მოსკოვი და კიევი კერძო საუბრებში „ცოტა მოქნილობას“ იჩენენ უკრაინის აღმოსავლეთ რეგიონების ომისშემდგომი კონტროლის საკითხზე, აცხადებენ აშშ-ის ოფიციალური პირები.
ეს განცხადებები გაკეთდა უკრაინაში ომის დასრულების მიზნით გამართული პირველი სამმხრივი მოლაპარაკებების წინა დღეს, რომელიც თებერვლის შემდეგ პირველად იმართება.
მოსკოვის, კიევის და ვაშინგტონის მაღალი რანგის წარმომადგენლები აბუ-დაბიში შეხვდებიან, როცა რუსეთის უკრაინაში სრულმასშტაბიანი შეჭრის მეხუთე წლისთავი ახლოვდება.
ჯარედ კუშნერი — დონალდ ტრამპის სიძე და აშშ-ის დელეგაციის წევრი, მშვიდობის დესპან სტივ ვიტკოფთან ერთად — აცხადებს, რომ მოლაპარაკებები ორი ქვეყნის „ომისშემდგომი უსაფრთხოების საკითხებზე“ იქნება ფოკუსირებული.
„ამ პროცესის მნიშვნელოვანი ნაწილია, ყველა მხარე სერიოზულად დაფიქრდეს იმაზე, რა იქნება ომის შემდეგ,“ — დაწერა კუშნერმა X-ზე.
თუმცა, მოსკოვისა და კიევის პოზიციები ომის დასრულების საკითხზე კვლავაც მკვეთრად განსხვავდება.
მთავარი უთანხმოების საგანი უკრაინის აღმოსავლეთ რეგიონი დონეცკია, რომლის უმეტესი ნაწილი ამჟამად რუსეთის მიერაა ოკუპირებული.
მოსკოვი მოითხოვს, რომ უკრაინამ დათმოს დონეცკის ის ნაწილები, რომლებიც ჯერ კიდევ მის კონტროლქვეშაა, მაშინ როცა კიევი ცდილობს, კონტაქტის ხაზი გაყინოს და შეინარჩუნოს კონტროლი ამ ტერიტორიებზე, რადგან მათ ქვეყნის მომავალ უსაფრთხოებაში გადამწყვეტ მნიშვნელობას ანიჭებს.
მიუხედავად იმისა, რომ არცერთი მხარე არ დათმობს ამ მოთხოვნებზე, აშშ-ის ოფიციალურმა პირმა, რომელიც მოლაპარაკებების წინა დღეს საუბრობდა, აღნიშნა, რომ ეს მხოლოდ საჯარო პოზიციაა და რომ მოსკოვმა და კიევმა „ცოტა მოქნილობა კერძო საუბრებში“ უკვე გამოავლინეს.
თუმცა, მან აღიარა, რომ ეს საკითხი ვერ გადაწყდება „უსაფრთხოების ახალი არქიტექტურის“ განხილვის გარეშე.
„ისინი ვერ გადაწყვეტენ დონეცკის და ტერიტორიულ საკითხს, სანამ არ ეცოდინებათ, როგორი იქნება უსაფრთხოების არქიტექტურა ომის შემდეგ,“ — განაცხადა ოფიციალურმა პირმა. „და გახსოვდეთ, ერთის გარეშე მეორეს ვერ დავასრულებთ.“
უკრაინისთვის ომისშემდგომი „უსაფრთხოების არქიტექტურა“ შეიძლება გულისხმობდეს გარანტიას, რომ მოკავშირეები დაეხმარებიან მას, თუ კვლავ დაესხმებიან თავს. რუსეთისთვის კი ეს შეიძლება იყოს მისი ხანგრძლივი მისწრაფება, იხილოს ნატოს უკან დახევა აღმოსავლეთ ევროპიდან — რაც ევროპელებისთვის საგანგაშოა.
წარმოდგენილი ჩარჩო მოიცავს უსაფრთხოების კონსულტაციებსა და კრიზისული კომუნიკაციის ცხელი ხაზების შექმნას, ასევე „ურთიერთდამოკიდებულ დეესკალაციის ზომებს“ ორ ქვეყანას შორის. ოფიციალურმა პირებმა ასევე წამოაყენეს ნატო-რუსეთის საბჭოს ხელახლა ამოქმედების იდეა, რომელიც 2022 წლის შემდეგ პრაქტიკულად შეჩერებულია.
ბოლო სამმხრივი მოლაპარაკებები, რომელიც თებერვალში ჟენევაში გაიმართა, გარღვევის გარეშე დასრულდა. მალევე, აშშ-ისა და ისრაელის ომმა ირანთან ვაშინგტონის ყურადღება უკრაინიდან გადაიტანა და მას შემდეგ სხვა შეხვედრები აღარ გამართულა.
