წყლისთან დაკავშირებული ძალადობა თითქმის გაორმაგდა 2022 წლიდან და ცოტა რამ კეთდება ამ ტენდენციის გასაგებად და გადასაჭრელად და ახალი და გამწვავებული რისკების თავიდან ასაცილებლად, განაცხადეს ექსპერტებმა.
წყლის რესურსებთან დაკავშირებული ძალადობის 419 შემთხვევა დაფიქსირდა 2024 წელს, 2022 წლის 235-თან შედარებით, აშშ-ში დაფუძნებული "წყნარი ოკეანის ინსტიტუტის" (Pacific Institute) მონაცემებით.
ინსტიტუტმა შეაგროვა წყლის რესურსებთან დაკავშირებული კონფლიქტების მტკიცებულებები ასობით წლის განმავლობაში, მათ შორის წყლის, როგორც ძალადობის გამომწვევის, კონფლიქტის იარაღის ან კონფლიქტის მსხვერპლის შემთხვევების ჩათვლით.
"ჩვენ ვხედავთ მეტ კონფლიქტს და ისინი მულტიფაქტორულია", - თქვა დოქტორმა პიტერ გლიკმა, ინსტიტუტის თანადამფუძნებელმა და უფროსმა მეცნიერმა. "კლიმატის კრიზისი და ექსტრემალური ამინდი თამაშობს როლს, მაგრამ არსებობს უამრავი სხვა ფაქტორი, როგორიცაა სახელმწიფო წარუმატებლობა და არაკომპეტენტური ან კორუმპირებული მთავრობები და ინფრასტრუქტურის ნაკლებობა ან ბოროტად გამოყენება."
ჯოანა ტრევორმა, ოქსფამის წყლის უსაფრთხოების ხელმძღვანელმა, განაცხადა, რომ საქველმოქმედო ორგანიზაციამ ასევე დაინახა "წყლის რესურსებთან დაკავშირებული ლოკალიზებული კონფლიქტების ზრდა კლიმატის ცვლილებისა და წყლის დაუცველობის გამო".
ბოლო მაგალითებია დაძაბულობა ინდუსის მდინარის წყალთან დაკავშირებული ხელშეკრულების გამო ინდოეთსა და პაკისტანს შორის ტერორისტული თავდასხმის შემდეგ, რუსეთი, რომელიც მიზნად ისახავს ჰიდროელექტროსადგურებს უკრაინაში, ისრაელი, რომელიც ანადგურებს ღაზას წყლის სისტემებს და პროტესტი წყლის მიწოდების შესახებ სამხრეთ აფრიკაში.
"ღაზაში ისრაელმა სისტემატურად გამოიყენა წყალი, როგორც იარაღი", - თქვა ტრევორმა. "მათ განზრახ დაუმიზნეს წყლის სისტემებს და გამწმენდი ქარხნებს და დაბლოკეს რემონტი. კანალიზაცია დაბინძურდა სასმელი წყლით კანალიზაციისა და ქარიშხლის წყლის ინფრასტრუქტურის განადგურების გამო, ხოლო ხალხი თავს დაესხა წყალს ელოდნენ ან რიგში იდგნენ."
აღმოსავლეთ აფრიკასა და საჰარაში წყლის რესურსები სულ უფრო არასტაბილური ხდება და ხალხი ახალ ტერიტორიებზე გადადის წყლის მისაღებად, რაც თავისთავად იწვევს კონკურენციასა და კონფლიქტს მასპინძელ მოსახლეობასთან.
პოლიტიკამ გაამწვავა უკვე მყიფე სიტუაციები ზოგიერთ ადგილას. გლიკმა თქვა: "კოლორადოს მდინარე და რიო გრანდე აშშ-ში ბოლო წლებში სულ უფრო პოლიტიკურად საკამათო გახდა. არსებობს 1944 წლის ხელშეკრულებები, რომლებიც არეგულირებენ ორივე მდინარეს, რომლებიც მოითხოვს აშშ-ს მექსიკისთვის კოლორადოს მდინარის წყლის მიწოდებას და მექსიკას აშშ-სთვის რიო გრანდეს წყლის მიწოდებას. მაგრამ, როგორც სასაზღვრო პოლიტიკა გამწვავდა ტრამპის ადმინისტრაციის დროს, ეს საკითხები უფრო საკამათო გახდა. რამდენიმე ადამიანი დაიღუპა მექსიკაში კაშხლის მახლობლად გამართულ პროტესტზე, რომელსაც აშშ-სთვის წყლის მიწოდება ევალებოდა, მას შემდეგ, რაც ფერმერებმა გამოსვლები გააპროტესტეს."
გლიკმა თქვა, რომ ცენტრალურ აზიაში რამდენიმე ნაკლებად ცნობილი დავა არსებობდა, რომლებიც შეიძლება გამწვავდეს. "უზბეკეთში, ტაჯიკეთსა და ყირგიზეთში წყლის რესურსების გამო დაძაბულობა დიდი ხანია არსებობს და ავღანეთი აშენებს ძალიან დიდ არხს, ქოშ ტეპას არხს, რათა წყალი გადაიტანოს ამუდარიის მდინარიდან, რომელიც, თუ ექსპლუატაციაში შევა, მნიშვნელოვნად შეამცირებს წყლის ნაკადს ცენტრალურ აზიურ რესპუბლიკებში."
გაეროს ინსტიტუტები აფრთხილებენ და გაეროს პროგნოზირებს, რომ გლობალური მტკნარი წყლის მოთხოვნა 2030 წლისთვის მიწოდებას 40%-ით გადააჭარბებს. სამშაბათს გაეროს უნივერსიტეტის წყლის, გარემოსა და ჯანმრთელობის ინსტიტუტმა განაცხადა, რომ მსოფლიო შევიდა "წყლის გაკოტრების" ეპოქაში.
იუნესკოს თქმით, მიუხედავად იმისა, რომ მსოფლიოს მოსახლეობის დაახლოებით 40% ცხოვრობს ტრანსსასაზღვრო მდინარისა და ტბის აუზებში, ქვეყნების მხოლოდ მეხუთედს აქვს ორმხრივი შეთანხმებები რესურსების სამართლიანად გასაზიარებლად.
ტრევორმა თქვა: "წყლის დაუცველობის ზრდასთან ერთად, საჭიროა უფრო ანგარიშვალდებული ტრანსსასაზღვრო ხელშეკრულებები, რომლებიც ითვალისწინებს ყველა ადამიანის საჭიროებებს ისე, რომ უზრუნველყოს მათი ადამიანის უფლება წყალზე. საჭიროა წყლის გაზიარების არსებული შეთანხმებების მიღმა წყლის უკეთ გაზიარების აღიარების გაზრდა, რომლებიც ხშირად ნებაყოფლობითია და, შესაბამისად, მთლიანად დამოკიდებულია კეთილ ნებაზე."
გლიკმა თქვა: "ჩვენ შეგვიძლია გადავჭრათ ჩვენი წყლის პრობლემები - მე არ ვამტკიცებ, რომ ჩვენ გავაკეთებთ ამას ან რომ ამას მალე გავაკეთებთ, მაგრამ ჩვენ შეგვიძლია. ეს მოიცავს კლიმატის ცვლილების გავლენას წყალზე, წყლის ძირითადი საჭიროებებისა და უფლებების დაკმაყოფილებას, ეკოსისტემის პრობლემების მოგვარებას და წყლის რესურსებთან დაკავშირებული კონფლიქტების რისკების შემცირებას."
