავრობა დონალდ ტუსკის ხელმძღვანელობით უფრო ფრთხილია და საუბრობს მხოლოდ ბირთვულ შეკავებაში უფრო დიდ როლზე.

თუმცა, აშშ-მ არაერთხელ მიუთითა, რომ ნატოს აღმოსავლეთ ქვეყნების ბირთვული იარაღის განთავსება ძალიან პროვოკაციული იქნებოდა რუსეთისთვის, არტურ კაკპრზიკმა, ვარშავის პოლონეთის საერთაშორისო საქმეთა ინსტიტუტის ბირთვული შეკავების ანალიტიკოსმა, განუცხადა AP-ს.

"შეიძლება არსებობდეს შუალედური გზა, რომელსაც შეიძლება ეწოდოს "ბირთვული გაზიარება მსუბუქი". თქვენ გექნებათ, მაგალითად, პოლონური თვითმფრინავები, რომლებიც სერტიფიცირებულია აშშ-ს ბირთვული იარაღის გადასატანად, მაგრამ იარაღი არ განთავსდება პოლონეთში. ეს თვითმფრინავები აღმოსავლეთიდან შეიძლება ჩაითვალოს რაღაცნაირად სარეზერვო საშუალებად, თუ, ვთქვათ, გერმანული ან ჰოლანდიური თვითმფრინავები განადგურდება, სანამ ისინი შეძლებენ ბირთვული იარაღის გამოყენებას."

წელს პოლონეთმა განაცხადა, რომ ის იქნებოდა ერთ-ერთი იმ რამდენიმე ევროპულ ქვეყანას შორის, რომელიც შეუერთდებოდა საფრანგეთის ინიციატივას ბირთვული შეკავების მცდელობების კოორდინაციისთვის ევროპულ მოკავშირეებთან. საფრანგეთი ევროპის კავშირში ერთადერთი ბირთვული სახელმწიფოა მას შემდეგ, რაც ბრიტანეთმა დატოვა ბლოკი 2020 წელს.

საფრანგეთის მიერ ინიცირებული თანამშრომლობა "დამატებითია" აშშ-ს შეკავებისთვის, თქვა კაკპრზიკმა, მაგრამ მას განსხვავებული ბუნება აქვს.

ბრიტანეთმა, გერმანიამ, ნიდერლანდებმა, ბელგიამ, საბერძნეთმა, შვედეთმა, დანიამ და ნორვეგიამაც განაცხადეს, რომ ისინი დაინტერესებულნი იყვნენ საფრანგეთის ინიციატივით, რომელიც საშუალებას აძლევს საფრანგეთის ბირთვული იარაღით აღჭურვილი თვითმფრინავების დროებით განთავსებას მოკავშირე ქვეყნების ტერიტორიაზე. ის ასევე საშუალებას აძლევს პარტნიორებს მონაწილეობა მიიღონ საფრანგეთის შეკავების წვრთნებში და მოკავშირეების არანუკლეარულ ძალებს შეუძლიათ მონაწილეობა მიიღონ საფრანგეთის ბირთვულ საქმიანობაში.

პოლონეთის თავდაცვის მინისტრმა ვლადისლავ კოსინიაკ-კამიშმა სამშაბათს პოლონურ მაუწყებელ TVP-ს განუცხადა, რომ ბირთვული შეკავება განხილული იქნება ნატოს შეხვედრაზე ბრიუსელში 18 ივნისს. მისი თქმით, როგორც საფრანგეთის ინიციატივა, ასევე აშშ-ს პროგრამა ამ ძალისხმევის ნაწილია.

ევროპაში ბირთვული თანამშრომლობის გაზრდამ შესაძლოა დაეხმაროს აშშ-ს ჩვეულებრივი შემცირების კომპენსირებაში, მაგრამ მას არ შეუძლია სრულად ჩაანაცვლოს ჩვეულებრივი ჯარების წინ წაწევა, განსაკუთრებით რუსეთის მოსაზღვრე ქვეყნებში, თქვა კაკპრზიკმა.

"კონფლიქტური სიგნალის კომუნიკაცია "მე შეიძლება გარისკო ბირთვული ომი მოკავშირეების დასაცავად, მაგრამ არ მინდა ჩემი ჯარისკაცები ბრძოლაში გავუშვა" არის წინააღმდეგობრივი სიგნალი", - თქვა მან. "თქვენ გჭირდებათ შეკავების ყველა დონეზე თანმიმდევრული სიგნალები."