
უკრაინამ სერიოზულად დააზიანა ხიდი, რომელიც რუსეთს ოკუპირებულ ყირიმთან აკავშირებს — პრეზიდენტ ვოლოდიმირ ზელენსკის თქმით, ეს იყო „უპრეცედენტო ოპერაცია“, რომლისთვისაც მზადება რამდენიმე კვირის განმავლობაში მიმდინარეობდა.
უკრაინელი ოფიციალური პირების მიერ გავრცელებულ ფოტოებზე ჩანს, რომ ხიდის საავტომობილო ნაწილის ნაწილი ქერჩის სრუტეში ჩავარდა, ასევე დაზიანდა მისი უზარმაზარი საყრდენი თაღის მონაკვეთი. ზიანის მასშტაბი აშკარად აღემატება წინა თავდასხმებისას მიყენებულს — ხიდი გამოუსადეგარია და ავტომობილების გადაადგილება შეჩერებულია.

ოპერაციაში მონაწილე უკრაინელი ჯარისკაცის თქმით, თავდასხმა ორშაბათს გვიან საღამოს დაიწყო. ცენტრალურ უკრაინაში, ტალახიან მინდორში, კამიკაძე დრონი გაშვებისათვის მოამზადეს, რომელზეც ეწერა: „ხიდს დაერხა“, და შემდეგ: „ჩვენ ვიდგებით, მოსკოვი დაეცემა“.
დრონი, რომელსაც უკრაინის „მაღალი დარტყმის ცენტრი №7“ მართავდა — ეს არის „მაჯარის ფრინველების“ უპილოტო სისტემების ბრიგადის ნაწილი — დაახლოებით 500 კილომეტრი სამხრეთით, ხიდისკენ გაფრინდა. მომდევნო ოთხი საათის განმავლობაში ასობით საბრძოლო დრონი იმავე მარშრუტით გადაადგილდა: ჯერ ხმელეთზე, შემდეგ კი შავი ზღვის თავზე.

ჯარისკაცმა, რომელიც ფსევდონიმით „ლეონი“ გამოდის, თქვა, რომ მათი დანაყოფი ჩვეულებრივ რუსეთში მდებარე ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებს ესხმის თავს, მაგრამ ხიდი განსაკუთრებულად მნიშვნელოვანი სამიზნე იყო.
„ჩვენ ზუსტად ვიცოდით, რა იყო სამიზნე. ყველა ენთუზიაზმით იყო სავსე,“ — ამბობს ის. „ნავთობგადამამუშავებელი ქარხნები აღარავის აღელვებს. ეს სულ სხვა რამ იყო.“

ზელენსკის თქმით, დარტყმა უკრაინის სამხედროებისა და უსაფრთხოების სამსახურების შვიდსაფეხურიანი ოპერაციის შედეგი იყო. უკრაინულმა ძალებმა „ნაბიჯ-ნაბიჯ გაანადგურეს საჰაერო თავდაცვის სისტემები, რადარები, ელექტრონული ბრძოლის აღჭურვილობა და სხვა დანიშნული სამიზნეები საბოლოო მიზნისკენ მიმავალ გზაზე“, — განაცხადა მან.
ლეონის თქმით, თავდაპირველი დრონების ტალღა მიზნად ისახავდა რუსეთის ადგილობრივი საჰაერო თავდაცვის სისტემების გადატვირთვას და არა ხიდის უშუალო განადგურებას. მეორე ტალღა, გავრცელებული ინფორმაციით, რადიოსიგნალების გადამცემი სისტემის როლს ასრულებდა, რაც უკრაინულ ძალებს რეალურ დროში ვიდეო და რადიოკავშირის დამყარების საშუალებას აძლევდა.
ეს ინფორმაცია გავრცელდა მას შემდეგ, რაც გაჩნდა ცნობები, რომ უკრაინულ დრონებს გადაადგილების სიჩქარე 161 კმ/სთ-ზე (100 მილი/სთ) მეტს ვერ აჭარბებდა. კომპანია SpaceX-მა, რომელიც Starlink-ის სატელიტურ ინტერნეტს მართავს, სისტემის შენელება უარყო. ზელენსკიმ ეს უარყოფა სიცრუედ შეაფასა. უკრაინული მხარის ცნობით, კიევმა შეზღუდვები საკუთარი გადამცემი სისტემის შექმნით გადალახა.
მესამე ტალღაში შედიოდა უკრაინაში წარმოებული „ფლამინგოს“ ტიპის ფრთოსანი რაკეტები, რომელთაც 1 000 კილოგრამამდე ასაფეთქებელი ნივთიერების გადატანა შეუძლიათ. უკრაინამ ასევე გამოიყენა „ნეპტუნის“ ფრთოსანი რაკეტები და სხვადასხვა ტიპის დრონები, რასაც ზელენსკიმ ოპერაციის „გადამწყვეტი ეტაპი“ უწოდა. ზოგიერთი ცნობით, სულ მცირე ოთხი „ფლამინგო“ სამხრეთ უკრაინიდან გაუშვეს.