ამ დროიდან მოყოლებული, ევროპელი ლიდერები — რომლებიც ძირითადად გამორიცხულნი იყვნენ სამშვიდობო მოლაპარაკებებიდან — ცდილობენ, ჩაერთონ პროცესში, რადგან შეშფოთებულნი არიან, რომ მათი კონტინენტის უსაფრთხოების შესახებ გადაწყვეტილებები მათ გარეშე მიიღება.
ევროკომისიის პრეზიდენტმა ურსულა ფონ დერ ლაიენმა ორშაბათს მოუწოდა, ნატოს მოკავშირეები და ევროკავშირის წევრები ჩაერთონ „ევროპის უსაფრთხოების არქიტექტურაზე არსებით დისკუსიებში“. პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ არაერთხელ განაცხადა, რომ კიევს სურს, ევროპა იყოს მოლაპარაკებების ნაწილი.
აშშ-ის ოფიციალურმა პირმა თქვა, რომ ამერიკელები ევროპელების ჩართვას მრავალმხრივ ფორმატში შესთავაზებენ. „ვიმედოვნებთ, რომ რუსებსაც დავარწმუნებთ,“ — აღნიშნა მან, თუმცა დაამატა, რომ „რუსებს ევროპელებთან ცუდი გამოცდილება აქვთ.“
თავისი მეორე საპრეზიდენტო ვადის დაწყებიდან, აშშ-ის პრეზიდენტი დონალდ ტრამპი — რომელმაც ერთხელ განაცხადა, რომ უკრაინის ომს ერთ დღეში დაასრულებდა — არაერთი მოლაპარაკების ინიციატორი იყო კონფლიქტის დასასრულებლად, თუმცა დიდი წარმატების გარეშე.
ამასობაში, მისი სულ უფრო შემრიგებლური მიდგომა მოსკოვის მიმართ სერიოზულ შეშფოთებას იწვევს კიევში და ევროკავშირში.
მას შემდეგ, რაც ტრამპმა ვაშინგტონში კრემლის დესპან კირილ დმიტრიევს შეხვდა, მან დააანონსა, რომ მალე იქნება „დიდი, ლამაზი შეთანხმება“ უკრაინაზე, რომელიც „შეიძლება მთელ ევროპასაც მოიცავდეს“.
უკრაინაში ბევრს ეჭვი ეპარება, რომ ეს სამართლიან მშვიდობას მოიტანს.
უკრაინის პარლამენტის საგარეო საქმეთა კომიტეტის თავმჯდომარემ, დეპუტატმა ოლექსანდრ მერეჟკომ BBC-ს განუცხადა, რომ მისი აზრით, ტრამპს სურს „სწრაფი შეთანხმება უკრაინის ხარჯზე“, რასაც კიევი აუცილებლად უარყოფს.
მერეჟკოს თქმით, პუტინის რეალურ მოლაპარაკებებზე დაყოლიების ერთადერთი გზა რუსეთისთვის სანქციების გამკაცრება და ღრმა დარტყმებია.
„სანამ პუტინს ომის მანქანა მუშაობს, მას მოლაპარაკების არანაირი მოტივაცია არ აქვს.“ მან ასევე აღნიშნა ტრამპის ბოლო ნაბიჯები, მაგალითად, რუსეთიდან დიზელის შეძენის შეთანხმება, როგორც რამე, რაც „მხოლოდ ახალისებს მოსკოვს ომის გაგრძელებაზე“.
მოსკოვის დელეგაციაში აბუ-დაბიში იქნებიან კრემლის თანაშემწე ვლადიმირ მედინსკი, საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილეები სერგეი რიაბკოვი და მიხაილ გალუზინი, დაზვერვის უფროსი იგორ კოსტიუკოვი და არმიის გენერალი იური ჟიგარლოვსკი.
კიევი აგზავნის რამდენიმე მაღალჩინოსანს, რომლებიც წინა მოლაპარაკებებში მონაწილეობდნენ, მათ შორის საგარეო დაზვერვის სამსახურის ხელმძღვანელს რუსტემ უმეროვს, ვოლოდიმირ ზელენსკის ადმინისტრაციის უფროსს კირილ ბუდანოვს და დეპუტატ დავით არახამიას.
აბუ-დაბის მიღმა, რუსეთი აგრძელებს უკრაინის მასშტაბურ დაბომბვებსა და ენერგოინფრასტრუქტურაზე დარტყმებს, რასაც კიევი აღიქვამს, როგორც მტკიცებულებას, რომ მოსკოვი ცდილობს უკრაინა აიძულოს, დათანხმდეს შეთანხმებას რუსეთის პირობებით.
ორშაბათს, კუშნერი ფრთხილად აღნიშნავდა, რომ აბუ-დაბის მოლაპარაკებები მაქსიმუმ „შემდეგი ეტაპის მოლაპარაკებებისთვის იმპულსის შექმნას“ შეძლებს.
„ეს უკიდურესად რთული და კომპლექსური კონფლიქტია,“ — დაწერა მან X-ზე და დაამატა, რომ აშშ „ამ დისკუსიებს მიზანდასახულობითა და რეალიზმით ეკიდება.“
