მეშვიდე საუკუნის ჩრდილოეთუმბრიელი მეცხვარის მიერ შედგენილი დაკარგული ლექსის ასლი, რომელიც ინგლისური ენის ყველაზე ძველი შემორჩენილი ლექსია, რომში აღმოაჩინეს.

დუბლინის ტრინიტის კოლეჯის (TCD) მეცნიერებმა აღმოაჩინეს ხელნაწერი, რომელიც შეიცავს Caedmon-ის ჰიმნს რომის ეროვნულ ცენტრალურ ბიბლიოთეკაში.

ბედამ, შუა საუკუნეების თეოლოგმა, რომელსაც ინგლისური ისტორიის მამად მოიხსენიებენ, მერვე საუკუნეში ჩაწერა ცხრასტრიქონიანი ლექსი. რომში აღმოჩენილი ძველი ინგლისური ვერსია, სავარაუდოდ, ჩრდილოეთ იტალიაში მცხოვრებმა ბერმა გადაწერა ჩვენს წელთაღრიცხვამდე 800-დან 830 წლამდე.

"როცა ვნახეთ ერთმანეთს შევხედეთ და ვუთხარი: "არავინ იცის ამის შესახებ", - თქვა ელისაბეტა მაგნანტიმ, რომელმაც ხელნაწერი მარკ ფაულკერთან ერთად აღმოაჩინა, ტრინიტის ინგლისური სკოლისგან. "იმის დასადასტურებლად, ვოცნებობდი თუ არა, ორჯერ შევამოწმე კატალოგები და მასში ნახსენები არ იყო. ეს იყო დიდი სიურპრიზი, ძალიან კარგი."

ეს არის ლექსის მესამე უძველესი შემორჩენილი ტექსტი, კემბრიჯისა და სანქტ-პეტერბურგის უფრო ძველი ასლების შემდეგ. ამ სხვა ვერსიებში ლექსი ლათინურად არის დაწერილი, ბოლოში ან კიდეზე დამატებული ძველი ინგლისური ტექსტით.

რომის ასლი მნიშვნელოვანია, რადგან ის შეიცავს ძველ ინგლისურ ვერსიას ტექსტის ძირითად ნაწილში, რაც ასახავს ენის მზარდ სტატუსს მეცხრე საუკუნეში, თქვა ფაულკერმა. "ლექსის არარსებობა მკითხველებმა იგრძნეს, ვფიქრობ, ამიტომ ის შედის."

ლექსის ყოველი სიტყვის შემდეგ არის მძიმე, რაც აჩვენებს, რომ სიტყვების დაშორება შედარებით ახალი გამოგონებაა, თქვა ფაულკერმა. "ეს არის სიტყვების დაყოფის ადრეული განვითარების ნაწილი და აჩვენებს ტექსტს, რომელიც იწყებს ინგლისურის იმ წარმოდგენისკენ სვლას, რომელსაც დღეს ვიცნობთ."

მკვლევრებმა თავიანთი დასკვნები დეტალურად აღწერეს ადრეულ შუა საუკუნეების ინგლისში და მის მეზობლებში, ღია წვდომის ჟურნალში, რომელიც გამოქვეყნებულია კემბრიჯის უნივერსიტეტის პრესის მიერ.

გადმოცემის თანახმად, კედმონს, გაუნათლებელ მეცხვარეს, რომელიც მუშაობდა ჩრდილოეთ იორკშირის უიტბის სააბატოში, ჰქონდა ღვთიური ხილვა, რომელმაც შთააგონა მას ჰიმნის შედგენა და სიმღერა, რომელიც ადიდებს ღმერთს სამყაროს შექმნისთვის.

ბედემ თავის საეტაპო ნაშრომში, "ინგლისელი ხალხის საეკლესიო ისტორია", ჩართო ლათინური თარგმანი, მაგრამ გამოტოვა ორიგინალური ძველი ინგლისური ვერსია, თქვა ფაულკერმა. "ეს არის ნიშანი იმისა, თუ რამდენად აფასებდნენ ადრეული მკითხველები ინგლისურ პოეზიას."

ბედეს ისტორიის მინიმუმ 160 შემორჩენილი ასლი არსებობს. რომში არსებული მტკიცებულებების კონფლიქტმა მაგნანტის, შუა საუკუნეების ხელნაწერების ექსპერტს, სთხოვა რომის ეროვნულ ცენტრალურ ბიბლიოთეკას შეემოწმებინა თავისი არქივები. ინსტიტუტმა იპოვა, დაასკანირა და ელექტრონული ფოსტით გაუგზავნა გვერდები, რომლებიც მოიცავდა ლექსს. "ეს აღმოჩენა არის დასტური ბიბლიოთეკების ძალისა, რათა ხელი შეუწყოს ახალ კვლევებს მათი კოლექციების გაციფრებით და მათი თავისუფლად ხელმისაწვდომობით ონლაინ", - თქვა მან.

რომის ბიბლიოთეკის ხელნაწერებისა და იშვიათი წიგნების ხელმძღვანელმა ანდრეა კაპამ განაცხადა, რომ დაწესებულება იტალიაში ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის კოლექციების გაციფრებას ახდენს, რაც მკვლევარებს 40 მილიონზე მეტ სურათზე წვდომას მისცემს.

რიკარდო ფანგარეზიმ, ნონანტოლას სააბატოში არქივების ხელმძღვანელმა, თქვა, რომ ის მოუთმენლად ელოდა შემდგომ აღმოჩენებს. "ამჟამად საკმაოდ ბნელი დროა, მაგრამ ასეთი ინტელექტუალური წვლილი ნამდვილი მზის სხივებია: კონტინენტი ნაკლებად იზოლირებულია."

პოეტმა პოლ მულდუნმა 2016 წელს ბრიტანეთის პოეზიის ანთოლოგიაში კედმონის ჰიმნი თანამედროვე ინგლისურად თარგმნა. გახსნის სტრიქონები იკითხება: "ახლა ჩვენ უნდა ვადიდოთ ცას, ცის სამეფოს მცველს, საზომის ძალის, ყველა მისი განზრახვის, მამის დიდების საქმის, ყველა სახის საოცრების."