ერთ-ერთი რაკეტიდან გადაღებულ ვიდეოში ჩანს, როგორ უახლოვდება ხიდი სიბნელეში, სანამ კადრი არ წყდება — ეკრანზე დიდი ფოლადის თაღი ჩნდება. სხვა კადრებში დარტყმის ადგილზე ნარინჯისფერი ცეცხლოვანი ბურთი ჩანს.
უკრაინის სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურმა (სბუ) განაცხადა, რომ ერთი თვის განმავლობაში სისტემურად ახშობდა რუსეთის საჰაერო თავდაცვის სისტემებს. უწყების თქმით, ოპერაციამ აჩვენა, რომ „არცერთი რუსული თავდაცვის სისტემა არ უზრუნველყოფს ოკუპანტების მიერ დაკავებული უკანონო ობიექტების უსაფრთხოებას“.

დარტყმა მოხვდა პარალელურ სარკინიგზო მონაკვეთსაც. მისი საყრდენი თაღი გადარჩა, თუმცა უკრაინის სამხედროების ცნობით, რკინიგზა დაზიანდა. რუსეთის ტრანსპორტის სამინისტრომ მოგვიანებით განაცხადა, რომ გარკვეული მატარებლების მოძრაობა აღდგა, თუმცა შეფერხების სრული მასშტაბი უცნობია.
ყირიმის ხიდი რუსეთმა ააშენა 2014 წელს ყირიმის ოკუპაციისა და უკანონო ანექსიის შემდეგ. 3,6 მილიარდი დოლარის (2,7 მილიარდი ფუნტი სტერლინგი) ღირებულების საავტომობილო და სარკინიგზო პროექტი პრეზიდენტმა ვლადიმირ პუტინმა 2018 წლის მაისში გახსნა, როდესაც ხიდზე კამაზის სატვირთო მანქანა თავად გაატარეს. ხიდი პუტინის ახლო გარემოცვის წევრმა, ოლიგარქმა არკადი როტენბერგმა ააშენა.
რუსმა პროპაგანდისტებმა ეს გადასასვლელი მიუღწევლად გამოაცხადეს. უკრაინამ მანამდეც სცადა მისი დაზიანება — 2022 წელს სატვირთო მანქანის აფეთქებით, ხოლო მომდევნო წელს საზღვაო დრონით.
რუსეთსა და უკრაინაში ხიდი ფართოდ განიხილება როგორც პუტინის პირადი პროექტი, ხოლო უკრაინაში იგი სიძულვილის საგანია, როგორც რუსეთის ოკუპაციისა და იმპერიული ამბიციების სიმბოლო. ხიდი ასევე წარმოადგენს მნიშვნელოვან მარშრუტს რუსული ძალებისთვის სამხრეთ უკრაინაში საბრძოლო მასალის, აღჭურვილობისა და საწვავის მიწოდებისთვის.

რუსული სამხედრო ლოგისტიკის გრძელვადიანი პერსპექტივა ჯერ კიდევ გაურკვეველია, თუმცა რუსეთსა და ყირიმს შორის პირდაპირი საავტომობილო და სარკინიგზო კავშირი შეწყვეტილია ან სერიოზულად შეფერხდა, სანამ სარემონტო სამუშაოები არ დასრულდება. რუსეთს შეუძლია გამოიყენოს სახმელეთო დერეფანი ოკუპირებულ ზაპორიჟიასა და ხერსონის რეგიონებში, თუმცა უკრაინა აქტიურად უტევს ტრანსპორტის მარშრუტებს ჩრდილოეთ ყირიმში და ხიდებს ჩონგარის მიდამოებში.
ქერჩის სრუტეზე გადამყვანი ბორანი ნაწილობრივ ანაზღაურებს ხიდის დაკარგვას, თუმცა მისი გამტარუნარიანობა შეზღუდულია და შესაძლოა თავდასხმის სამიზნე გახდეს. რუსეთს ასევე შეუძლია ყირიმის ზღვით მომარაგება, თუმცა უკრაინული საზღვაო და საჰაერო დრონები ფართოდ მოქმედებენ ამ რეგიონში.
ნამსხვრევებმა, მათ შორის უზარმაზარმა ხიდის თაღმა, შესაძლოა ქერჩის სრუტის სანაოსნო არხი ჩახერგა, რაც დიდ გემებს გადაადგილებას უშლის ხელს. უკრაინელი ოფიციალური პირებისა და სამხედრო წყაროების ცნობით, შეფერხებამ გავლენა იქონია სამგზავრო ბორანებზე და მოწყვეტა ოკუპირებულ პორტებს, მათ შორის მარიუპოლსა და ბერდიანსკს. როგორც ერთ-ერთმა წყარომ აღნიშნა, აზოვის ზღვა ახლა ტბას დაემსგავსა.

ოპერაციის დრო შერჩეული იყო მიზანმიმართულად. დარტყმა განხორციელდა ცოტა ხნით ადრე, ვიდრე პუტინი აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპსა და ჩინეთის პრეზიდენტ სი ძინპინს შეხვდებოდა ხუთშაბათს, შენჟენში, Apec-ის სამიტის ფარგლებში. ზელენსკი შეხვედრის წინა დღეებში მასშტაბურ თავდასხმებს აანონსებდა.
ერთმა უკრაინელმა სამხედრო წყარომ განაცხადა, რომ ოპერაცია მიზნად ისახავდა პუტინის ძალის დემონსტრირების მცდელობის ჩაშლას სამიტის წინ.
„ხიდი პუტინის მმართველობის სიმბოლოა. მისი განადგურება დანარჩენ ორ დიდ ლიდერს უგზავნის მესიჯს, რომ პუტინი ისეთი ძლიერი არ არის, როგორც თავს აჩვენებს,“ — თქვა წყარომ.
„ჩვენ გვესმის, რომ ჩვენი ქმედება მსოფლიოს აჩვენებს, რომ მეფე შიშველია. პუტინი სუსტია და დაუცველი — და ეს დავამტკიცეთ კიდეც. ოპერაცია სპეციალურად ამ ისტორიული მომენტისთვის დაიგეგმა. პუტინის გეგმა იყო, სამიტზე თავისი ძალა დაებლეფა. სინამდვილეში კი, ყველაზე მნიშვნელოვან და სიმბოლურ საყრდენებსაც კი ვერ იცავს.“

კრემლში განაცხადეს, რომ ხიდი „უკეთესად, ვიდრე ადრე“ აღდგება და რომ პუტინს ღამის თავდასხმის შესახებ ინფორმაცია მიაწოდეს. კრემლის პრესსპიკერმა დმიტრი პესკოვმა არ გამორიცხა კავშირი დარტყმასა და პუტინის ჩინეთში ვიზიტს შორის.
რუსეთის საგამოძიებო კომიტეტმა განაცხადა, რომ „ტერორიზმის ბრალდებით სისხლის სამართლის საქმე“ აღძრა უკრაინის შეიარაღებული ფორმირებების თავდასხმების შემდეგ.
დარტყმა ხიდების გაცვლის უფრო ფართო კამპანიის ნაწილი იყო. ორშაბათს, შუაღამემდე ცოტა ხნით ადრე, რუსულმა რაკეტებმა დნეპრის გასწვრივ მდებარე საკვანძო გადასასვლელები დაარტყეს.
საჰაერო განგაშის სირენები, რომლებიც ბალისტიკური რაკეტის საფრთხეზე აფრთხილებდნენ მოსახლეობას, 23:30 საათამდე ცოტა ხნით ადრე ჩაირთო. რუსეთმა დაარტყა კიევის პივნიჩნის (ჩრდილოეთის) და პივდენნის (სამხრეთის) ხიდებს, რომლებიც ქალაქის დასავლეთ და აღმოსავლეთ ნაწილებს აკავშირებს.
ჩრდილოეთის ხიდის ერთ ბოლოში დარტყმამ დაახლოებით 8 მეტრის სიგანის კრატერი დატოვა. ხვრელიდან წყალი დნეპრში ჩაედინებოდა, ხოლო ასფალტისა და მეტალის ნამსხვრევები გადასასვლელზე იყო მიმოფანტული. ხიდი ჩვეულებრივი ტრანსპორტისთვის დაიკეტა, გარდა ხანძარსაწინააღმდეგო და საპოლიციო მანქანებისა, რის გამოც ავტომობილებსა და სატვირთოებს გრძელი შემოვლითი გზების გავლა უწევდათ. ქვეითები და ველოსიპედისტები ძლივს გადიოდნენ ნანგრევებში, ძლიერ წვიმაში.

დაზიანება შეესაბამებოდა სამივე რაკეტის ერთსა და იმავე ადგილზე მოხვედრას — როგორც ჩანს, გზის გახსნის შეფერხების მიზნით. მეხანძრეები და ინჟინრები, ნათელფერი ტანსაცმლით, ზიანს აფასებდნენ, ხოლო ოფიციალური პირები მიუთითებდნენ, რომ შეფერხება შესაძლოა კიდევ გაგრძელდეს.
მაშა, რომელიც ოჯახთან ერთად ჩრდილოეთის ხიდთან ახლოს მდებარე ბინაში გადავიდა მას შემდეგ, რაც მათი ძველი სახლი ელექტროსადგურთან რუსულმა რაკეტებმა რამდენჯერმე დააზიანა, ამბობს, რომ სამზარეულოში იყო, როცა ხიდი დაარტყეს. მან ბავშვი აიყვანა და კორიდორში გაიქცა.
„ძალიან შემეშინდა. წარმოდგენაც არ გვქონდა, აქ ასე ძლიერ დაარტყამდნენ. თითქოს დაწყევლილები ვართ,“ — ამბობს ის. „რთულია, მაგრამ უკვე შევეჩვიეთ. ვცდილობთ, ყველაფერში პოზიტივი ვიპოვოთ. მაგალითად: დღეს გადავრჩით! ასე რომ, შეგვიძლია ამით მაინც გავიხაროთ.“
სამხრეთის ხიდს ოთხი რაკეტა მოხვდა. მისი მეტროს ხაზი დროებით შეჩერდა, თუმცა შუადღისთვის უკვე აღდგა. კიევის მერმა ვიტალი კლიჩკომ განაცხადა, რომ საავტომობილო მოძრაობა ერთ მიმართულებით ნაწილობრივ აღდგა.

ზელენსკიმ მოგვიანებით თქვა, რომ ოთხი ბალისტიკური რაკეტა სამხრეთის ხიდს, ხოლო კიდევ სამი ჩრდილოეთის ხიდს ესროლეს. მიწისზედა მეტროს ზოგიერთი სერვისი დაზიანდა და მოსახლეობას თავშესაფრებში წასვლისკენ მოუწოდეს.
კლიჩკოს თქმით, კიევში დაზიანდა კრიტიკული ინფრასტრუქტურა, რამაც გათბობისა და წყალმომარაგების შეფერხება გამოიწვია. დნეპრზე კიევში რვა ძირითადი ხიდი გადის და დაახლოებით სამი მილიონი ადამიანი მათზეა დამოკიდებული ქალაქის დასავლეთ და აღმოსავლეთ ნაწილებს შორის გადაადგილებისას.
ჩრდილოეთის ხიდზე ანატოლი, რომელიც ჩოგბურთის რაკეტების ჩანთას ატარებდა, ამბობს, რომ მარცხენა სანაპიროზე ფეხით გადავიდა და ახლა ნანგრევებში გზას სახლში მიიკვლევს.
„დამთრგუნველია,“ — ამბობს ის. „მაგრამ როცა კითხულობ, რა უქნა ჩვენმა მხარემ ყირიმის ხიდს, ცოტა უკეთ გრძნობ თავს.“
67 წლის ანტონინა ნანგრევებში სავაჭრო ეტლით მიიკვლევდა გზას, რათა მარჯვენა სანაპიროზე მცხოვრებ შვილს ენახა. ტაქსის მძღოლები გრძელ შემოვლით დიდ თანხებს ითხოვდნენ, ამიტომ ფეხით წასვლა გადაწყვიტა.
„რა უნდა მექნა?“ — ამბობს ის. „ძალიან საშიში ღამე იყო. ისეთი შეგრძნება მქონდა, თითქოს რაღაც თავზე ამიფეთქდა. ყველაფერს გავუძლებთ, მაგრამ მინდა, ომი მალე დასრულდეს.“
კიევში ინჟინერი ანდრიი ამბობს, რომ ის და სხვები ყირიმის ხიდის დაზიანებას ზეიმობენ.
„შამპანურს ვსვამთ!“ — უთხრა მან BBC-ს და აღნიშნა, რომ თავდასხმა „ძალიან ძლიერ დარტყმას მიაყენებს რუსების მორალს“.
ზოგი უკრაინელი შიშობს, რომ პუტინი საპასუხოდ სამოქალაქო ინფრასტრუქტურაზე ახალ დარტყმებს განახორციელებს. „არ მგონია, რუსებმა რამე უფრო უარესი გააკეთონ — უკვე ყოველ ღამე ყველაფერს გვესვრიან, რაც აქვთ,“ — ამბობს ანდრიი.
რუსეთის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ მეორე დღეა, უკრაინული დრონების ყველაზე მასშტაბური შეტევა დააფიქსირა ომის დაწყების შემდეგ — მათი მტკიცებით, 2 256 დრონი ჩამოაგდეს. ცენტრალურ ჩერკასის რეგიონში რუსული რაკეტის დარტყმის შედეგად სამი ადამიანი დაშავდა.
ხიდის ოპერაციაში მონაწილე უკრაინელი ჯარისკაცები შტაბში გამარჯვებულები დაბრუნდნენ. მათ ტრადიციული წუთიერი დუმილით პატივი მიაგეს რუსეთ-უკრაინის ომში დაღუპულებს, რის შემდეგაც ლეონის თქმით, „ძალიან წარმატებული და მნიშვნელოვანი ოპერაციისთვის“ მიულოცეს.
„ვუბრუნებთ მათ,“ — თქვა მან.
რუსეთმა უკრაინაში სრულმასშტაბიანი შეჭრა 2022 წლის თებერვალში დაიწყო. ამჟამად უკრაინის დაახლოებით მეხუთედი რუსეთის ოკუპაციის ქვეშაა, ხოლო კიევი უარყოფს პუტინის მოთხოვნას, რომ აღმოსავლეთ დონბასის ის ნაწილები დათმოს, რომლებიც ჯერ კიდევ უკრაინის კონტროლს ექვემდებარება.

















